Generated by All in One SEO Pro v5.0.1.1, this is an llms.txt file, used by LLMs to index the site.

# Haftanın Yüksek Enerji Astrofizik Görseli

NASA Haftanın Yüksek Enerji Astrofizik Görseli

## Sitemaps

- [XML Sitemap](https://heapow.uzaydanhaberler.com/sitemap.xml): Contains all public & indexable URLs for this website.

## Yazılar

- [Geçmiş](https://heapow.uzaydanhaberler.com/gecmis/)
- [Ölü Bir Yıldızın Nabzını Bulmak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2022/03/28/olu-bir-yildizin-nabzini-bulmak/) - Ölü Bir Yıldızın Nabzını Bulmak
- [Deliklerden Kaçının](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/08/13/deliklerden-kacinin/) - Samanyolu gibi galaksilerin modelleri, galaksinin merkezinin yakınlarındaki çok küçük bir bölgede aşırı derecede büyük bir dev yıldızlar popülasyonunun olması gerektiği öngörüsünde bulunur. Örneğin Samanyolu’nda yıldızlar dosdoğru merkeze doğru batacak ve zamanla bu bölgedeki yıldızlar arttıkça kütle çekim daha güçlü hale gelecek, bölgeye daha da fazla yıldızı çekecektir. Bu yıldızlar evrimleşip öldükçe arkalarında aşırı fazla sayıda
- [İtiş Gücü](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/12/10/itis-gucu/) - Galaksi kümeleri, Evren’de birbirine bağlı en büyük bileşenlerdir. Yüzlerce, hatta binlerce galaksi içerirler. Bu kümelerdeki kütlenin büyük bölümü görünmez bileşenlerde, (bizim göremediğimiz ama kümedeki galaksilerin hissedebildiği) karanlık maddede ve yalnızca ürettiği X-ışın emisyonuyla gözlenebilecek kadar sıcak olan normal maddededir. Bunların yanında galaksi kümeleri ışığa yakın hızlarda hareket eden yüksek hızlı parçacıklar da içerir. Bu parçacıklardan
- [X-ışın Gökyüzünün Başlangıcı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/02/03/x-isin-gokyuzunun-baslangici/) - Tüm gökyüzünün X-ışınlarındaki bir görüntüsü neye benzer? Bu soruyu yanıtlamak için ilk deneme 1990’larda ROSAT X-ışın Uydusu gözlemevi tarafından yapıldı. 30 Temmuz 1990’dan Ocak 1991’e kadar, ROSAT Dünya çevresindeki yörüngesinde dönerken gökyüzündeki şeritlerin X-ışın görüntülerini aldı ve X-ışın gökyüzünün bir görüntüsünü oluşturmak için bunları zamanla birleştirdi. Ama uzay tehlikelidir. Taramanın tamamlanmasından bir hafta kadar önce,
- [Evren'i Haritalamak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/05/18/evreni-haritalamak/) - Güneş-Dünya hattı üzerinde, Dünya’dan yaklaşık bir buçuk milyon kilometre uzaktaki özgün bir kütle çekim denge noktası L2’de bir yerlerde, Spektr-RG (ya da kısaca SRG) adı verilen yalnız bir uzay aracı, X-ışın gökyüzünün bugüne dek elde edilen en iyi haritasını oluşturmak için kendi özel görevinde işe koyuluyor. Bu haritalama 8 Aralık 2019’da, iki adet özel tasarlanmış
- [Karanlığın Kalbinden Dışarı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/04/06/karanligin-kalbinden-disari/) - Çok büyük kara delikler, Güneş Sistemimizden daha büyük olmayan olmayan bir alana sıkışmış, bütün bir galaksiden daha fazla kütle içerirler. Yakınlardaki maddeleri (gaz, toz, yıldızlar, güneş sistemleri) yutarak daha ağır (ve orantılı olarak daha büyük) hale gelirler. Bu yabancı süreç, her gün deneyimlenen, bir cismin muazzam bir tepeden aşağı yuvarlanması ve kütle çekimsel potansiyel enerjisini
- [Sırada Yeni Karanlık Madde Modeli mi Var?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/01/08/sirada-yeni-karanlik-madde-modeli-mi-var/) - Maddesel Evren’in büyük bölümü, “karanlık madde” adı verilen şeyden oluşur. Karanlık madde kütle çekimden etkilenir ama hiç elektromanyetik radyasyon yayınlamaz. Karanlık maddenin varlığı ilk kez Jacobus Kapteyn, ardından Fritz Zwicky ve daha sonra da Vera Rubin tarafından ortaya koyulurken miktarı kesin olarak WMAP ve Planck kozmik arkaplan uyduları ile ölçüldü. Karanlık maddenin normal madde üzerindeki
- [M31'de Ortadan Kalkan WIMP'ler mi?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/02/27/m31de-ortadan-kalkan-wimpler-mi/) - Galaksileri bir arada tutan kütle çekimsel tutkal çok büyük oranda karanlık madde olarak adlandırılan bir şey tarafından sağlanır. Ya çok az elektromanyetik radyasyon saldığı ya da hiç salmadığı ve yalnızca toplu kütle çekiminin etkisiyle tespit edilebildiği için gerçekte kimse karanlık maddenin tam olarak ne olduğunu bilmiyor. Bazı bilim insanları karanlık maddenin (“zayıf etkileşen kütleli parçacıklar”dan
- [Karanlık Maddenin Başka Bir Formu mu?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/05/08/karanlik-maddenin-baska-bir-formu-mu/) - Karanlık madde, kütle çekimde baskın olan ve Evren’in şu anda gördüğümüz şeklini yaratan bilinmeyen maddedir. Astronomlar Evren’de alışık olduğumuz normal maddenin yaklaşık beş katı kadar karanlık madde bulunduğunu gösterdiler. Karanlık maddeyi doğrudan tespit etmek zor olsa da bu şeyin, galaksilerdeki yıldızların hareketleri ve Evren’in bütün yapısı üzerindeki etkilerini ve de Büyük Patlama’dan geriye kalan mikrodalga
- [Gizemli Yıldız Fabrikası](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/10/09/gizemli-yildiz-fabrikasi/) - Samanyolumuzun da bir üyesi olduğu galaksilerin Yerel Grup’unun uzak bir köşesinde, garip bir cüce galaksi var. Bu galaksi, onu ilk kez inceleyen üç astronomun (Max Wolf, Knut Lundmark ve Philibert Jacques Melotte) onuruna Wolf-Lundmark-Melotte (ya da kısaca WLM) olarak adlandırılıyor. Evren’in kendisinin patlayarak var oluşundan çok da sonra olmayan bir zamanda, yaklaşık on üç milyar
- [Radyoyu Aç](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2010/09/06/radyoyu-ac/) - Galaksi kümeleri bilinen en büyük bağlı cisimlerdir ve galaksi kümelerinin düzeni, Evren’in yapısını belirler. Kümeler uzayda, büyük miktarlardaki sıcak küme içi gaz ve karanlık maddelerinin kütle çekim gücüyle bir arada tutularak ilerlerler. Karanlık Evren’de görmeden ilerlerken başka bir kümeyle karşılaşma ihtimali oldukça yüksektir ve bir kümenin diğeriyle çarpışması, belki de en iyi örneği Kurşun Kümesi
- [Gecenin Karanlığını Ölçmek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/12/03/gecenin-karanligini-olcmek/) - Gece gökyüzünün karanlık olduğunu hepimiz biliyoruz. Bu bariz lafın aslında derin kozmolojik anlamları var. Eğer Evren yıldızlarla dolu, zaman ve uzayda sonsuz olsaydı tüm bu yıldızların toplam ışığı gece gökyüzünü gündüz gibi aydınlık yapardı. Bu kozmolojik kavrayışa genelde, bu soruyu 1823’te formüle eden Heinrich Wilhem Olbers’in ardından “Olbers Paradoksu” adı veriliyor. Gerçekte gece gökyüzü karanlık
- [Chandra XX: Gökyüzüne Uzanmak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/08/04/chandra-xx-gokyuzune-uzanmak/) - Chandra X-ışın Gözlemevi’nin 20’nci yıl kutlamasından etkileyici bir başka görüntüdeki bu tuhaf, el şeklindeki cismi ne oluşturdu? Bu cisim aslında, PSR B1509-58 adlı pulsarın güçlü elektromanyetik alanı tarafından hızlandırılan yüksek enerji yüklü parçacıklardan oluşan uzun bir bulut. Hızla dönen bir nötron yıldızı olan bu pulsar, görüntünün merkezindeki güçlü beyaz noktanın yakınlarında yer alıyor. Nötron yıldızı
- [Birleşmelere Yeni Bir Bakış](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/05/06/birlesmelere-yeni-bir-bakis/) - Bir nötron yıldızı, dev bir yıldızın yaşamının sonundaki süpernova patlamasıyla üretilen son derece yoğun bir cisimdir. Bazen iki nötron yıldızı bir çift sistemi oluştururlar. Muhtemelen bu çift sistemleri, iki adet normal dev yıldızdan oluşan çift sistemlerinin ardılları ve bir şekilde sistemdeki her bir yıldızın süpernova patlaması çifti parçalamıyor. Bunun hangi sıklıkla gerçekleştiğini ya da Galaksimizde
- [ChandraXX: Küresel Kümelerdeki Pulsarları Yakalamak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/09/02/chandraxx-kuresel-kumelerdeki-pulsarlari-yakalamak/) - Geçtiğimiz 20 yılda, Chandra X-ışın Gözlemevi’nin yüksek uzamsal çözünürlüklü X-ışın görüntüleri oluşturma konusundaki olağanüstü kabiliyeti, kara delikler ve nötron yıldızlarının davranışlarını anlamamızda önemli ilerlemeler sağladı. Örneğin, uzun zamandır var olan, önemli bir soru, nötron yıldızlarının bir alt kümesi olan milisaniye pulsarlarının neden bu kadar hızlı, saniyede yüzlerce kez döndükleri. Bunlar bilinen Evren’deki en hızlı dönen
- [Girdap'a Düşmek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/05/13/girdapa-dusmek/) - Dış uzayın boşluğuna rağmen galaksiler arasındaki kozmik çarpışmalar oldukça yaygındır. En iyi örneklerden birisi, daha çok Girdap adıyla bilinen büyük spiral galaksi M51a ve yıldızlardan bir köprüyle bağlandığı daha küçük yoldaş galaksisi M51b’den oluşan Messier 51’dir. İki galaksi karanlık, uzak geçmişte çarpıştılar ve M51b spiraller çizerek değiştirilemez biçimde Girdap’ın içine doğru ilerliyor. Hem Girdap hem
- [Üçüncü Seferde Daha Fazla Altın mı?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/07/08/ucuncu-seferde-daha-fazla-altin-mi/) - Ağır elementlerin (örn. altın), yani büyük sayıda proton ve nötrona sahip atom çekirdeklerinin kökeni on yıllar boyunca bir sırdı. Bu elementler için en bariz ocak olan süpernova patlamaları, bunu yapabilir gibi durmuyorlardı. Bilim insanları bir alternatif aramak zorunda kaldılar ve sonunda gözlerini sıra dışı bir sürece çevirdiler: iki (veya daha fazla) nötron yıldızının çok büyük
- [Yolu X-ışınlarıyla Bulmak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/06/03/yolu-x-isinlariyla-bulmak/) - Dış uzayın sonsuz derinliklerinde nerede olduğunuzu ve nereye gittiğinizi bilmek epey göz korkutucu olabilir. Nerede olacağınızı öngörmek nerede olduğunuzu, belirli bir yönde ne kadar hızlı gittiğinizi ve ne kadar uzun süredir yolculuk ettiğinizi bilmeyi gerektirir. Zamandaki ufak bir belirsizlik bile astronomik şekilde uzun yolculuklardaki uzay aracı için büyük konum hatalarına birikeceğinden zamanın kesinliği hayatidir. Ay’dan
- [Ejderi Yakala](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/06/05/ejderi-yakala/) - 3 Haziran saat 21:07’de (UTC), tekrar kullanılabilir bir SpaceX Falcon 9 roketiyle taşınan Kargo İkmal 11 (CRS-11) görevi, Kennedy Uzay Üssü’ndeki fırlatma rampası 39A’dan Uluslararası Uzay İstasyonu’na fırlatıldı. Bu görev, SpaceX’in Dragon (Ejder) kapsülünün ilk yeniden kullanılışını, alçak Yer yörüngesine düşük maliyetli ulaşıma doğru önemli bir adımı belirtiyor. Astrofizikçiler için en önemlisi de, CRS-11’in yükü
- [Neil Gehrels Swift Gözlemevi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/01/29/neil-gehrels-swift-gozlemevi/) - Amerikan Astronomi Cemiyeti’nin 2018 Kış toplantısında NASA, Swift Gözlemevi’nin Dr. Neil Gehrels onuruna yeniden isimlendirildiğini duyurdu. Neil, hayatını kaybettiği geçtiğimiz yıla kadar Swift’in Baş Araştırmacısı görevini yürütmüştü. Neil’in vizyonu ve liderliği, Swift’i NASA’nın en üretken uzay gözlemevlerinden biri haline getirmeye yardımcı oldu. Swift’in ana görevi Gama-ışın patlamalarını bulmak ve konumlarını belirlemekti ama kuyruklu yıldızlar, yıldızlar,
- [Patlamadan Kaçmak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2012/08/06/patlamadan-kacmak/) - Güneş’in en az 8 katı kadar kütleye sahip olan dev yıldızlar, nükleer yakıtlarını tükettiklerinde şiddetli bir şekilde patlarlar. Bu patlamalar, yıldızın merkezi, yani yıldızın kendi boyutlarının milyonda birinden daha küçük bir çekirdek çöktüğünde gerçekleşir. Yıldızın dış katmanları kendi üzerine düşer ve şiddetli bir patlamayla tekrar dışarı sıçrarlar. Uzaya doğru atılan bu dış katmanlar, süpernova kalıntısı
- [Galaksideki Bir Başka Delik](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2012/10/08/galaksideki-bir-baska-delik/) - Samanyolu’nda kaç tane kara delik var? Bir tane süperdevden ve daha düşük kütleli iki düzine kadarından haberimiz var. Ama keşfedilmeyi (veya fazla yakından geçen talihsiz bir yıldızı yemeyi) bekleyen kaç tanesinin oralarda bir yerde gizlendiğini kimse bilmiyor. Kara delikler, üzerlerinde biriken maddeler inanılmaz sıcaklıklara yükselip yerlerini açık eden güçlü bir X-ışın parıltısı sağladığından en kolay
- [Kükreyen İnek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/11/19/kukreyen-inek/) - Astronomlar gece patlayan şeylere hayranlardır. Bu yüzden değişiklikleri ararken gökyüzünü tarayarak çokça zaman ve kaynak harcarlar. Geçtiğimiz Haziran’da böylesi bir arama oldukça sıra dışı bir olayı ortaya çıkardı: uzak bir galaksinin sönük spiral kolundaki aşırı derecede kuvvetli, hızla güçlenen bir patlama. Bu olay astronomi camiasına duyurulduğunda, üzerinde anlaşılmış bir (bu patlama için de “cow” (inek)
- [Bir Önceki Kilonova mı?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/11/12/bir-onceki-kilonova-mi/) - 17 Ağustos 2017’nin astronominin ve evreni kavrayışımızın tarihinde tarihi bir gün olduğunu söylemek abartılı olmaz. O gün, nispeten yakın bir galakside, birbirlerine kütle çekimle bağlı iki nötron yıldızı muazzam bir enerji fışkırmasında birlikte spiraller çizerek döndüler. Bu olay, uzay zamanın kendisini buruşturarak Dünya’dan tespit edilebilen güçlü bir kütle çekim radyasyonu meydana getirdi. Aynı zamanda yüksek
- [Rüzgarın Şekli](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/02/04/ruzgarin-sekli/) - Dev yıldızlar nasıl kara deliklere veya nötron yıldızlarına dönüşüyorlar? Bu sorunun cevabının bir kısmı esen rüzgarda. Dev yıldızlar (Güneş’in 10 katı ya da daha fazla kütleye sahip olanlar) nükleer yakıtlarını tükettiklerinde yıldızın merkezindeki ölü nükleer fırın, bir tür çok yoğun cisme, öldüğünde yıldızın kütlesine bağlı olarak ya bir kara deliğe ya da bir nötron yıldızına
- [Bir Yıldızın Yaşam ve Ölüm Döngüsü](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/12/05/bir-yildizin-yasam-olum-dongusu/) - Dev yıldızlar patlayarak ölürler ve genellikle artlarında bir kara delik ya da nötron yıldızı gibi bir kompakt cisim bırakırlar. Cygnus X-3 adlı yıldız sistemi, yıldız evriminin bitiş noktasının özellikle ilginç bir örneğidir. Cyg X-3, bir adet dev yoldaş yıldız ve bu yıldızdan madde biriktiren bir adet kompakt cisimden (bu kompakt cismin bir nötron yıldızı mı
- [Dönüyor ve Daire Çiziyor](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/09/17/donuyor-ve-daire-ciziyor/) - Bir yıldız bir nötron yıldızının ne kadar yakınına yaklaşabilir? Cevap çok yakınına. IGR J17062-6143 adı verilen ilginç bir çift yıldız sistemi güçlü, değişen yüksek enerji emisyonu nedeniyle yaklaşık 10 yıl önce INTEGRAL yüksek enerji uzay laboratuvarı tarafından keşfedildi. Ardından Rossi X-ışın Zamanlama Kaşifi ve Neil Gehrels Swift Gözlemevi ile yapılan çalışmalar bu kaynağın düşük kütleli
- [Toz mu Rüzgar mı?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/09/24/toz-mu-ruzgar-mi/) - “Muhteşem Yedili” adı verilen bir nötron yıldızı pulsarları grubu, bu aşırı yoğun cisimlerin nasıl oluştuğu ve zamanla nasıl değiştiğine dair anlayışımızda bir bilmece teşkil ediyor. Bu cisimler yüksek enerji X-ışın ve Gama-ışın radyasyonu yayınlasa da çoğu pulsarın aksine daha düşük enerjili radyo dalga boylarında bir emisyon belirtisi göstermiyorlar. Diğer pulsarların aksine bunların X-ışın parlaklığı pulsarın
- [Karanlıktaki Yankılar](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/01/14/karanliktaki-yankilar/) - Astrofiziğin en ilgi çekici sorularından birisi de bir kara deliğin olay ufkunun yakınlarında ne bulunduğudur. Olay ufkuna düşen şeyler Evrenimizi terk ederler, bu yüzden bu maddeye son anlarında ne olduğunu merak etmek oldukça doğal. Olay ufkunun yarıçapının birkaç katı ötede durum epeyce istikrarlıdır ve teoride madde kara deliğin etrafında uzun bir süre boyunca yörüngede kalabilir.
- [Büyüyen Karanlık](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/01/07/buyuyen-karanlik/) - Büyük Patlama’dan bugüne kadarki galaksi oluşumu bilim insanları tarafından henüz tam anlaşılamamış bir süreç. Evren’in doğumuna yakın küçük dalgalanmalar kendilerini nasıl dev galaksilere (yıldızlar ve gezegenler şöyle dursun) dönüştürdüler. Özellikle önemli bir gizem ise merkezi süperdev kara delik ve içerisinde bulunduğu galaksi arasındaki ilişki. Süperdev kara delik ve galaksi oluşumu tarihini daha iyi anlayabilmek için
- [Parçalanma](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/08/27/parcalanma/) - Sabit yıldızlar sabit değiller, aksine uzayda şaşılacak hızlarda ilerliyorlar. Kimi zaman bu hareket yakınlardaki cisimlerin çekmesiyle oluşuyor, bazen de yıldızlar bir yoldaşın devasa patlamasının gücüyle itiliyorlar. Bu hareketler, yıldızları ev sahibi galaksilerinde uçarlarken ilginç maceralara doğru gönderebilir. Ama uzay, eğer çok yakına gelirse bir yıldızı bir anda yutabilecek kara deliklerle dolu tehlikeli bir yer olabilir.
- [Karanlıkta Bir Araya Getirmek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/09/10/karanlikta-bir-araya-getirmek/) - Galaksiler uzayda muazzam hızlarda ilerlerler. Örneğin Samanyolu ve Andromeda Galaksisi birbirlerine saatte 500,000 kilometreden fazla yaklaşıyorlar. Evren’in bazı bölgeleri galaksilerle dolu, bu yüzden bir galaksinin komşusu olan başka bir galaksiyle çarpışması çok da nadir görülen bir olay değil. Ünlü Araba Tekeri galaksisi gibi “halka galaksiler”, daha küçük bir galaksinin büyük galaksinin diskine çarptığı çarpışmalarda oluşur.
- [Gama-Işın Gökyüzünün Sınırları](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/10/22/gama-isin-gokyuzunun-sinirlari/) - Kadim zamanlardan bu yana gökyüzünün belirgin yıldız yerleşimleri içeren bölgeleri takımyıldızlara bölündü. Takımyıldızlara genel olarak çağının kültürel mitlerinden (pek çoğu antik Yunanlardan) bir kişi ya da yaratığın veya popüler fantaziyi ateşleyen başka cisimlerin adları verilirdi. Takımyıldız sınırları ve aynı şekilde isimleri de yüzyıllar boyunca değişti. Komşu 88 takımyıldızın modern kümesi resmi olarak 1928’de Uluslararası Astronomi
- [Anti Gölge](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/11/05/anti-golge/) - Einstein’e göre kütleli cisimler etraflarını saran uzay zamanı bükerler. Bu bükülme kütleli ön plan cisimlerinin arkasındaki cisimlerin konumlarını ve şekillerini değiştiriyor gibi görünmelerine yol açar. Uzay zaman bükülmeleri aynı zamanda yıldızların ve galaksilerin ışığını büyütebilir, bu yüzden bu kütle çekim mercekleri bir bakıma aksi halde mevcut insan teknolojisiyle ulaşılması imkansız olacak çok uzak cisimlerin incelenmesini
- [MegaUVOT](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/11/26/megauvot/) - Neil Gehrels Swift Gama-ışın Patlaması Avcısı 20 Kasım 2004’te fırlatıldı. O zamandan bu yana Swift yorulmaksızın çalışıyor ve Patlama Uyarı Teleskobu’yla (BAT) Gama-ışın patlamalarını bulmak ve dar alan görüntüleyicileri, X-ışın Teleskobu (XRT) ve Morötesi/Optik Teleskop’uyla (UVOT) bu devasa patlamaların X-ışın ve UV artçı parlamalarını incelemek için birincil bilimsel görevini sürdürüyor. Gama-ışın patlamalarını bulmasının ve incelemesinin
- [Halka](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2011/03/21/halka/) - Bu yüzüğü gördüğünüzde ölmeyeceksiniz; en azından aranızda her zaman için güvenli bir mesafe bırakırsanız. Ama sağdaki yüzükteki pembe mücevherlere fazla yaklaşmayın. Eğer yaklaşırsanız, ezilip var oluşunuz sona erdirilmeden önce uzayıp saç teli kadar incelirsiniz; çünkü bu pembe mücevherler aslında birer kara delik. Elbette kaderinizle yüzleşmeden önce bazı olağanüstü manzaralara da şahit olabilirsiniz. Bu Chandra X-ışın
- [Rossi X-ışın Zamanlama Kaşifi'nin Dönüşü](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/05/07/rossi-x-isin-zamanlama-kasifinin-donusu/) - Rossi X-ışın Zamanlama Kaşifi (RXTE) 30 Aralık 1995’te fırlatıldı. RXTE derin uzayda, hızla dönen nötron yıldızları, kara delikler tarafından yutulan maddenin son ölüm sarmalı, patlayan yıldızlar ve aktif galaksiler gibi gizemli X-ışın emisyonu kaynaklarındaki ani değişimleri araştırmaya adanmış bir uydu gözlemeviydi. Adını X-ışın astronomisinin öncülerinden birisinden, Güneş Sistemimizin dışındaki ilk kozmik X-ışın kaynağının keşfedilmesine yardımcı
- [Arka Plana Güç Vermek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2010/04/05/arka-plana-guc-vermek/) - Centaurus A, Dünya’dan yaklaşık 12 milyon ışık yılı uzaktaki gizemli bir galaksi. Eliptik bir galaksi olsa da, genelde gaz ve tozdan yoksun bir galaksi türünden olan Cen A ortasından geçen tuhaf şekilde belirgin karanlık toz şeritleri sergiliyor. Spitzer Uzay Teleskobu tarafından gözlemlenen tozlu bölgelerin kızılötesi emisyonu, Cen A tarafından yutulduğu belli olan küçük bir spiral
- [Karanlıkta Dans](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2009/10/12/karanlikta-dans/) - Süperdev kara delikler (tamamı değilse bile) çoğu galaksinin kalbinde yer alırlar. Kimi zaman bu kara delikler açgözlü bir şekilde kendi komşuluklarındaki her şeyi yutarlar ve muazzam radyasyon huzmeleri üretirler. Başka vakalarda ise (Samanyolunun merkezi kara deliği gibi) sakince dururlar ve hiçbir şeyden kuşkulanmayan bir parça maddenin (yıldızlararası bir bulut, bir yıldız ya da bir gezegen
- [Geri Tepme](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2010/07/05/geri-tepme/) - Kara deliklere dair kozmik sayımımızı geliştirmeye çalıştıkça tuhaf davranışlara gittikçe daha fazla örnek buluyoruz. Yukarıdaki görüntü bunun tipik bir örneği. Bu görsel, büyük Kozmik Evrim Taraması (galaksilerin zamana ve çevreye göre nasıl değiştikleri üzerine bir çalışma) kapsamında elde edilen görsel ışıkta (Hubble Uzay Teleskobu’ndan, kahverengi) ve X-ışınlarında (Chandra X-ışın Gözlemevi’nden, mavi) görülen bir galaksi birleşmesinin
- [Geriye Giden Güç](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2010/06/14/geriye-giden-guc/) - Kara delikler sıklıkla yollarına çıkan her şeyi yutan, evrensel elektrikli süpürgeler olarak düşünülür. Öyle değiller. Ama aynı kara delikler bir şekilde, (ışığın hızına yaklaşan) inanılmaz hızlarda dışarı doğru hareket eden muazzam dış akışlar, “jetler” üretebilirler (ve üretirler). Galaksilerin merkezlerindeki süperdev kara delikler tarafından üretilen böylesi jetler, milyonlarca ışık yılı boyunca uzasalar bile aşırı derecede dardırlar.
- [Aşırı Parlak Pulsar](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/03/13/asiri-parlak-pulsar/) - Tuhaf şekilde parlak X-ışın kaynakları gökyüzünü benekliyorlar. Aşırı Parlak X-ışın Kaynakları (ya da ULX’ler) olarak adlandırılan bu cisimler, yıldız kütleli bir kara delik üzerine birikimde üretilebilecek olandan daha fazla X-ışını yayınlarlar ancak yine de biriktiren süperdev kara deliklerden çok daha az parlaktırlar. İki yüzden daha fazla doğrulanmış ya da şüphelenilen aşırı parlak X-ışın kaynağı biliniyor.
- [Uzayda Daha Fazla Yer](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/04/02/uzayda-daha-fazla-yer/) - Evren’deki X-ışın yayınlayan cisimlerin gözlemi yalnızca Dünya atmosferinin opak bariyerinin üzerinde yapılabilir. Bu yüzden X-ışın gözlemleri büyük oranda X-ışın uydu gözlemevlerine dayanır. Uzay temelli X-ışın gözlemevlerinin tarihi (Güneş’in X-ışın emisyonunu incelemek üzere tasarlanan) Vanguard 3 uydusunun fırlatıldığı 1959 yılına kadar geriye gidiyor. Einstein Gözlemevi, ROSAT, Chandra X-ışın Gözlemevi, XMM-Newton ve diğer pek çok X-ışın gözlemevinin
- [Duble Süper](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2011/09/05/duble-super/) - Çoğu galaksinin (belki de hepsinin) merkezi, Güneş’in milyonlarca, hatta milyarlarca katı kütleye sahip süperdev kara deliklere ev sahipliği yapıyor gibi görünüyor. Bu canavarların nasıl oluştuğuysa astrofiziğin bir gizemi. Muhtemel bir yol, kara deliğin çevresindeki maddenin biriktirilmesi. Bir diğeri ise küçük kara deliklerin birleşerek gittikçe daha büyük kara delikler halini alması, nihayetinde de muazzam şekilde büyük
- [Büyük Patlama'nın Yakınlarında](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2009/05/04/buyuk-patlamanin-yakinlarinda/) - Yukarıdaki görsel, Evren’deki en uzak cismi gösteriyor. Bu, 13 milyar yıldan uzun süre önce, Evren’i oluşturan Büyük Patlama’dan yalnızca 600 milyon yıl kadar sonra meydana gelen, dev bir yıldızın ölümü tarafından üretilen parlak X-ışın son ışımasının turuncu renkte sahte renkli görüntüsü. Patlama ilk olarak 23 Nisan saat 10:55’te, Swift Gözlemevi’ndeki Patlama Uyarı Teleskobu (BAT) tarafından
- [İkileşen Kara Delikler](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/02/08/ikilesen-kara-delikler/) - Güneş’in milyonlarca, hatta milyarlarca katı kütlelere sahip olan süperdev kara delikler neredeyse her galaksinin merkezinde görülür. Büyük bir gizem bunun neden olduğu. Astrofizikçiler Güneş’in birkaç katı kütleye sahip kara deliklerin nasıl oluştuğunu iyi biliyorlar: Dev bir yıldızın çekirdeğinin çökmesi ve yıldızın bir süpernova olarak patlaması. Ancak bu süperdev canavarların kökeni şu an için bir tartışma
- [Küçük Bir Galakside Büyük Bir Delik](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/04/17/kucuk-bir-galakside-buyuk-bir-delik/) - Galaksiler arasındaki çarpışmalar kozmik zamanın tamamı boyunca gerçekleşti. Bazen hızlı hareket eden küçük bir galaksi daha büyük, daha yavaş bir galaksinin içerisinden geçebilir ve galaktik ölçekte güzel, halka benzeri yapılar meydana getirir. Başka vakalarda büyük bir galaksi küçük bir taneyi tamamen yutabilir. Bu birleşmeler galaksilerin büyümesi ve evriminde önemli bir yol sağlar. Galaksiler birleştiğinde, gaz,
- [Bilim İnsanları Birlikte Çalışıyor](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/04/24/bilim-insanlari-birlikte-calisiyor/) - Spesifik bilginin dar sınırlarının ötesine geçmek, Evren’in nasıl işlediğine dair çok daha bütünlüklü bir resim sağlar. Astronomide bu çoğu zaman, çok çeşitli enerji skalalarında meydana gelen fiziksel süreci gözlemek için elektromanyetik spektrumda dalga boyu sınırlamalarının ötesine ulaşmak anlamına geliyor. Bunun yakın tarihli yeni bir örneği, Centaurus galaksi kümesinin Chandra X-ışın Gözlemevi’nden X-ışın (kırmızıyla gösterilen), Ulusal
- [UFO'ların Kökeni](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/04/10/ufolarin-kokeni/) - Galaksilerin merkezlerindeki (nispeten) küçük süperdev kara deliklerin ev sahibi galaksilerinin tamamı üzerinde muazzam bir etkileri vardır. Çünkü süperdev kara delikler yakınlarındaki maddeyi yuttukça galaksi boyunca hızla yayılan inanılmaz miktarlarda radyasyon ve kuvvetli rüzgarlar üretebilirler. Bu kuvvetli rüzgarların imzaları, aktif olarak beslenen kara deliklere sahip galaksilerin bir tasnifinden X-ışın emisyonunda tespit edildi ve bu rüzgarların hızları
- [Yıldız Patlamaları ve Saatli Bombalar](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/08/28/yildiz-patlamalari-saatli-bombalar/) - Yıldız oluşumu nispeten yavaş bir süreç olarak gerçekleşebilir, ama bazı çevreler alışılmadık, hızlı, belki de galaksiler arasındaki çarpışmaların sebep olduğu ani yıldız oluşumu patlamaları yaşar. Bu patlamalarda oluşan parlak, nadir, dev yıldızların gruplarının incelenmesi, yıldız oluşumunun çeşitli kozmik ortamlarda gerçekten nasıl işlediğini anlamamıza yardımcı oluyor. Çünkü dev yıldızlar o kadar hızlı evrimleşir ki, yakın zamanlı,
- [Süper EGO](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/10/02/super-ego/) - Avrupa Kütle Çekim Gözlemevi, ya da EGO, kütle çekim dalgalarını, yani uzay zamanda çok büyük cisimlerin hızlanmasıyla oluşan dalgalanmaları tespit etmek için çalışan yeni bir işbirliği. Bu küçük dalgalanmalar, Einstein’ın kütle çekim teorisi Genel Görelilik’te öngörülmüştü. EGO işbirliği, ABD’de bulunan iki LIGO gözlemevini (bir tanesi Louisiana, Livingston’da, diğeri Washington, Hanford’da) kütle çekim dalgaları arayışında bir
- [Tüm Gökyüzünün Bir NICER Görünümü](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/03/26/tum-gokyuzunun-bir-nicer-gorunumu/) - Nötron Yıldızı İç Kompozisyon Kaşifi, ya da daha çok bilinen adıyla NICER, Uluslararası Uzay İstasyonu’nun bilimsel platformlarından birisi üzerine monte edilmiş bir X-ışın teleskobu. NICER’ın asıl bilimsel hedefi, (aynı zamanda X-ışın pulsarları olarak da bilinen) hızlı dönen bazı nötron yıldızları tarafından üretilen X-ışın emisyonundaki düzenli atımların kesin ölçümlerini elde etmek. Nötron yıldızları bilinen en yoğun
- [Işıl Işıl Bir Kara Delik](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/04/09/isil-isil-bir-kara-delik/) - Aktif galaksiler, Güneş Sistemimiz büyüklüğünde bir alana tıkılmış, kütleleri milyonlarca, hatta milyarlarca Güneş’e denk, açgözlü merkezi süperdev kara deliklere sahiplerdir. Bu süperdev kara delikler, galaktik maddeden (gaz ve toz bulutları ve belki de yıldızlar ve diğer cisimler) bir açık büfeden beslenirler. Bu madde kara deliğin olay ufkuna doğru (bir daha görülmemek üzere) düşerken, kimi zaman
- [Swift'le On Yıl](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2014/11/24/swiftle-on-yil/) - Gama-ışını patlamaları (GRB) bugün gözlemleyebildiğimiz en enerjik olaylardır. GRB'ler uzaydan gelen, kısa süreli, şiddetli yüksek enerji parlamalarıdır ve uzun yıllar boyunca astronominin en büyük gizemlerinden biriydiler. İlk kez Temmuz 1969'da gözlenen (ancak ilk kez 1973'de kaydedildiler) GRB'ler uzun süre gizemlerini korudular, çünkü kısa süren, yoğun Gama-ışını parlamalarının uzaydaki konumunu belirlemek zordur. GRB'leri anlamak, neredeyse eş
- [UGO'ları Aramak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/12/04/ugolari-aramak/) - Gama-ışın gökyüzü sırlarla dolu ve astronomlar ve de diğer meraklı kişiler orada ne olduğunu bilmek istiyorlar. Evren’de etrafta uçan tüm “Tanımlanamayan Gama-ışın Cisimleri’ni” tanımlamak adına gökyüzünü Gama-ışınlarında görüntülemek için çok sayıda girişimde bulunuldu. Bu kaynaklara bu kadar çok ilgi var çünkü Gama-ışın emisyonu sıra dışı cisimler ve olaylar tarafından üretiliyor: biriktiren kara delikler, aşırı yoğun
- [Havalı Bilim](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2012/04/23/havali-bilim/) - Antarktika’nın yüzeyinin çok derinlerinde, 1400 metreden daha aşağıdaki kadim, temiz, saf karanlık buzun altı, astronomiyle uğraşmak için tuhaf bir yer. Ama yakalanması zor nötrinoları arıyorsanız, burası dünya üzerindeki en iyi yerlerden biri. Nötrinolar, atomaltı “hayalet parçacıklar”, maddeyle çok nadiren etkileşime girdikleri için tespit edilmeleri zordur, ama IceCube adı verilen iddialı bir deney bunları bulmaya çalışıyor.
- [Işık ve Kütle Çekimi Birleştirmek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/10/16/isik-kutle-cekimi-birlestirmek/) - Dev yıldızlar (kütlesi Güneş’ten 8 veya daha fazla kat büyük olanlar) sıklıkla birbirleri etrafında dönen kütle çekimsel olarak bağlı çiftler içerisinde meydana gelirler. Kaçınılmaz olarak, bu çiftlerde yıldızlardan bir tanesi, yoldaşından daha önce nükleer yakıtının sonuna gelerek çökecek ve bir süpernova olarak patlayacaktır. Patlayan yıldız bazı durumlarda çekirdeğini geride, yoldaş yıldızının yörüngesinde hala kütle çekimsel
- [Hızlanan Jet](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/11/06/hizlanan-jet/) - Kara delikler açgözlü yiyiciler olabilir. Kara deliğin olay ufkuna fazla yaklaşan madde içerisine düşer, kara deliğin kütlesini arttırır, Evrenimizden kaybolur ve olay ufkunun alanını genişletir. Ancak kendinizi, kara deliğin güçlü kütle çekimi tarafından çekildiğiniz talihsiz bir durum içerisinde bulacak olursanız, tüm umutlar yitirilmiş değildir. Birikim diskinden bir kara deliği besleyen maddenin bir bölümü, aşırı hızlı
- [Pulsar Polarizasyonu](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/11/20/pulsar-polarizasyonu/) - Bir ışık dalgası, tüm diğer dalgalar gibi, bir dizi özelliğe sahiptir: bir dalga boyu (tepeden tepeye mesafe); şiddet (dalga tepelerinin büyüklüğüne bağlı); ve dalganın salındığı düzlemi tarif eden bir polarizasyon. Dalga boyu ve şiddet, dalgayı üreten fiziksel sürece dair bilgi (sıcaklığı, ya da kaynağın gücü gibi) sağlarken dalganın polarizasyonu, kaynağın geometrisi (ya da sıklıkla kaynak
- [Bir Canavarın Yerini Belirlemek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2015/01/12/bir-canavarin-yerini-belirlemek/) - Galaksiler açısından düşünüldüğünde, Evren kalabalık bir yer sayılabilir. Galaksiler uzayda uçtukça, diğer galaksilerle çarpışabilirler ve bu çarpışmalar yıldız oluşumu, süpernovalar ve merkezi süperdev karadeliklerden fışkırmalar gibi her çeşit ilginç davranışı tetikleyebilir. Buna iyi bir örnek, yukarıda gösterilen, IC 694 ve NGC 3690 olarak bilinen iki ayrı galaksinin birleşmesiyle oluşmuş, Arp 299 olarak bilinen galaksi çiftidir.
- [Yatağın Altındaki Canavarlar](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/01/23/yatagin-altindaki-canavarlar/) - Tozun çok derinlerinde gömülü olanlar canavarlar: süperdev kara delikler. Eğer şanslıysak tehlikelerin nerede olduğunu görebiliriz ve acımasız davranışlarını inceleyebiliriz. Genellikle galaksilerin merkezlerinde bulunabilirler ve pek çoğu utangaç değil; varlıklarını radyo, optik ve X-ışın radyasyonu püskürmeleriyle belli ederler. Ancak bazılarını görmek zordur. Hepsi değilse bile çoğu süperdev kara delik bir sebepten ötürü muazzam, kalın çörek şekilli
- [Arka Plan Araştırması](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/08/15/arka-plan-arastirmasi/) - HEAO-1 ve Einstein Gözlemevi gibi eski X-ışın uydu gözlemevlerinin bulanık görüşü, bir tür “X-ışın Olbers Paradoksu”, her yönde X-ışın emisyonuyla dolu bir gökyüzü keşfetti. X-ışın görüşü geliştikçe ROSAT, XMM-Newton, Swift ve özellikle de Chandra X-ışın Gözlemevi gibi gözlemevleriyle yapılan çalışmalar, bu arka plan emisyonunun büyük bölümünün, uzayın ve zamanın her yanına dağılmış ayrı aktif galaksilerdeki
- [Geniş Görünüm](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/08/07/genis-gorunum/) - Ev sahibi galaksisinden aşırı miktarda madde tüketen ve bu nedenle kendi radyasyonu, galaksinin tüm yıldızlarının toplam emisyonundan daha parlak olan bir biriktiren süperdev kara delik barındıranlar aktif galaksilerdir. Bu enerjinin akıl almaz derecede küçük bir hacimde üretildiğini düşünmek hayret verici: süperdev kara delik milyarca güneş kütlesinden çok daha fazlasını (galaksinin toplam kütlesinin yaklaşık %1’i) taşısa
- [Samanyolu'nun Ötesinden Gizemli Gezginler](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/09/25/samanyolunun-otesinden-gizemli-gezginler/) - Kozmik ışınlar, atomların ışığa yakın hızlarda seyahat eden ve dış uzaydan Dünya’nın üzerine yağan kopmuş parçalarıdır. Bu pozitif yüklü atom çekirdekleri, hala tam olarak tanımlanmamış ve anlaşılamamış çok güçlü süreçlerde ekstrem enerjilere yükseltilir ve hızlandırılırlar. Özellikle gizemli olanlar aşırı yüksek enerjili kozmik ışınlar, yani Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nın (bugüne kadar yapılmış en güçlü parçacık hızlandırıcı) üretebileceğinden
- [Bebek Evrendeki Dev Kara Delikler](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/02/06/bebek-evrendeki-dev-kara-delikler/) - Evrenimizdeki süperdev kara delikler nasıl oluşuyor ve evrimleşiyor? Bu sorunun cevaplanmasına yardımcı olmak için bir yöntem, gittikçe daha uzak ve uzaktaki, yani diğer bir deyişle Evren’in tarihinde daha eski zamanlardaki kara delikleri incelemektir. Yüksek enerji Gama-ışını emisyonu, bir süperdev kara deliğin varlığının iyi bir göstergesidir. Bunun sebebi aktif galaksilerin merkezlerindeki süperdev kara deliklerin madde yutmasıdır,
- [Kendi Kara Deliğinizi Büyütmek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/05/15/kendi-kara-deliginizi-buyutmek/) - Galaksiler sıklıkla çarpışır ve birleşirler. Birleşmeler, galaksiler ve içerilerindeki süperdev kara deliklerin evrimlerini sürdürmede önemli bir rol oynar. Galaksiler birleştiğinde, çarpışan galaksilerdeki gaz ve toz karışır ve önemli miktarda gaz ve toz süperdev kara deliklerin üzerine itilip kara deliğin kütlesini arttırır ve içeri düşmekte olan madde, kara deliğin olay ufkuna yolculuğunda ve içeride hızlanıp ısındıkça,
- [Uzaya Doğru Bir Uzun Yürüyüş](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/06/19/uzaya-dogru-bir-uzun-yuruyus/) - Çin, 15 Haziran 2017’de Gobi Çölü’ndeki Jiuquan Uydu Fırlatma Merkezi’nden bir Uzun Yürüyüş 4B (CZ-4B) roketi fırlattı. Bunun üzerinde de Çin’in ilk X-ışın astrofiziği görevi, “Insight” olarak da bilinen Sert X-ışın Modülasyon Teleskobu (HMXT) bulunuyordu. HMXT üç adet koşutlanmış X-ışın astrofiziği deneyinden oluşuyor: yüksek enerji X-ışın teleskobu (20-250 keV enerji aralığında çalışıyor), orta enerji X-ışın
- [Siyah ve Beyaz](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/03/20/siyah-ve-beyaz/) - Güney takımyıldızı Tukan’daki (Tucana) küresel küme 47 Tucanae, yalnızca 60 ışık yılı yarıçaplı bir topa sıkışmış neredeyse bir milyon yıldızdan oluşan devasa bir gruptur. Bu kümede hızla dönen nötron yıldızları ve aşırıyoğun cismin kütle çekimsel olarak bağlı yoldaşından madde kopardığı birikim sistemleri dahil bir dizi tuhaf cisim saklanıyor. 47 Tuc’taki garip cisimlerin belki de en
- [Derin Alanda Gizemli Parlama](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/04/03/derin-alanda-gizemli-parlama/) - X-ışın gökyüzü ani değişebilirliğiyle bilinir. Çünkü X-ışın emisyonu çoğu zaman manyetizmanın güç verdiği parlamalar, kompakt yıldızların yüzeylerindeki termonükleer patlamalar, şiddetli kütle çekimleriyle yıldızları parçalayan kara delikler ve diğer patlayıcı ve şiddetli olaylar gibi güçlü ve genellikle kararsız süreçler tarafından oluşturulur. Bütün bir X-ışın değişken kaynakları yığını astrofizikçiler tarafından gözlemlendi ve karakterize edildi. Bu nedenle bilinen
- [Karanlığın Gücü](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2014/06/02/karanligin-gucu/) - Aktif kara delikler doymak bilmez yiyicilerdir, ama aynı zamanda büyük kabarcıklar şişirirler. Kara deliğe doğru düşen madde, yutulmadan önce genelde kara deliğin çevresinde dönen bir disk oluşturur ve diskteki içeri doğru spiral çizen madde gerçekten diske dik yönlerde, kara delikten kaçmaya yetecek kadar hızlı hareket edebilir. Dışarı akan bu madde, uzaya doğru binlerce hatta milyonlarca
- [Dev Jet](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2012/12/03/dev-jet/) - Yukarıdaki görsel Dünya’dan 12.4 milyar ışık yılı uzakta bulunan, GB 1428+4217 adlı kadim bir kuasarın kompozit X-ışın, radyo ve optik görüntüsü. Kuasarlar inanılmaz şekilde parlak merkezi bölgelere sahip galaksilerdir. Bu merkezler o kadar parlaktır ki ışıkları galaksinin geri kalanını gölgede bırakır. Galaktik çekirdek gücünü, galaksiden hızla madde biriktiren bir süperdev kara delikten alır. Biriken bu
- [Polarize Bilim](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/02/20/polarize-bilim/) - Bir ışık dalgasını bir tel üzerindeki dalga gibi düşünürseniz, dalgayı üç özellikle karakterize edebilirsiniz. Bunlardan ilki dalganın dalga boyu, yani bir tepenin diğerine olan uzaklığıdır. İkincisi genlik, her dalga tepesinin yüksekliğidir. Üçüncüsü ise dalganın polarizasyonu, yani dalganın salınımının düzlemidir. X-ışın enerjilerinde, kozmik kaynaklar tarafından üretilen X-ışın radyasyonunun genliğini ve dalga boyunu belirlemek için akıllıca yöntemler
- [Bir Kara Delik Ne Kadar Büyük Olabilir?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2014/10/06/bir-kara-delik-ne-kadar-buyuk-olabilir/) - Bir kara delik olay ufkuna fazla yakın dolanan maddeleri yutarak büyür. Kara delik tarafından ne kadar madde biriktirilirse olay ufku da o kadar büyük olur ve daha fazla madde yutması daha kolay hale gelir. Prensipte bu süreç durmaksızın devam edebilir ve kara delik gittikçe daha da büyür. Bilinen en büyük kara delikler, süperdev kara delikler
- [Sıcak Girdap](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2014/06/23/sicak-girdap/) - Evimiz olan spiral galaksiye, Samanyolu’na yukarıdan bakabiliyor olsaydık nasıl görünürdü? Muhtemelen takımyıldız Canes Venatici’deki (Av Köpekleri) büyük plan bir spiral galaksi, Girdap Galaksisi gibi. Girdap bizden yalnızca 30 milyon ışık yılı uzakta olduğu ve yüzü dönük olarak gördüğümüz için yapısını detaylı olarak araştırabiliyor ve spiral galaksilerin yapısı ve onları şekillendiren süreçler hakkında bilgiler edinebiliyoruz. Girdap
- [Dalgacıklar](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2015/03/09/dalgaciklar/) - Galaksi şekilleri çoğu zaman içerisinde yaşadıkları komşuluğun bir ürünüdür. Yukarıda gösterilen Araba Tekeri Galaksisi örneğini ele alalım. Araba Tekeri’nin alışılmadık morfolojisinin, yaklaşık 100 milyon yıl önce daha küçük bir galaksinin (muhtemelen görüntünün sol altında görülen ikisinden birisi) bunun içinden geçmesinin bir sonucu olduğu düşünülüyor. Bu çarpışma, çarpma bölgesinden dışarıya doğru, bir su birikintisindeki dalgacıklar gibi
- [Geri Taşma](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/01/25/geri-tasma/) - Kara deliklerin pasaklı yiyiciler oldukları astronomlarca iyi biliniyor. Kara deliğin dik kütle çekim kuyusundan aşağı doğru düşen madde hız kazanır ve kara deliğin olay ufkuna yaklaştıkça gittikçe hızlı helezonlar çizmeye başlar. En nihayetinde bu materyalin bir kısmı içeri düşer, ama içeri düşen materyalin ittirmesi bir kısmının kara delikten dışarı atılmasına yol açabilir. Kimi zaman bu
- [Yutulmuş Bir Yıldızın Yankıları](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/06/27/yutulmus-bir-yildizin-yankilari/) - Bir kara deliğin olay ufkuna çok yakın dolaşan yıldızlar Evrenimiz'den tamamen kaybolacaklar. Ancak yok olmadan X-ışınlarında bir çığlık, şiddetli ölümlerini işaretleyen bir sinyal yayınlarlar. Bu X-ışını fışkırmalarından bir tanesi, 28 Mart 2011'de NASA'nın Swift Gözlemevi tarafından tespit edildi. Bu olayın Swift tarafından tespit edilen muazzam X-ışını taşmaları, uzak bir galaksideki bir yıldızın, önceden bilinmeyen, milyonlarca
- [Hitomi'nin Kaybedilişi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/05/02/hitominin-kaybedilisi/) - 26 Mart 2016’da, Japonya saatiyle 3:01’de, astronomi camiası Hitomi X-ışın Gözlemevi’nin trajik kaybını yaşadı. Yalnızca beş hafta önce, 17 Şubat’ta fırlatılmış olan Hitomi, bir dizi sorun sonucunda uzaydaki gerçek yönelimini artık belirleyemecek duruma geldiğinde yörünge kontrol ve doğrulama evresinin sonuna yaklaşmıştı ve Yengeç Nebulası’ndan aktif galaksi Markarian 205’e doğru manevra yapıyordu. Bu sorunları giderme çabaları
- [Kara Delikten Sağ Kurtulmak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/11/09/kara-delikten-sag-kurtulmak/) - Kuasarlar, galaksinin radyasyonunun büyük bölümünün merkezin yakınındaki küçük bir bölgeden geldiği galaksilerdir. Bu muazzam radyasyon taşması, Güneş Sistemimizin sınırları içine kolayca sığabilecek kadar küçük, ama milyonlarca, hatta milyarlarca Güneş’e denk bir kütle içeren bir cisim, bir süperdev kara delik tarafından üretilir. Bu süperdev kara delikler (kendi galaksimiz içindeki uyuklayan, 4 milyon Güneş kütleli canavarın aksine)
- [Evren'in Zerreleri](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/08/10/evrenin-zerreleri/) - Samanyolu gibi galaksiler, kütle çekimle bir arada tutulan, yüz milyonlarcadan milyarlarcaya kadar yıldızdan oluşan büyük cisimlerdir. Galaksi kümeleri, kütle çekimle bir arada duran, yüzlerceden binlerceye kadar galaksinin meydana getirdiği daha bile büyük cisimlerdir. Galaksilerin süper kümeleri ise (kendi süper kümemiz Laniakea gibi) düzinelerce galaksi kümesinden oluşan, bildiğimiz en büyük kütle çekimli cisimlerdir. Ve Evren o
- [Orta Siklet Şampiyon](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/09/21/orta-siklet-sampiyon/) - Kara delikler ne kadar büyük (ya da küçük) olabilirler? Yıldızların minimum ve maksimum kütleleri hakkında epey bilgimiz olmasına rağmen, şaşırtıcı şekilde bu yıldızların dönüşebilecekleri kara deliklerin kütle aralığını bilmiyoruz. Bu, çift sistemlerindeki kara deliklerin birbirleriyle birleşip daha da büyük kara delikler meydana getirebilmesinden kaynaklanıyor. (Kara delikler aynı zamanda kütle de kaybedebilirler, ama bu başka zaman
- [Bir Nebulanın Gama-Işın Kalp Atışı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/08/31/bir-nebulanin-gama-isin-kalp-atisi/) - Kuasarlar, galaksi merkezinde bir milyon Güneş’ten daha ağır, korkunç süperdev kara deliklerin gizlendiği aktif galaksilerdir. Bu süperdev kara delikler, galaksilerarası uzaya doğru on binlerce ışık yılı boyunca uzayan jetler fırlatır. Galaktik kuasarların küçük ölçekli versiyonları olan mikrokuasarlar ise bir kompakt cisim (nötron yıldızı ya da kara delik) ve nispeten normal bir yoldaş yıldız içeren çift
- [Einstein'ın Gölge Testi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/10/05/einsteinin-golge-testi/) - Einstein’ın hiç yanıldığı oldu mu? Hepimiz gibi o da bazı konularda hata yapmış olmalı (gerçekliğin olasılıksal doğası muhtelen bunun dikkate değer bir örneği), ama özel ve genel görelilikle ilgili teorilerini çürütmek, hatta değiştirmek oldukça zor. Bu teoriler, müonlar adı verilen atomaltı parçacıkların bozunması kullanılarak göreli zaman genişlemesinin denenmesi, Merkür’ün presesyonunun açıklanması, ışığın kütle çekimle bükülmesinin
- [Eta Carinae'deki Şok Edici Süreçler](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/07/09/eta-carinaedeki-sok-edici-surecler/) - Eta Carinae olarak bilinen süper parlak, ölüme mahkum yıldız Dünya’nın 10,000 ışık yılı çevresindeki en ilgi çekici yıldızlardan birisi. En çok da 19. yüzyılın ortasında, yıldızın bir şekilde kurtulduğu, küçük bir süpernova kadar enerjik olan bir olayda aşırı parlaklaşması ve ardından dramatik şekilde sönükleşmesiyle tanınıyor. X-ışın ve diğer gözlemlerden Eta Carinae’nin aslında, görülmeyen bir gizemli
- [Dalgaları Ne Yapıyor?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/05/16/dalgalari-ne-yapiyor/) - Kütle çekim dalgalarının (GW) ilk doğrudan tespiti, 14 Eylül 2015 saat 12:51'de Lazer İnterferometre Kütle Çekim Dalgası Gözlemevi (LIGO) tarafından yapıldı. LIGO'nun ikiz gözlemevlerinin aldığı sinyal, Einstein'in iki dev kara deliğin çarpışması ve birleşimi için Genel Görelilik kuramı tarafından ön görülen uzayzamandaki geçici bozulmayla uyum gösteriyordu. Ancak astrofizikçiler bu gibi olayların başka tür bir sinyal
- [Çok Renkli Yengeç](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/03/19/cok-renkli-yengec/) - Yengeç Nebulası, ya da Messier 1, Çinli astronomlar tarafından M. S. 1054, Temmuz’un dördünde görülen bir yıldız patlamasının kalıntısıdır. Bu kalıntı ilk başta Nebula’nın, Rosse’un Üçüncü Kontu William Parsons’a ait olan ve biçimi kuşkulu bir şekilde bir yengece benzeyen kötü bir çiziminden dolayı “Yengeç” olarak anılmıştı. Yukarıdaki görsel nebulanın, kabul edilmeli ki Lord Rosse’un çiziminden
- [Genç Bir Sembiyot Mu?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/04/16/genc-bir-sembiyot-mu/) - Yıldızlar oldukça sosyaller ve özellikle birliktelikler oluşturmayı seviyorlar. Bu partnerler, ortak kütle çekimleri tarafından çalınan bir parçayla dans ediyorlar. Ama partnerler bazen birbirlerinden uzaklaşarak, bazen de birbirlerine yakınlaşarak farklı şekilde gelişiyorlar. Bazen karakterleri aniden esaslı bir şekilde değişiyor. INTEGRAL Gama-ışın gözlemeviyle yapılan yeni gözlemler, gökyüzündeki konumuna dayanılarak IGR J17329-2731 adı verilen yeni bir kaynaktan gelen
- [Van Allen Kuşakları'nı Çözmek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/07/02/van-allen-kusaklarini-cozmek/) - Gezegenlerarası yolcular kozmik seyahatlerinde bir dizi tehlikeyle karşılaşırlar. Dünya’yı çevreleyen ölümcül yüklü parçacık kuşakları evimize özellikle yakın bir tehlikedir. Dünya’nın üzerinde 500 kilometreden neredeyse 60,000 kilometre yukarıya kadar uzanan bu bölgeler, keşfedilmelerinde önemli bir rol oynayan James Van Allen onuruna Van Allen Kuşakları olarak adlandırılıyorlar. Van Allen Kuşakları, Güneş tarafından dışarı atılan yüklü parçacıklar (elektronlar,
- [Mutlu Yıldönümleri Fermi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/06/11/mutlu-yildonumleri-fermi/) - 11 Haziran 2018, adını büyük fizikçi Enrico Fermi’den alan Fermi Gama-Işın Uzay Teleskobu’nun fırlatılışının 10. yıldönümü. Genelde anıldığı şekilde Fermi, gizemli kozmik yüksek enerji gama emisyonunu kaynaklarını arayarak yaklaşık her 3 saatte tüm gökyüzünü tarıyor. Bu kaynaklar arasında kara delikler, nötron yıldızları ve diğer kompakt cisimler, yıldızlar ve Güneş, pek çoğu Evren’de yeni bir kara
- [Hiddetli Gençlik](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2015/09/28/hiddetli-genclik/) - Güneş benzeri yıldızlardan gelen X-ışınları, yıldızı ve manyetik alanını oluşturan ve yıldızın dönüş hızına bağlı olan, sıcak, iyonize gazın (ya da plazma) kompleks hareketinin etkileşimiyle meydana gelir. Genç yıldızların hızlı döndükleri, kuvvetli manyetik alanlara sahip oldukları ve çok miktarlarda yüksek enerji X-ışınları yayınladıkları düşünülmektedir. Yıldızlar yaşlandıkça daha yavaş dönme eğilimi gösterirler ve X-ışını salınımları azalır.
- [Kadim Bir Jet](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/03/07/kadim-bir-jet/) - Neredeyse bütün galaksilerin merkezi bir süperdev karadeliğe ev sahipliği yaptığını biliyoruz. Bu canavarların nasıl oluştuğunu, ya da zamanla nasıl evrimleştiklerini ise kimse gerçekten bilmiyor. Süperdev karadelikler, ev sahibi galaksilerinden aktif olarak inanılmaz miktarlarda madde yutabilirler. Bu madde birikmesi çok yoğun yüksek enerji radyasyonu meydana getirir ve karadelikten yüzbinlerce ışık yılı uzağa fırlatılan, kuvvetli yüklü parçacık
- [Mart Rüzgarları](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/03/14/mart-ruzgarlari/) - Sıcak dev yıldızların yaydığı radyasyon kuvvetli yıldız rüzgarlarıyla maddeyi dışarı doğru sürebilir. Bu kuvvetli dışa akışlar yıldızın spektrumunun (ışığın yoğunluğunun dalga boyuna karşı dağılımı) detaylı analiziyle tespit edilir. Yıldızın yüzeyinden taşan radyasyonu soğuran atomlar, spektrumda kimyasal bir parmak izi bırakırlar, çünkü her bir element ışığı belirli bir dalga boyları dizisinde soğurur. Soğurulan dalga boyu atomun
- [İşbaşı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/01/28/isbasi/) - Kütle çekimle bir arada duran galaksi kümelerinin etraflarındaki engin alanlar çok dinamik yerlerdir. Kümedeki galaksilerin arasındaki madde, yüz bin ışık yılından daha büyük ölçeklerde çalkalanır ve sıcaklıklar mutlak sıfırdan birkaç derece yukarısı ile milyonlarca derece arasında değişiklik gösterebilir. Bu kozmik içeceği karıştıran çubuk genellikle kümenin merkezine yakın bir galaksideki süperdev kara deliktir. Kümenin büyüklüğüyle karşılaştırıldığında,
- [Atılan](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2015/09/07/atilan-2/) - PSR B1259-63, hızla dönen aşırı yoğun, fazlaca manyetize bir nötron yıldızının, bir pulsarın, Güneş’ten yaklaşık 30 kat daha ağır bir yıldızın çevresinde döndüğü sıra dışı bir çift sistemi. Bir zaman (belki birkaç yüz bin yıl önce), bu sistem büyük ihtimalle 30 Güneş kütleli yıldız ve daha da büyük bir yoldaşından meydana geliyordu. Bu daha büyük
- [Gökyüzündeki Hayalet Binici](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/07/16/gokyuzundeki-hayalet-binici/) - Kozmik ışınlar kuvvetli, doğal parçacık hızlandırıcılar tarafından üretilen gizemli kopmuş atom parçalarıdır. Bu atomları neyin kopardığını ve neyin hızlandırdığını tam olarak bilmiyoruz. Çünkü kozmik ışınlar elektrik yüklüler ve Samanyolu manyetize olmuş durumda. Kozmik ışınlar Galaksi’de hızla ilerledikçe yolları Samanyolu’nun karmaşık manyetik alanı tarafından değiştirilir, bu yüzden Dünya’ya ulaştıklarında dış uzayda nereden geldiklerini anlamak imkansızdır. İtinalı
- [Parçalanma mı?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/07/23/parcalanma-mi/) - RW Aurigae A adlı genç yıldız özgün davranışıyla tanınıyor: her birkaç yılda bir yıldızın ışığı birkaç aylık bir süre için sönükleşiyor, daha sonra ışık önceki parlaklığına geri kavuşuyor. Bu sönükleşme olaylarının kökeni tam olarak anlaşılabilmiş değil. RW Aur A, içerisinde muhtemelen gezegenlerin oluşmakta olduğu kalın bir ön gezegenimsi madde diskiyle çevrelenmiş ve diskin özellikle yoğun
- [Topyekün Bozulma](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/01/21/topyekun-bozulma/) - Kütle çekimin acıması yoktur ve nispeten zayıf bir kuvvet olsa da büyük bir saygıyla yaklaşılması gerekir, yoksa korkunç sonuçlarla karşılaşılabilir. 22 Kasım 2014’te, yerküredeki 24 teleskopluk bir ağla olağan dışı kısa süreli gök olayları için gökyüzünü izleyen (kısaca ASAS-SN olarak da bilinen) Tüm Gökyüzü Otomatik Süpernova Taraması tarafından bir imdat çağrısı algılandı. Astronomlar bu sinyalin
- [Uzak Yüzdeki Havai Fişekler](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/07/03/uzak-yuzdeki-havai-fisekler/) - Güneş patlamaları, Güneş’in yüzeyinde gerçekleşen ve tonlarca yüksek enerji atom altı parçacığını neredeyse ışık hızında uzaya saçan kuvvetli patlamalardır. Eğer Dünya bu tehlikeli, hızla ilerleyen Güneş maddelerinin yolu üzerinde olursa, harika auroralar görülebilir ama hassas iletişim ağları, elektrik şebekeleri ve yörüngedeki uydular ciddi şekilde zarar görebilir. Bu nedenle Güneş’i izlemek ve bu ölümcül fışkırmaların konumunu
- [Nötron Yıldızlarının Bir NICER Görüntüsü](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/07/17/notron-yildizlarinin-bir-nicer-goruntusu/) - Nötron Yıldızı İç Yapı Kompozisyon Kaşifi’nin (NICER) 3 Temmuz’da fırlatılmasından ve ardından Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki yeni evine kurulmasından bu yana, NICER ekibi çok sıkı çalışarak cihazı titizlikle test ve kalibre ediyor. Artık eğlence başlıyor; NICER ilk bilimsel sonuçlarını elde ediyor. Yukarıdaki görsel NICER’ın ilk hedeflerinden birinin, güçlü yıldız rüzgarlarına sahip dev bir yıldızdan ve bir
- [Geri Besleme](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/07/24/geri-besleme/) - Yıldız oluşumu çok dinamik bir süreçtir. Yıldızlar, ağırlıklı olarak hidrojen ve helyumdan oluşan, yoğunlukların hidrojenin atomlarının bir bölümünün karbon ve oksijen gibi diğer eser atomlarla birleşerek diatomik hidrojen, karbonmonoksit, karbondioksit, buhar molekülleri ve katı toz parçacıkları oluşturacağı kadar fazla olduğu kalın bulutlardan meydana gelir. Buluttaki gaz yoğunluğunun farklı yerlerde değişiklik gösterdiği düşünülürse, en yoğun bölgeler
- [Uzay İstasyonu İçin ISS-CREAM](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/08/14/uzay-istasyonu-icin-iss-cream/) - Bir yüzyıldan uzun süre önce Victor Hess tarafından keşfedildiklerinden beri kozmik ışınların kökeni bir gizem olarak kaldı. Kozmik ışınlar, inanılmaz enerjilere hızlanmış atomların kopmuş parçalarıdır (elektronlar, protonlar, atom çekirdekleri ve diğer atomaltı parçacıklar). Bu küçük parçacıklardan bazıları o kadar enerjiktir ki, bir Steven Strasburg ‘fastball’u (beyzbolda atıcının tüm gücüyle yaptığı atış) kadar güce sahiplerdir. Kozmik
- [X-Işın Aurorasının Atışı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/11/27/x-isin-aurorasinin-atisi/) - Jüpiter Güneş Sistemimizdeki en büyük ve en ağır gezegendir. Diğer tüm gezegenlerin toplamından daha fazla, Dünya’nın neredeyse 318 katı kadar ağırdır. Artık, diğer güneş sistemlerinde de Jüpiter büyüklüğünde başka gezegenler bulunduğunu, bu yüzden Jüpiter’e benzer büyük, ağır gezegenlerin oluşumununun hayli yaygın olabileceğini ve gezegen sistemlerinin oluşumunda anahtar bir rol oynayabileceğini biliyoruz. Parlak bir çıplak göz
- [Aşırı Yabancı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/10/03/asiri-yabanci/) - Pek çok yıldız, belki de çoğunluğu yaşamlarını, iki (bazen daha fazla) yıldızın kütle çekimi vasıtasıyla bir arada durduğu ve ortak ağırlık merkezlerinin etrafında döndüğü çift sistemleri olarak sürdürür. Çift yıldızlar, Güneş dışında diğer yıldızların kütlelerini ve yarıçaplarını belirlememizi sağladıkları için hayati öneme sahipler. Çiftler iki normal yıldızdan oluşabilir ama bazı özel çiftler çevresinde bir beyaz
- [Ekstrem Polarizasyon](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/10/17/ekstrem-polarizasyon/) - Bir elektromanyetik radyasyon dalgası, dalga boyu (veya frekans ya da enerjisi) ve yönelimi yani polarizasyonu tarafından karakterize edilir. Doğrusal olarak polarize olmuş bir radyasyon dalgası tek bir düzlemde salınır (yukarı ve aşağı ya da bir yandan diğerine). Elektromanyatik radyasyonun polarizasyonunun belirlenmesi, kozmik mesafelerde yer alan astronomik kaynaklara dair başka türlü elde edilmesi zor olan bir
- [Kütleçekim'in Yankıları mı?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/12/19/kutlecekimin-yankilari-mi/) - Kara delikler uzayın, ötesine hiçbir şeyin kaçamayacağı bir “olay ufkuyla” sınırlandırılmış bölgeleridir. Einstein’ın kütleçekim teorisine göre olay ufkunu geçen herhangi bir cisim ya da herhangi bir tür sinyalin çevreleyen Evren’le her tür iletişimi sonsuza kadar ortadan kalkar. Einstein’ın teorisi aynı zamanda kütleçekimsel radyasyonun, kütlenin hızlanmasıyla uzayzamanda oluşan dalgaların varlığını da öngörür. Birleşen kara deliklerden yayılan
- [Süslemeler](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/12/25/suslemeler/) - Kainat kendini pek çok ahenkli yolla süsler. Bu yollardan bazıları bu görselde gösteriliyor. Bu görüntü galaksimizin, INTEGRAL gama-ışın gözlemevinin 10 yıllık gözlemlerine dayanan bir yorumu. Bu 10 gözlem yılında INTEGRAL, X-ışın çiftleri, kara delikler, nötron yıldızları ve diğer garip cisimler gibi tuhaf, yüksek enerji kaynaklarının görüntülerini ve spektrumlarını elde etti. Yukarıdaki görsel, INTEGRAL tarafından tespit
- [Noktaları Birleştirmek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/03/27/noktalari-birlestirmek/) - Gökyüzü tanımlanmamış şeylerle, doğaları belirsiz ışık noktalarıyla dolu. Bazıları, net görüntüler elde edilebildiğinde nihayetinde normal yıldızlar olarak çözümleniyorlar. Diğerleri ise daha iyi görüldükçe daha gizemli hale geliyorlar. Andromeda Galaksisi’nde bulunan ve Swift J0042.6+4112 olarak adlandırılan garip bir cisim için de durum böyle. Bu cisim Swift Gama ışın patlaması gözlemevi üzerindeki Patlama Uyarı Teleskobu tarafından keşfedildi.
- [Su Teleskobu](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/09/26/su-teleskopu/) - Evrenin ürettiği en yüksek enerji radyasyonunu gözlemek özgün teknikler, biraz da pratik zeka gerektiriyor. Compton Gama-Işını Gözlemevi, AGILE, INTEGRAL, Swift ve Fermi Gama-Işını Uzay Teleskopu gibi yörüngede bulunan uydu gözlemevleri, yüksek enerji kaynaklarını oluşturdukları gölgelere bakarak ya da radyasyonu maddeye dönüştürerek ve parçacıkların izlediği yolları takip ederek gözlüyor. HESS ve VERITAS gibi diğer gözlemevleri ise
- [Sanal Olarak Orada Olmak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/03/25/sanal-olarak-orada-olmak/) - Samanyolu Galaksisi’nin merkezi, dev yıldızların doğduğu ve öldüğü, görülmeyen, Güneş’ten 4 milyon kat daha büyük kütleye sahip (Güneş’in büyüklüğünün yalnızca 17 katı bir alana sıkışmış) bir süperdev kara deliğin yıldızlara ve gaza egemen olduğu gizemli bir yer. Galaksinin merkezi, burada bulunan olağanüstü sayılarda dev yıldızın ışık tarafından hareket ettirilen güçlü rüzgarıyla üretilen sıcak gazla kaynıyor.
- [Effects of Gamma-Rays on the Man-in-the-Moon (ve Güneş) Marigolds](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/02/18/effects-of-gamma-rays-on-the-man-in-the-moon-ve-gunes-marigolds/) - Gama-ışın emisyonu, elektromanyetik radyasyonun en enerjik halidir. Bilinen en güçlü olaylar; patlayan yıldızlar, madde yutan dev kara delikler, madde ve anti madde yok oluşu, birbirine çarpan nötron yıldızları tarafından üretilir. Doğal gama-ışın emisyonu kaynaklarının bize yakın olması belki biraz can sıkıcı olabilir. Fermi Gama-ışın Uzay Teleskobu’ndaki Büyük Alan Teleskobu’ndan bu görseller, hem Güneş’in, hem de
- [Bir Yıldız mı Doğuyor?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/02/25/bir-yildiz-mi-doguyor/) - Samanyolu Galaksisi’nde bir dizi önemli yıldız fabrikası var. En önemli ve ilginç olanlarından birisi Karina’nın Büyük Nebulası, Samanyolu’nun Sagittarius-Carina spiral kolunda bulunan muazzam bir gaz ve toz bulutu. Karina Nebulası küçük, düşük kütleli yıldızlardan Samanyolu’ndaki (gizemli, patlamaya hazır Eta Carinae de dahil) bazı en büyük yıldızlara kadar çok çeşitli yıldızlara ev sahipliği yapıyor. X-ışın gözlemleri,
- [Kabarcıklar Şişirmek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/04/08/kabarciklar-sisirmek/) - Fermi Gama-ışın Uzay Teleskobu’nun en şaşırtıcı bilimsel bulgularından birisi de, Samanyolu’nun merkezinin üstüne ve altına doğru 25,000 ışık yılından daha fazla uzayan iki adet muazzam, gama ışın yayınlayan, kabarcık benzeri yapının keşfiydi. Bu “ Fermi Kabarcıkları”nın kökeni hala net değil, ama muhtemelen milyonlarca yıl önce, kendi sevgili süperdev kara deliğimiz Sgr A’daki devasa bir patlamayla
- [Suyla Görmek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/05/27/suyla-gormek/) - Evren tarafından üretilen en yüksek enerjili radyasyonu gözlemlemek yeni teknikler ve epeyce de hüner gerektirir. Compton Gama-Işın Gözlemevi, AGILE, INTEGRAL, Swift ve Fermi Gama-Işın Uzay Teleskobu gibi yörüngedeki uydu gözlemevleri yüksek enerji kaynaklarını oluşturdukları gölgelere bakarak veya radyasyonu maddeye dönüştürerek ve parçacıkların izlediği yolları çizerek gözlerler. HESS ve VERITAS gibi diğer gözlemevleri ise derin uzaydan
- [20 Yılın Değiştirdikleri](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/09/16/20-yilin-degistirdikleri/) - 20 Eylül 2019 Haftanın Yüksek Enerji Astrofizik Görseli’nin yirminci yıl dönümü. 2019’un aynı zamanda iki büyük X-ışın görüntüleme tesisinin, Chandra X-ışın Gözlemevi (Temmuz 1999) ve XMM-Newton X-ışın Gözlemevi’nin (Aralık 1999) fırlatılışının yirminci yıl dönümü de olması tesadüf değil. Bu tesisler ve diğer uydu ve yer temelli gözlemevleri sayesinde, geçtiğimiz yirmi yılda Evren’deki en güçlü olaylar
- [SRG'nin Fırlatılışı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/07/15/srgnin-firlatilisi/) - Yukarıdaki görsel Spektrum-Röntgen-Gama’nın 13 Temmuz 2019’da Kazakistan’daki Baykonur Kozmodromu’ndan fırlatılışını gösteriyor. Spektrum-Röntgen-Gama (kısaca Spektr-RG ya da SRG), tüm yüksek enerji X-ışın Evreni’ni araştıracak olan (NASA’nın da katkı sağladığı) bir Rus-Alman uzay teleskobu. SRG üzerindeki ana cihaz eROSITA (“Görüntüleyici Teleskop Dizisiyle geniş Röntgen Taraması”). eROSITA tüm X-ışın gökyüzünün eşsiz, 4 yıl sürecek bir taramasını gerçekleştirecek ve
- [Yengeç](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/01/13/yengec/) - Yengeç Nebulası, gökyüzündeki en iyi incelenmiş süpernova kalıntılarından birisidir. Bu nebula, dev bir yıldızın Çinli astronomlar tarafından 1054 yılında gözlenen ölümü tarafından oluşturuldu. Bu patlama haftalar boyunca gündüz vakti görebilecek kadar parlaktı ve sonraki iki yıl gece çıplak gözle görülebildi. Artık bir çıplak göz cismi olmasa da Yengeç çok sayıda yer temelli ve uzay temelli
- [Ne Kadar Yüksek?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/12/09/ne-kadar-yuksek/) - Yıldız kütleli kara delikler, yüksek enerji gama-ışın radyasyonu emisyonuyla işaretlenen aşırı güçlü patlamalardan doğarlar. Bazı kara delikler nükleer yakıtları sona erdikten sonra çok büyük yıldızların çökmesinden doğarken bazıları zaten çökmüş olan nötron yıldızlarının birleşmeleriyle üretilir. Bu güçlü gama-ışın patlamaları Fermi Gama-ışın Uzay Teleskobu, Neil Gehrels Swift Gözlemevi gibi uzay temelli teleskoplarla, Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki CALET
- [Parlama ve Son Parlama](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/04/20/parlama-ve-son-parlama/) - Gama-ışın fışkırmaları (ya da kısaca GRB’ler) adı verilen, hayret verici derecede güçlü olaylar, Evren’de bir yerlerde neredeyse her gün gerçekleşiyor. Gama-ışın fışkırmaları, kısa süreli yüksek enerji radyasyonu parlamaları üreten ve bir saniyeyle uzun dakikalar arası devam eden yıkıcı patlamalardır. Bu fışkırmalar iki çeşitte gerçekleşir: çift sistemlerindeki nötron yıldızlarının çarpışması tarafından üretilen çok kısa fışkırmalar ve
- [Renklerin Harika Dünyası](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2015/08/24/renklerin-harika-dunyasi/) - Bir resim, bin kelimeye bedel; bilim insanları içinse bir resim bazen bin makaleye bedel. Görüntü almak, astronomların elektromanyetik radyasyon yayınlayan bölgelerin uzamsal dağılımını belirlemelerini sağlıyor, bu da o radyasyonun kaynağını tanımlamaya yardımcı oluyor. Işığın bir renkte (ya da dalga boyunda) alınmış görüntülerinin, bir başkasıyla karşılaştırılması, gezegenler, yıldız kümeleri ve galaksiler gibi astronomik cisimlerde gerçekleşen süreçleri
- [Ürkütücü Güneşimiz](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2014/10/27/urkutucu-gunesimiz/) - Dost canlısı Güneşimiz'in karanlık bir tarafı da var. Pek azının görebildiği, ürpertici, kötü niyetli bir taraf. Bize sıcaklık ve ışık gönderen, görünürde gülümseyen maskenin ötesine bakın, Güneş'in sapkın yüzünü göreceksiniz. Her an fırtınalı bir hale gelebilecek ve hiddetle patlayabilecek bir yüz. Güneş şimdi deliliğinin, her 11 yılda bir meydana gelen çılgın bir döngünün zirvesine yakın
- [Süperparlama](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2014/10/20/superparlama/) - Uzay tehlikeli bir yer. Hayat veren ışığı ve sıcaklığı sağlayan kendi Güneşimiz gibi dost canlısı bir yıldız, aniden vahşileşebilir, gezegenini merhametsiz X-ışınları ve ölümcül yüksek enerji parçacıkları bombardımanına maruz bırakabilir. Bu gibi patlamalar telekomünikasyon altyapısını yok ederek Dünya medeniyetine inanılmaz zararlar verebilir. Yıldızlararası uzay yolcuları nerede dolaştıkları konusunda dikkatli olmalılar çünkü nispeten küçük, masum yıldızlar
- [XMM-Newton 20 Yaşında: Karina Nebulası](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/12/23/xmm-newton-20-yasinda-karina-nebulasi/) - 10 Aralık 1999’da, Avrupa Uzay Ajansı’nın XMM-Newton Gözlemevi bir Ariane-5 roketinin üzerinde fırlatıldı. XMM-Newton, gizemli X-ışın evreninin yeni ve sıra dışı bir görüntüsünü sunmak üzere NASA’nın (birkaç ay önce fırlatılan) Chandra X-ışın Gözlemevi’ne katıldı. XMM-Newton ve Chandra bütünleyici gözlemevleridir: Chandra yüksek enerji evreninin yüksek çözünürlüklü gözlemlerini sağlarken XMM-Newton olağanüstü şekilde hassas, derin gözlemler sağlar. Yukarıdaki
- [Erken Yaşlanma](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2014/11/10/erken-yaslanma/) - Genç, düşük kütleli yıldızlar genelde çok aktiflerdir, çok sayıda yıldız lekesi, yıldız parlaması üretip çokça yüksek enerji X-ışın emisyonu ortaya çıkarırılar. Genç yıldızlar çok hızlı dönme eğilimindedirler ve bu dönüş, dış katmanlardaki sıcak iyonize gazın konvektif sirkülasyonuyla bir araya geldiğinde güçlü manyetik alanlar oluşturur. Bu süreç Güneşimizde de gerçekleşir ve Güneş faaliyet döngüsünü meydana getirir.
- [Gizli Evren Açığa Çıkıyor](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/06/22/gizli-evren-aciga-cikiyor/) - Dünya’dan 2,4 milyon kilometre uzaktaki yalnız hale yörüngesinde dönen Spektr-RG gözlemevi (Kısaca SRG), Güneş-Dünya L2 noktası etrafında (burada görev yapan ilk Rus gözlemevidir) gökyüzünde büyük daireler tarıyor. SRG, eROSITA ve ART-XC adlı iki teleskop taşıyor ve bu iki teleskop her altı ayda bütün X-ışın Evreni’ni haritalıyor. SRG yakın zamanda, 8 Aralık 2019’dan 10 Haziran 2020’ye
- [Havai Fişek Alanı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/07/13/havai-fisek-alani/) - eROSITA Dünya’dan bir buçuk milyon kilometre uzaktaki yalnız karakolundan gökyüzünü haritalarken X-ışın evreninin şaşırtıcı yeni görüntüleri ortaya çıkıyor. Yukarıdaki görsel şahane bir X-ışın havai fişekleri alanını, gökyüzünde süpernova kalıntılarından, yani yıldızların devasa patlamaları tarafından geride bırakılan sıcak, ışıldayan bulutlardan bir değil, üç tanesini içeren bir bölgeyi gösteriyor. Her üç yıldız da galaksi zaman ölçeğinde bir
- [Değişim](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/07/20/degisim/) - Bazı galaksilerin merkezlerindeki süperdev kara delikler, çevrelerindeki dönen madde disklerinden madde yutarak çok büyük miktarlarda (Güneş’in toplam güç çıkışından trilyonlarca kat daha parlak) yüksek enerji radyasyonu üretirler. Bu birikim disklerinin nasıl oluştuğunu, varlıklarını ne kadar koruduklarını ya da ne kadar kararlı olduklarını kimse gerçekten bilmiyor. Bu birikim süreci, galaksilerin ve maddesel Evren’i bir arada tutan
- [Çok Büyük Hadron Çarpıştırıcısı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/07/27/cok-buyuk-hadron-carpistiricisi/) - Uzaydaki şeyler devamlı birbirlerine çarparlar. Bunun iyi örnekleri, patlayıp çevredeki yıldızlararası gaz ve tozla çarpışan ve güzel, yaşam veren ve ölümcül supernova kalıntıları ortaya çıkaran, hızla hareket eden püskürük üreten yıldızlardır. Ama patlayan yıldızlar yalnızca bir kez patlar, bu yüzden böylesi çarpışmaların nasıl gerçekleştiğini detaylı şekilde test etmek için fiziksel koşulları kontrollü yöntemlerle tekrar üretmek
- [XRISM](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/08/03/xrism/) - Söylendiği gibi, bir resim bin kelimeye bedel. Astronomlar da bu kıymetli düsturun kendilerince bir varyasyonuna sahipler: bir spektrum bin resme bedel. Teknik anlamda, bir spektrum, bir cisim tarafından, genelde tüm elektromanyetik spektrumun sınırlı bir bandı üzerinde yayınlanan ışığın dalga boyu dağılımının ölçüsüdür. Daha sıradan biçimde bu, Güneş gibi parlayan bir cisim tarafından yayınlanan ışığın ayrı
- [Güneş'e Bakmak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/12/14/gunese-bakmak/) - Yaşam ve sıcaklık veren, durağan Güneş devamlı değişiyor. Güneş aslında, gücünü her saniye yaklaşık bütün ABD nüfusuna denk bir kütlenin hidrojenin helyuma füzyonu yoluyla enerjiye çevrilmesinde üretilen termonükleer yangınlardan alan, dinamik, dönen bir aşırı sıcak gaz topudur. Milyarlarca yıldır güvenilir bir enerji kaynağı sağlayan bu termonükleer süreç son derece kararlıdır. Ama Güneş’in her saniye çekirdeğinde
- [Yaşam ve Ölümün Etkileşimi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/10/19/yasam-ve-olumun-etkilesimi/) - Büyük kütleli yıldızlar genelde yoğun gaz ve toz bulutların içinde gömülü gruplarda doğarlar. Bu yıldızlar aynı zamanda doğsalar bile hepsi aynı hızda yaşlanmazlar. Düşük kütleli yıldızlar yavaş yavaş yaşlanırken büyük kütleli yıldızlar, son demir felaketine ulaşıp bir süpernova şeklinde patlayana kadar derinliklerindeki kompleks termonükleer işlem aşamalarını hızla geçirirler. Bu aşırı güçlü süpernovalar yıldız oluşturan bulut
- [Galaksiler Arası Savaş](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2007/12/24/galaksiler-arasi-savas/) - Aktif galaksi çekirdekleri dev parçacık ışın silahlarına benzerler. Merkezi kara delikleri olağanüstü hızlarda madde yutar ve henüz tam olarak anlaşılamamış bazı yollarla, milyonlarca ışık yılı boyunca uzanabilen dar yüksek enerji parçacığı ve radyasyon huzmeleri üretirler. Peki bu huzmenin yoluna bir şey çıkarsa ne olur? Özellikle tehlikeli ve (şimdilik) eşsiz bir örneği, yukarıda X-ışın (mor, Chandra’dan),
- [Kayıp Bağlantı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2008/04/28/kayip-baglanti/) - Ölmüş olan hala değişebilir. Dev bir yıldızın yaklaşık 700 yıl önce patlaması geride, astronomlarca Kes 75 adı verilen etkileyici bir süpernova kalıntısıyla birlikte merkezinin yakınlarında hızla dönen süper yoğun bir nötron yıldızı bıraktı. Rossi X-ışın Zamanlama Kaşifi’yle (RXTE) yapılan gözlemler, nötron yıldızından gelen yoğun, kısa X-ışın patlamalarını gösterdi. RXTE gözlemleriyle neredeyse aynı zamanda yapılan Chandra
- [Pasaklı Yiyici](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/06/15/pasakli-yiyici/) - X-ışın gökyüzündeki en parlak yıldızlar, aydınlık X-ışın emisyonunun gücünü, genelde bir nötron yıldızı ya da kara delik olan bir kompakt cismin (aşağı yukarı) üstüne düşen normal yıldızdan kütle çekimle çalınan maddeden aldığı X-ışın çift sistemleridir. Yıldız ve kompakt yoldaşı ortak kütle merkezleri etrafında dönerken, yıldız hareketi ve kütle çekim normal yıldızdan çıkan (çoğunlukla hidrojen ve
- [34 Yaşında Bir Nötron Yıldızı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/03/01/34-yasinda-bir-notron-yildizi/) - Otuz dört yıl önce, 23 Şubat 1987’de dünya, Samanyolu’nun mevcut uydu galaksiler grubunun en büyüklerinden birisi olan Büyük Macellan Bulutu’ndaki (LMC) dev bir mavi yıldızın patlamasıyla sarsılmıştı. Bu, son 400 yıl içinde görülen böylesi en yakın patlamaydı. LMC 170.000 ışık yılı mesafede yer alıyor, yani asıl patlama 1987’den yaklaşık 170.000 yıl önce gerçekleşti. Bu olay
- [Çok Büyük Patlama](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/03/08/cok-buyuk-patlama/) - Tüm gökyüzünü haritalarken daha önce hiç görülmemiş ilginç bazı şeyler bulacağınız kesindir. Bu, eğer gökyüzünü yüksek enerji X-ışın radyasyonunda haritalıyorsanız özellikle doğrudur, çünkü X-ışınları aşırı cisimler; kütle çekimle birikim yapan kara delikler ve nötron yıldızları, süper güçlü manyetik alanlar, aşırı sıcak madde, yıldızların güçlü parlamaları ve ölü ya da ölmekte olan yıldızların süpernova patlamalarıyla üretilir.
- [Zonklayan Rüzgar](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2004/12/20/zonklayan-ruzgar/) - Dev yıldızlar patladıktan sonra arkalarında patlamış yıldız maddesinden oluşan geniş bir nebula ve bazen de merkezde nükleer yoğunluklara sıkışmış, yıldız maddesinden meydana gelen çökmüş bir parça (bir nötron yıldızı) bırakırlar. Nötron yıldızının yakınlarında, enerjik süreçlerden güç alan bir rüzgar dışarı doğru eser. Bu sürecin detayları; Yengeç pulsarı, Vela pulsarı ve şimdilerde yukarıda gösterilen 3C58’in Chandra
- [Gökyüzüne Uzan](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2010/07/26/gokyuzune-uzan/) - Chandra X-ışın Gözlemevi’nden bir başka etkileyici görüntüde görülen bu tuhaf, el şeklindeki cismi ne oluşturdu? Bu cisim aslında PSR B1509-58 adlı pulsarın çok kuvvetli elektromanyetik alanı tarafından hızlandırılan yüksek enerji yüklü parçacıklardan meydana gelen uzamış bir bulut. Bu pulsar, yani hızla dönen nötron yıldızı, görüntünün merkezinin yakınındaki yoğun beyaz noktaya yakın yer alıyor. Nötron yıldızı
- [Karina'nın Rengi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2009/05/25/karinanin-rengi/) - Yukarıdaki görsel, galaksimizdeki en genç ve en büyük yıldızlardan bazılarını içeren bir bölgenin, Karina Nebulası’nın, XMM-Newton Gözlemevi tarafından alınmış bir X-ışın “gerçek renkli” görüntüsü. Düşük enerji X-ışın emisyonu kırmızıyla gösterilirken yeşil ve mavi daha sıcak (ya da daha çok soğurulmuş) plazmanın daha yüksek enerjili X-ışınlarını gösteriyor. Parlak kaynaklar, güçlü yıldız rüzgarları bir şeyle; başka bir
- [Gerçek Bir Nova](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/01/11/gercek-bir-nova/) - Astronomide, bir “nova” (Latince “yeni”) gökyüzünde yeni bir yıldızın ortaya çıkışını belirtir. Bugünlerde göklerde yeni yıldızları bulmak ve tanımlamak oldukça sıradan bir iş. Ama tamamen yeni bir tür yıldız bulmak çok nadir görülen bir durum. Astronomlar 2019’da küçük, ışıldayan bir küresel bulutun merkezinde, tuhaf bir cismin keşfedildiğini duyurdular. Bu cisim, Güneş’in yaklaşık 40 katı, 200.000
- [Geri Besleme](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2011/05/30/geri-besleme-2/) - Yıldızlar yoğun galaktik bulutlarda doğar. Yeni yıldızlar doğum bulutlarıyla fazlaca etkileştiği için bu karmaşık bir süreçtir. Bu doğum bölgeleri genç dev yıldızlar tarafından ısıtılırken aynı yıldızların güçlü rüzgarları büyük kabarcıklar şişiriyor ve bulutun bazı bölgelerini boşaltırken diğer bölgeleri sıkıştırıyor. Son olarak, en ağır yıldızlardan bazıları, düşük kütleli yıldız popülasyonu hala doğmaya devam ederken yaşamlarını süpernovalar
- [Cüce Mikromerceği](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/12/12/cuce-mikromercegi/) - Einstein'in tarif ettiği gibi kütle uzayzamanı büker. Bu bükülmenin gözlenebilir etkisi, ışık ışınlarının büyük kütlelerin çevresinde eğrilen yoludur. Işığın kütleyle bu eğrilmesi, arkaplandaki yıldızın ışığının ön plandaki cismin varlığıyla büyütüldüğü ve parlaklaştığı doğal bir mercek üretir. Eğer iki cisim ortak bir ağırlık merkezi çevresinde dönüyorsa, arkaplanda kalan cismin parlaklığı ön plandaki yıldız bu cisimle gözlemci
- [Bir Sonraki Kırmızı Nova mı?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/01/09/bir-sonraki-kirmizi-nova-mi/) - Çift yıldızlar, kütle çekimiyle bir arada duran ve ortak kütle merkezleri etrafında dönen iki yıldız, oldukça yaygındır. Kepler zamanından beri bilindiği gibi çiftlerin yörünge periyodları yıldızların ayrıklıklarına bağlıdır. Değen çiftler olarak adlandırılan bazı çift yıldızlar birbirlerine o kadar yakınlardır ki (isimden de anlaşılacağı üzere) yukarıdaki illüstrasyonda gösterildiği gibi birbirlerine temas ederler. Değen çiftler oldukça özgün
- [SN 1987a'yı Anmak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/03/06/sn-1987ayi-anmak/) - Şubat 24, Samanyolu’nun uydu galaksilerinden biri olan Büyük Macellan Bulutu’ndaki (LMC) dev bir mavi yıldızın, Sanduleak - 69 202’nin patlamasının otuzuncu yıldönümüydü. Patlama o yılın ilk süpernovasıydı ve olaya bu nedenle SN 1987a adı verildi. Bu, dört yüz yıldan uzun süre içerisinde gerçekleşen en yakın süpernova patlamasıydı, çıplak gözle kolayca görülebiliyordu ve astronominin modern çağının
- [Kabarcık Buldozer](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2012/09/03/kabarcik-buldozer/) - Galaksiler içerdikleri büyük, mavi OB yıldızları tarafından şekillendirilirler. Bu dev yıldızlar, OB birliktelikleri adı verilen topluluklarda oluşurlar. Yıldız yüzeylerinden ışık hızında uçan muazzam miktarlarda yüksek enerjili morötesi radyasyon üretirler. Bu radyasyon o kadar şiddetlidir ki yıldızın dış katmanlarıyla etkileşime girip bu yıldız maddesine momentum kazandırır ve dışarı doğru giden, güçlü bir yıldız rüzgarı üretir. OB
- [Çöken Yıldız](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/09/18/coken-yildiz/) - Dev yıldızlar, merkezlerindeki nükleer yangınların yakıtı tükendiğinde, çökerek yaşamlarının sonuna başlarlar. Bir zamanlar yıldızın merkezi termonükleer enerji santrali tarafından üretilen dışarı doğru basıncın karşı koyduğu ve dengelediği kütle çekim, artık üstün gelmektedir ve yıldızın kendi üzerine düşmesine sebep olur. Bazen bir mucize meydana gelir ve bu içe çöküş dev bir süpernova patlamasına dönüşebilir. Süpernovalar, patlamanın
- [Zenginleşme](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/12/18/zenginlesme/) - Evren’in tarihinde uzun süre önce yaşamın var olamayacağı bir zaman vardı. Bu, Büyük Patlama’dan yaklaşık 380,000 yıl sonra, ilk yıldızlar oluşmadan önce, maddesel Evren neredeyse tamamen hidrojen ve helyumdan oluştuğundaydı. Ama ilk yıldızlar oluştuğunda termonükleer füzyonla ve aynı zamanda süpernovalar olarak patlayarak daha kompleks kimyasal elementleri oluşturma sürecini başlattılar. İlk yıldızların nasıl ya da ne
- [Altın Metali](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/02/19/altin-metali/) - Altın, insanlık tarihi boyunca çok değer verilen, en kıymetli metallerden birisidir. Bu kadar değerli olmasının belki de bir sebebi, doğanın altını nasıl yaptığını tam olarak bilmiyor oluşumuzdur. Yıldızların çekirdeklerinde, süpernovalarda ve iyi incelenmiş diğer kozmik konumlarda gerçekleşen normal nükleer süreçlerle altının (ve diğer ağır elementlerin) üretilmesi çok zordur. Bu zorluğun bir parçası, basit atom çekirdeklerinden
- [Nadir Bir Patlama mı?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/03/12/nadir-bir-patlama-mi/) - Yıldızlar kütleleri bakımından iki gruba ayrılırlar. Düşük kütleli yıldızlar Güneş’in birkaç katı ya da daha az kütleye sahipken büyük kütleli yıldızlar bu limitin üzerinde kütleye sahiptirler. Teori ve gözlem, kütleler arasına çizgi çeken bu sınırın altında ve üstünde yıldızların iç yapılarının oldukça farklı olduğunu gösteriyor. Düşük kütleli yıldızlar yüzeyin altında kaynıyorlar ve sıcak bir ocağın
- [Tanımlanan Uçan Cisim](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/09/03/tanimlanan-ucan-cisim/) - 40 yıldan uzun süre önce, takımyıldız İkizler’deki gizemli bir gama-ışın yayınlayan cisim, SAS-2 ve COS-B uydu gözlemevleri tarafından görülmüştü. Ama bu kaynak radyo ve optik bantlarda görünmez. Kaşifi Giovanni Bignami buna, “Gemini gama-ışın kaynağı” anlamında ve Milano lehçesinde “orada değil” anlamına gelen bir kelimeden yola çıkarak Geminga adını verdi. Kaynak keşfedilişinden sonraki yirmi yıldan uzun
- [Dışarıdan İçeriye Doğru mu Yanıyor?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2014/06/09/disaridan-iceriye-dogru-mu-yaniyor/) - Yıldızlar galaksi içerisinde dağılmış gaz ve toz bulutlarından genellikle gruplar halinde doğarlar. Yıldız oluşumunda kütleçekim, dönme ve sıcaklık arasında kompleks bir etkileşim söz konusudur. Astronomlar arasındaki yaygın bir fikre göre yıldız oluşumu bulutun merkezinden dış bölgelerine doğru, bulutu içeriden dışarı doğru yakarak ilerler. Ancak yeni veriler bu fikre meydan okuyor. Görsel, Alev Nebulası'nın kalbinde yer
- [Proxima Centaurililer İçin Bir Patlama](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/07/31/proxima-centaurililer-icin-bir-patlama/) - Yeni çalışmalar Samanyolu’ndaki yıldızların tamamı değilse bile çoğunun yörüngelerinde gezegenler olduğunu gösteriyor. Bu gezegenlerden bir kısmı yaşayan şeylere ev sahipliği yapıyor olabilir. Bir gezegen üzerinde yaşamın doğması için gerekli olan kimyasal süreçlerde sıvı suyun zorunlu olduğuna inanılıyor. Ama sıvı su yalnızca dar bir sıcaklık aralığında var olur: çok soğuk olursa su donar, çok sıcak olursa
- [Thor'un Miğferindeki Sıcak Şey](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2015/06/08/thorun-migferindeki-sicak-sey/) - Çok büyük yıldızların (Güneş’ten yaklaşık 20 kat daha ağır olanlar) evriminde, bu yıldızların yaşamlarının farklı aşamalarında kaybettikleri madde miktarı oldukça etkilidir. Bu yıldızlar o kadar parlak ve sıcaklar ki; ürettikleri radyasyon, yıldızın yüzeyini tamamen gizleyebilecek kadar güçlü ve kalın bir yıldız rüzgarı formunda maddeyi yüzeyden uzaklaştırır. Madde, çok iyi anlaşılamamış, istikrarsız, kısa ömürlü yıldız fışkırmalarıyla
- [Metal Fakiri Yıldızların Bir Değerlendirmesi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2013/04/15/metal-fakiri-yildizlarin-bir-degerlendirmesi/) - Kimya yıldız evrimini nasıl etkiliyor? Erken Evren’deki kimyasal bolluk şimdikinden çok farklı (ve çok daha basit) olduğu için bu önemli bir soru. Genç Evren ve içerisinde oluşan yıldızlar büyük oranda hidrojen ve helyumdan yapılmışken şimdiki devrede yıldızlar, genel olarak, küçük ama önemli miktarlarda daha kompleks (astronomlar için adı “metaller” olan) elementler içerir. Genç, metal fakiri
- [Ölüme Mahkum Yıldız Bizim De Sonumuz Mu?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2012/09/24/olume-mahkum-yildiz-bizim-de-sonumuz-mu/) - Yıldızlar nükleer yakıtları olduğu sürece yaşarlar. Yıldızlar eninde sonunda yakıtlarını tüketirler ve eğer yıldız yeterince büyükse patlayabilir. Dev yıldızlar aynı zamanda nükleer yakıtlarını düşük kütleli olanlara göre daha hızlı harcarlar. En hızlı yanan yıldızlardan birisinin adı Eta Carinae. Eta Car’ın galaksimizdeki en büyük ve en kararsız yıldızlardan birisi olduğu düşünülüyor. Yukarıdaki görsel Hubble Uzay Teleskobu’ndan
- [Diski Kırpmak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/06/06/diski-kirpmak/) - İnanılmaz derecede küçük, ağır ve yoğun cisimler olan nötron yıldızları, kütlesi Güneş'ten en az 8 kat daha fazla olan bir yıldızın süpernova patlamasından sonra geriye kalan ezilmiş çekirdeklerdir. Nötron yıldızları genelde Güneş kütlesini yalnızca birkaç kilometre genişlikte bir alana sıkıştırırlar ve o kadar yoğunlardır ki; bir çay kaşığı dolusu nötron yıldızı maddesi, dünyadaki bütün insan
- [Bir X-ışın Rüzgarı Gölgesi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2015/11/30/bir-x-isin-ruzgari-golgesi/) - Çok nadiren yaklaşık 10 veya daha fazla güneş kütleli yıldızlar üretilir. Bu kadar büyük kütleli yıldızlar nadir olduklarından ve en yakında olanı Dünya’dan yüzlerce ışık yılı uzakta olduğu için oldukça gizemli cisimlerdir. Bu dev yıldızlar o kadar parlak ve sıcaktırlar ki ürettikleri ışığın gücü yüzeylerinden maddeyi uzaklaştırır ve saatte milyonlarca kilometrelik hızlarda esen, kuvvetli yıldız
- [Karanlıktaki Gizemli Atışlar](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/09/12/karanliktaki-gizemli-atislar/) - Bir kez gerçekleşen bazı olaylar belki de tecrübe edebileceğimiz en ilgi çekici fenomenlerdendir. Yüksek enerji astronomisinde Gama ışını patlamaları bunun klasik örneklerindendir: gökyüzünü birkaç dakika boyunca aydınlatan ve kaybolan çok hızlı Gama ışını radyasyonu parlamaları. Bu patlamaların anlaşılması ancak çok sayıda ayrı patlamanın kataloglanması ve bazı patlamaların BeppoSAX ve Swift gibi düşük enerji X-ışını gözlemevleri
- [Merkezde Olmayan Kara Delik](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/10/10/merkezde-olmayan-kara-delik/) - Büyük galaksinin küçük galaksiyi yuttuğu galaktik yamyamlık, kainatta oldukça sık gerçekleşen bir şey gibi görünüyor. Galaksi dışı uzay aslında kalabalık (nispeten) bir yer ve bu nedenle bazen küçük galaksiler daha büyük komşularının yakınlarına gelir ve kütle çekiminin etkisiyle parçalanır ve daha devasa bir galaksiyi oluşturmak üzere birleşirler. Bu gerçekleştiğinde, küçük galaksiden yıldızlar, gaz ve toz
- [Renkli Açık Küme](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2005/06/13/renkli-acik-kume/) - XMM-Newton Gözlemevi’yle yapılan derin bir gözlem astronomlara, bir dev yıldızlar doğum yerinden, Scorpius OB1 birlikteliğinin kalbinde yer alan açık küme NGC 6231’den gelen X-ışın emisyonunun en detaylı görüntülerinden birini verdi. Yukarıdaki görüntü NGC 6231’in X-ışınlarında bir yakın görünümünü gösteriyor. Mavi renk yüksek enerjili X-ışınlarını, kırmızı renk ise düşük enerjili X-ışınlarını temsil ediyor. Yukarıdaki görüntünün merkezindeki
- [Titanyum Pınarları](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/05/03/titanyum-pinarlari/) - Yıldızlar kimyasal fabrikalarıdır ve daha basit bileşenlerden kompleks elementleri oluşturdukları yol iyi bilinmektedir. Yıldızların bu ürünleri nasıl dağıttıkları ise o kadar iyi anlaşılmış değildir. Yüksek kütleli yıldızların, saatte milyonlarca kilometrelik hızlarda ilerleyen, her sene yıldızdan yaklaşık bir Dünya kütlesi kadar madde taşıyan devasa yıldız rüzgarları önemli bir rol oynar. Yıldızdan galaktik komşuluğuna (veya ötesine) kimyasalları
- [Serbest Düşüş](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2004/09/13/serbest-dusus/) - Yukarıdaki görsel, yokuş aşağı yuvarlanan bir galaksiyi gösteriyor. Görüntü, Chandra X-ışın Gözlemevi’yle görüldüğü şekilde, Fornax galaksi kümesinin X-ışın emisyonunu gösteriyor. Görüntüdeki parlak noktalar kümeyi meydana getiren ayrı galaksileri temsil ederken sönük mavi ışıltı ise, kümedeki karanlık madde tarafından yakalanmış sıcak gazın emisyonunu gösteriyor. Kümenin çekirdeğinin sol altında görülen bir üye, galaksi NGC 1404, “kuyruklu yıldız
- [Doğmakla Meşgul, Ölmekle Meşgul](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2010/08/02/dogmakla-mesgul-olmekle-mesgul/) - Yıldız oluşumu anlaşılması güç bir süreçtir. Yalnızca yoğun gaz ve tozdan (yıldızların oluştuğu hammadde) meydana gelen büyük bulutların ardında gizlenmekle kalmaz, aynı zamanda yıldızlar (radyasyon, yıldız rüzgarları ve süpernovalar aracılığıyla) çevreleriyle etkileştiği için oluşumun tam da kendisi, devamında gelen yıldız nesillerinin oluşabileceği yolları değiştirir. Astronomlar tüm kütlelerden ayrı yıldızların nasıl oluştuğunu ve yıldız gruplarının oluşumunun
- [Cücenin Kalp Atışları](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2008/06/23/cucenin-kalp-atislari/) - Beyaz cüceler, düşük kütleli yıldızlar hidrojen yakıtlarını tükettikten ve dış atmosferleri uzaya doğru saçıldıktan sonra geride kalan cüruflardır. Bu cisimler ilk ortaya çıktıklarında çok sıcaktırlar, ama oldukça kısa sürede soğurlar ve tespit edilemeyecek kadar sönük hale gelirler. Galaksimizde kaç tane beyaz cüce olduğunu kimse bilmiyor. Beyaz cüceler kimi zaman “normal” bir yoldaş yıldıza kütle çekimle
- [Yaşam Veren Renklerde](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/11/18/yasam-veren-renklerde/) - Galaksimizdeki yaşam yıldızların ölümüne bağlıdır. Yıldızlar, merkezlerinde meydana gelen ve maddenin enerjiye dönüştürülmesinde yıldıza gücünü veren bir termonükleer füzyon işlemiyle daha basit olanlardan önemli ve kompleks atomları oluşturan kimyasal fabrikalardır. Yıldızlar merkezlerindeki yakıt tüketildiğinde ölürler. (Güneşimiz gibi) düşük kütleli yıldızlar öldüklerinde arkalarında beyaz cüce yıldızlar, yani akıl almaz şekilde yoğun karbon ve oksijen topları bırakırlar.
- [Aktif Gençler](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2007/10/08/aktif-gencler/) - Genç yıldızlar yoğun bulutların içinde oluşur, bu da bu süreci olabildiğince net görmek isteyen astronomlara mani olur. Bu nedenle astronomların en sevdiği yerlerden birisi Orion Nebulası bölgesi, yıldızların hala doğmakta olduğu yerler arasında en yakın bölgedir. Gözlemler, bazısı bir gün gezegenler oluşturabilecek kalın disklerle çevrelenmiş olan çok genç yıldız benzeri cisimleri ortaya koyuyor. Yukarıdaki görsel,
- [Tozdan Toza](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2005/06/20/tozdan-toza/) - Büyük bir gözlemevinin gücü, diğerleriyle bir araya geldiğinde fazlasıyla artar. Bu ifade, Cas A süpernova kalıntısının yukarıdaki görüntüsüyle örnekleniyor. Cas A hatırlayacağınız gibi, galaksimizde yaklaşık 300 yıl önce patlayan dev bir yıldızın dışarı atılan nebulası. Yukarıdaki güzel görüntü NASA’nın üç Büyük Gözlemevi, Chandra X-ışın Gözlemevi, Hubble Uzay Teleskobu ve Spitzer Uzay Teleskobu tarafından elde edilen
- [Yıldız Doğumunun Sıcağı ve Soğuğu](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2008/10/27/yildiz-dogumunun-sicagi-ve-sogugu/) - Yeni yıldızların yaratılması, bir dizi önemli fiziksel sürecin yakın dolaşıklığını içerir. Bu süreçler arasında radyasyon, hızlı gaz akışları ve özellikle de kütle çekim vardır. Küçük Macellan Bulutu’ndaki genç ve dev bir yıldız oluşum bölgesinin, NGC 346’nın yukarıdaki görüntüsü bu ilişkinin detaylarını göstermeye yardımcı oluyor. Yukarıdaki görüntüde mavi (XMM-Newton X-ışın Gözlemevi tarafından görüldüğü şekilde) X-ışın emisyonunu,
- [Yıldız Doğum Evini Baştan Düzenlemek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/02/10/yildiz-dogum-evini-bastan-duzenlemek/) - Yıldızlar geniş, dev, yoğun gaz ve toz bulutlarının içinde doğarlar. Dev yıldızlar bulutun içinde, rastlantısal bir nedenden dolayı çevrelerinden biraz daha yüksek yoğunluğa sahip küçük bölgeler olarak başlarlar. Bu yoğunluk artışları kütle çekim tarafından kuvvetlendirilir, gittikçe daha yoğun ve daha sıcak hale gelirler. Eğer koşullar doğruysa nihayetinde yeterli miktarda kütle, bebek yıldızın çekirdeğindeki nükleer yangınları
- [Yeni Bir Altın Birleşme mi?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/01/20/yeni-bir-altin-birlesme-mi/) - İki dev yıldız içeren çift sistemleri ilginç şekillerde yaşlanırlar. Zaman geçtikçe daha ağır olan nükleer yakıtını daha önce kullanır, genişler ve belki de parçalarını yoldaşının üzerine atar (hatta başlangıçta hafif olanı ikiliden daha ağır olan haline getirir). Bir yıldız nihayetinde nükleer yakıtını tüketecek ve süpernova olarak patlayacaktır. Bu patlama çifti parçalamaya ve iki yıldızı uzaya
- [Engel](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2011/06/06/engel/) - Patlamak üzere olan bir yıldıza bağlı olmak tehlikelidir. Ama bilim insanları bunun, patlayan ve Dünya’da 1572 yılında görülen Tycho süpernova kalıntısını üreten bir yıldızın yoldaşının başına gelen talihsiz durum olduğunu düşünüyorlar. Astronomlar artık bunun, bir beyaz cüce yıldızın limitin ötesine (Chandrasekhar limiti) itildiği ve muazzam bir fışkırmayla tutuştuğu (ya da patladığı), Tip Ia süpernova adı
- [Sihirli Patlama](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/11/25/sihirli-patlama/) - Bir yıldızın merkezinde bir kara delik aniden oluşsa neler olacağını düşünün. Astronomlar bunun gerçekten de, en azından haftada birkaç kez bazı çok büyük yıldızlar öldüğünde gerçekleştiğini düşünüyorlar. Çok büyük bir yıldız çekirdek bölgesindeki yakıtı tükettiğinde yıldızın muazzam kütlesi çekirdeği ezer, bir atom çekirdeğinin yoğunluğundan daha yüksek bir yoğunluğu sıkıştırır ve bir olay ufkuyla çevrelenen sonsuz
- [Tycho Çizgileri](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2011/04/04/tycho-cizgileri/) - Bir patlamayı nasıl düzenlersiniz? Bu imkansız gibi duruyor, özellikle de patlama bir yıldızın tamamen yok olmasını içeriyorsa. Ama bir yıldızın 400 yıl kadar önce görülen patlamasının kalıntısı, X-ışınlarında şaşırtıcı şekilde düzenli bir çizgi deseni gösteriyor gibi duruyor. Bu kalıntı, bir yıldızın 1572 yılında Dünya’dan gözlenen (ve ünlü astronom Tycho Brahe tarafından kaydedilen, bu yüzden de
- [Fırtınalı Sınır](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/03/21/firtinali-sinir/) - Devasa galaksi kümeleri, Evren'in büyük ölçekli yapısının temel yapıtaşları, Evren'in "atomları"dır. Galaksi kümeleri, birbirlerine karanlık maddenin kütle çekim tutkalıyla bağlı, yüzlerce ya da binlerce galaksiden oluşan gruplardır. Galaksi kümeleri, yakındaki galaksileri ve komşu kümeleri yutarak büyür ve değişirler. Galaksi kümelerinin nasıl evrimleştikleri ve değiştiklerinin anlaşılması, bir bütün olarak Evren'in evriminin anlaşılması açısından esastır. Astronomlar, galaksi
- [Ölüm Sancıları](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/03/30/olum-sancilari/) - Güneş benzeri yıldızların, neredeyse değişmeden geçirdikleri milyarlarca yıllık, tüm bu süre boyunca yıldızlararası (ve gezegenlerarası) uzaya ışık ve ısı saçtıkları uzun ömürleri vardır. Ama zaman içinde yıldızlar nükleer yakıtlarını tüketirler. Bu olduğunda işler kötüye gitmeye başlar. Yıldızın dış atmosferi bir dizi atımla dışarı atılır, uzayda çok uzaklara uzanan yapılı bir nebula oluşturur. Bu “gezegenimsi nebulalar”
- [Hayatta Kalmak?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/05/11/hayatta-kalmak/) - 2018’de astronomlar tuhaf bir şey fark ettiler: GSN 069 adlı oldukça sıradan bir galaksideki süperdev kara delikten gelen X-ışın emisyonunun göründüğü kadarıyla düzenli parlaklaşması. Galaksi, her 9 saatte bir ilk olarak XMM-Newton X-ışın gözlemevi tarafından fark edilen kısa, yüksek genlikli X-ışın tepeleri gösterdi. XMM-Newton ve Chandra X-ışın Gözlemevi tarafından yapılan devam gözlemleri, bu düzenli X-ışın
- [Sanal Gerçeklikler, Yakın ve Uzak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/06/08/sanal-gerceklikler-yakin-ve-uzak/) - Bir gün, normal insan ömrü süresi içerisinde Samanyolu etrafında seyahat etmemiz mümkün olabilir, ama o zamana kadar da hayal kurabiliriz. Samanyolu’nun merkezindeki sıcak gazların Chandra X-ışın Gözlemevi ve diğer teleskoplarla elde edilen gözlemlerini kullanan astronomlar, galaksinin merkezinin sizin de sanal bir ziyaret gerçekleştirmek için kullanabileceğiniz simülasyonunu geliştirmeye devam ediyorlar. Samanyolu’nun merkezi elbette akıl almaz derecede
- [Galaktik Merkez Yakınında Tuhaf Patlama](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/03/22/galaktik-merkez-yakininda-tuhaf-patlama/) - Uzak galaksilerdeki patlayan yıldızlar üzerine çalışmalar, önemli bir özgün süpernova türünü ortaya çıkardı. Astronomların “tip Iax” adını verdiği bu süpernovalar, benzer süpernovalara göre daha az patlama gücü üretiyor ve dışarı daha az kütle atıyor. Bu da, bu süpernovaların patlama şeklinin, yıldızların daha yaygın patlama şekillerinden çok farklı olduğu anlamına geliyor. Bu tuhaf süpernovalar, sıra dışı
- [Işık Sızmaları](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/09/14/isik-sizmalari/) - Eta Carinae, Dünya’nın 10.000 ışık yılı çevresinde en parlak cisimdir. Ama bir yüzyıla yakın süre yıldızın var olduğundan bile emin değildik. Bu muamma, 19’uncu yüzyılın ortalarında yıldızın tuhaf, ani bir fışkırmasının, bu fışkırma Eta Carinae’yi güney gökyüzündeki en parlak yıldız yaptığı için (en azından güney yarım küredeki) gözlemciler tarafından kolayca görülen bir olayın sonucuydu. Fışkırmadan
- [Bir Yıldızla Ölmek mi?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/11/02/bir-yildizla-olmek-mi/) - Galaksimiz Samanyolu’ndaki 1 milyara yakın yıldızın belki de yarısından fazlasını meydana getiren çok, ama çok sayıda küçük, sönük kızıl cüce yıldız var. Ve bu yıldızların çoğunluğu değilse bile pek çoğu, çevrelerinde dönen bir (ya da iki veya üç veya beş) gezegene sahip ve bu gezegenlerin de birçoğu yıldızlarının yaşanabilir bölgesinde, sıvı suyun (ve yaşamın) prensipte
- [Beyaz Cücelerin Sınırı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/12/07/beyaz-cucelerin-siniri/) - Beyaz cüceler, artık elementleri birleştirerek enerji üretemeyen, Güneş benzeri bir yıldızın sıkışmış çekirdeğinden geriye kalan, Dünya büyüklüğündeki “yıldız külleri”dir. Bu son evreye ulaşıldığında, yıldızın dış atmosferi (genelde güzel bir “gezegenimsi nebula” oluşturarak) çekirdekten koparken, Güneş’in kütlesine yakın bir kütleye sahip ama yaklaşık Dünya büyüklüğüne, 100 kat kadar sıkışmış olan sıcak çekirdek, bir beyaz cüce olarak
- [Bir Pulsarın Rüzgarına Bakış](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/02/01/bir-pulsarin-ruzgarina-bakis/) - Süpernovalar iki biçimde ortaya çıkar: Tip I ve Tip II. Tip I süpernovalar, (muhtemelen bir yoldaş yıldızdan çalınan) maddenin birikimiyle aniden limitlerinin ötesine geçen beyaz cüce yıldızların anlık termonükleer tutuşmaları tarafından üretilir. Tip II süpernovalar ise Güneş’in 10 katı (ya da çok daha fazla) kadar kütleye sahip yıldızların, yıldızın çekirdeği termonükleer yakıtını tüketip çökerek yıldızın
- [Daha Tepede](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/03/15/daha-tepede/) - Bir kara deliğin, hiç radyasyon yayınlamayan ve hiç alan kaplamayan bir cismin kütlesini ölçmek karmaşık bir iştir. Bilim insanlarının, kara deliklerin kütlelerini belirlemek için her çareye başvurmaları gerekir. Kara delik kütlelerinin en iyi ölçümleri, iki (veya daha fazla) kara delik birleştiğinde ürettikleri aşırı derecede küçük kütle çekim dalgaları incelenerek elde edilir. Bu, yalnızca 5 yıl
- [Her Tarafa Patlamak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/04/30/her-tarafa-patlamak/) - Birikim yapan nötron yıldızları, normal bir yıldızla çift olmuş, şehir büyüklüğünde, inanılmaz şekilde yoğun nötron (ya da daha tuhaf bir madde) toplarıdır. Nötron yıldızının güçlü kütle çekimi yoldaşından madde çeker, böylece nötron yıldızı yoldaşını yıldız maddesinin önemli bir kısmından mahrum bırakır. Bu maddeler, parlayan bir akıntıyla yoldaştan nötron yıldızına düşer ve nötron yıldızının etrafında dönen
- [İlk Patlamayı Yakalamak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/08/20/ilk-patlamayi-yakalamak/) - Gama-ışın patlamalarının (GRB) doğasının tamamen muamma olduğu bir zaman vardı. Bu büyük oranda Gama-ışın gözlemevlerinin bu patlamaları sönükleşmelerinden önceki anlarda bulmakta zorluk çekmelerinden kaynaklanıyordu. X-ışın, morötesi ve optik teleskoplarla tespit, bir GRB’yi muhtemelen bulabilir ve emisyonun kaynağını tanımlayabilirdi. Ama on yıllar boyunca hiç kimse GRB’lerin herhangi bir düşük enerji radyasyonu yayınlayıp yayınlamadığından bile emin değildi
- [Sıcak Bir Kabarcık Şişirmek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/04/23/sicak-bir-kabarcik-sisirmek/) - Çok büyük yıldızlar, içerisinde bulundukları galaksileri şekillendirmede önemli bir rol oynarlar. Kuvvetli radyasyonları (Güneş’ten milyonlarca kez daha parlak) çevrelerindeki çok büyük miktarlardaki gaz ve tozu aydınlatır ve iyonize eder. Bu radyasyon aynı zamanda saatte milyonlarca kilometre hızla esen kuvvetli rüzgarlara güç verir. Bu rüzgarlar, yıldızın etrafında pek çok ışık yılı genişlikte devasa kabarcıklar oluşturan galaktik
- [Kükreyen Aslan](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/03/18/kukreyen-aslan/) - Genç yıldızlar hızlı dönerler ve hızlı dönüş, kuvvetli manyetik alanlar üreten güçlü iç dinamoları çalıştırır. Bu yıldızların bazı bölümleri diğerlerinden daha hızlı döndüğü için manyetik alan çizgileri dolaşık hale gelebilir. Ve işler çok karıştığında patlamaya hazır hale gelirler. Güneş’teki dolaşık manyetik alanlar güçlü güneş patlamaları üretir, gezegenlerarası uzaya doğru yüksek enerji parçacıkları fırlatır ve Dünya’nın
- [Atılan](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/06/10/atilan/) - Güneşimiz Güneş Sistemine yalnızca ışık değil, aynı zamanda kendinden de parçalar veriyor. Yüzeyde başlayan güçlü parlamalar, Güneş’in bükümlü manyetik alanının enerjisini sıcak, hızla hareket eden kozmik parçacık bulutları şeklinde serbest bırakabilir. Astronomlar bu bulutlara Koronal Kütle Atımları, ya da kısaca CME adını veriyor. Böyle püskürmeler Güneş Sistemimizin güvenliğinde önemli bir rol oynayabilir. CME’ler, Dünya yörüngesindeki
- [Orion'un Kılıçları](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/10/14/orionun-kiliclari/) - Gökyüzündeki en tanınır takımyıldızlardan birisi de Orion’dur. Orion, 3 adet parlak, dev yıldızın doğrusal dizilimi, yani Orion’un kemeriyle ünlüdür. Kemerin kuzeydoğusuna doğru, gökyüzündeki en renkli ve tehlikeli yıldızlardan birisi olan parlak kırmızı yıldız Betelgeuse kolayca görülebilir ve güneybatıya doğru mavi-beyaz yıldız Rigel görülür. Kemerin altında asılı olan ve Orion’un Kılıcı’nın bir bölümünü oluşturan küçük ve
- [Ani ULX](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/11/11/ani-ulx/) - Bildiğimiz en güçlü X-ışın kaynakları birikim yapan kara deliklerdir. Bu kara delikler güçlerini çevrelerinden madde biriktirmelerinden alırlar. Bu maddeler, kompakt bir çift sistemindeki yıldız kütleli “küçük” bir kara delik tarafından komşu bir yıldızdan çekilebilir, ya da aktif bir galaksinin merkezindeki süperdev kara delik tarafından yutulan dev gaz, toz ve yıldız bulutları olabilir. Her iki durumda
- [Yüksek Enerji Yılını Gözden Geçirmek: 2016](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/01/02/yuksek-enerji-yilini-gozden-gecirmek-2016/) - 2016 yılı sarsıcı bir yıldı. Hiç şüphesiz geçtiğimiz yılın en önemli keşfi kütleçekimsel radyasyonun LIGO Scientific Collaboration tarafından doğrudan tespitinin duyurulmasıydı. Keşif, Einstein’in 100 yıllık bir öngörüsünü doğruladı ve Joseph Weber’in uzayzamandaki bu inanılmaz derecede küçük sinyalleri tespit etmeye çalışmasıyla başlayan 50 yıllık bir uğraşı tamamladı. LIGO’nun keşfi birleşen dev kara deliklerin ve diğer kozmik
- [Kozmik Otobanda Kaza](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/01/16/kozmik-otobanda-kaza/) - Galaksi kümelerinin Evren’i bir arada tutan kozmik madde ağını oluşturan devasa görünmez filamentlerin bağlantı noktalarının yakınlarında oluştuğu düşünülüyor. Madde (görünür ve karanlık) bu filamentler boyunca akar ve kümelerin büyümesine yardımcı olur. Kümeler, tek tek kümeler çarpışıp birleştikçe de büyürler. Böyle bir birleşme görselde gösteriliyor. Bu görsel Abell 3411 ve Abell 3412 olarak bilinen iki galaksi
- [Diyet](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/11/21/diyet/) - Kara delikler, yakında bulunan maddelerin bir ölüm sarmalına girdiği ve en nihayetinde bir daha bizim evrenimize dönmemek üzere kara deliğin olay ufkundan geçtiği birikim işlemiyle kütle kazanırlar. Bu maddeler olay ufkuna girmeden önce kara deliğin etrafında gittikçe daha hızlı dönerler ve aşırı yüksek sıcaklıklara ulaşırlar. Kara deliğin yakınındaki sıcak maddeler X-ışınında parlarlar, bu nedenle X-ışını
- [Merakın Yıldızı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/12/26/merakin-yildizi/) - Dev yıldızlar yakıtlarını bitirdiklerinde ve çöktüklerinde geride sıradışı cisimler bırakırlar: kara delikler. Kara delikler uzayzaman kumaşındaki, Evren’in geri kalanından tamamen kopuk bölgeler yaratan yırtıklardır. Galaksimizdeki ve diğer yerlerdeki kara delikler kendilerini çoğunlukla, kara delik şanssız bir komşu yıldızdan madde yuttuğunda üretilen X-ışın emisyonuyla belli ederler. Kara delikler hem bildiğimiz en basit cisimler, hem de en
- [Geçişte Yakalandı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2013/08/05/geciste-yakalandi/) - Uzak yıldızların etrafındaki gezegenler, yani “ötegezegenler”i belirlemek, gezegenler yörüngelerinde bulundukları yıldızlara göre çok küçük ve çok sönük oldukları için aşırı derecede zordur. Gezegenler aynı zamanda gezegen yıldızın önünden geçtiğinde yıldız ışığında meydana gelen küçük düşmeyle de belirlenebilirler. Bu gezegen geçişlerini tespit etmek çok yüksek hassasiyette ölçümler gerektirir. NASA’nın Kepler ve ESA’nın COROT uzay aracı gibi
- [Yoğun Cüce](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2013/10/14/yogun-cuce/) - Astronomlar, bilinen evrendeki en yoğun galaksi olduğuna inandıkları bir şey belirlediler. Bu galaksi M60-UCD1 olarak biliniyor ve yukarıda, (Chandra X-ışın Gözlemevi’nden) bir X-ışın görüntüsü ve (Hubble Uzay Teleskobu’ndan ) bir optik görüntü kompozitinde gösteriliyor. M60-UCD1, 200 milyon Güneş türü yıldıza denk kütleye sahip, bu durumda kendi galaksimiz Samanyolu’na benzer bir kütlesi var ama bu kütlenin
- [Dönen Sıcak Hale](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/08/01/donen-sicak-hale/) - Galaksilerin, galaksiler arası ortamda bulunan muazzam miktarlarda maddenin yığılmasıyla meydana geldiğini düşünüyoruz. Bu maddeler bir araya geldikçe ve hızlandıkça, bazı bölümleri çarpışacak ve gazı milyonlarca derecelik sıcaklıklara ısıtacaktır. Biriken toplam madde miktarı, yoğunluğu ve dönüşü, üretilen galaksinin türünü, spiral mi, eliptik mi yoksa düzensiz mi olacağını belirler. Galaksi oluştuktan sonra geriye kalan birikmiş gaz, galaksinin
- [Eğlence Evi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2015/12/14/eglence-evi/) - Genel Görelilik Teorisi’nin, Einstein’ın yüzüncü yıldönümü kutlaması bu sene olan kütle çekim teorisinin, akıl almaz bir çıkarımı, maddenin uzay zamanı eğrilttiğidir. Güneş’in muazzam kütlesi tarafından meydana getirilen uzay zaman eğrilmesi, Merkür gezegeninin tuhaf hareketinden ve klasik, Dünya’yı sarsan bir gözlemde, Sör Arthur Eddington tarafından 1919’un Güneş tutulması sırasında ilk defa görülen yıldız ışığı bükülmesinden sorumludur.
- [Rüzgarda Dönmek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/01/30/ruzgarda-donmek/) - Hızla dönen manyetize nötron yıldızları radyo, optik, X-ışını ya da gama ışını radyasyonu atımları oluşturabilir. Radyo ve X-ışın atımları, nötron yıldızı döndükçe uzayda salınan manyetik kutupların yakınlarındaki dar parçacık hüzmeleri tarafından üretilir. Ancak devasa süpernova patlamalarıyla üretilen nötron yıldızları aynı zamanda süpersonik hızlarda kendi ev sahibi galaksilerinin içerisinde de uçmaktalar. Uzay boşluğunda ilerledikçe nötron yıldızı
- [Tip 1a Tetikleyici](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/04/04/tip-1a-tetikleyici/) - Tip 1a süpernovalar bir beyaz cücenin (Güneş benzeri gezegenler nükleer yakıtlarını tükettikten sonra geriye kalan tükenmiş yıldız çekirdeği) ani termonükleer patlaması sonucu meydana gelirler Beyaz cüceler küçük, yaklaşık olarak Dünya büyüklüğündedirler ama neredeyse Güneş kadar kütleye sahiptirler ve bu nedenle inanılmaz şekilde yoğundurlar. Beyaz cücelerin bileşimi genel olarak neredeyse tamamen karbondan oluşur (bu nedenle gezegen
- [Yeniden Canlanan R Aqr](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2022/03/21/yeniden-canlanan-r-aqr/) - Simbiyotik yıldızlar; genelde bir beyaz cüce olan ölü, kompakt bir yoldaşla bağlı evrimleşmiş bir kızıl dev yıldızdan oluşan çift sistemleridir. Kızıl devin gazları kompakt cismin üstüne düşer, güçlü kütle çekim tarafından ezilir ve ısıtılır, sonunda da hidrojenin helyuma dönüştürülmesiyle bir termonükleer patlamayı tetikler. Bu, bir süre için beyaz cüceyi tekrar gençleştirir ve yeniden enerji üretir.
- [Tek Gökyüzü](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2022/03/14/tek-gokyuzu/) - Yukarıdaki güzel görüntü sıcak ve enerjik Evren’in, SRG uzay aracının üzerindeki eROSITA teleskobuyla, Dünya-Güneş L2 noktasında Dünya’dan 1,6 milyon kilometre uzaktaki geçici yörüngesinden alınan ilk tüm gökyüzü haritasını gösteriyor. Bu, tüm gökyüzünün X-ışınlarında şimdiye dek elde edilen en derin haritası ve (görüntünün merkezinde soldan sağa doğru uzanan) Samanyolu’ndan derin uzaydaki kozmolojik mesafelere kadar 1.000.000 kadar
- [Jüpiter'in Yüksek Enerji Işık Gösterisi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2022/03/07/jupiterin-yuksek-enerji-isik-gosterisi/) - Kuzey ve güney ışıkları, auroralar; gezegenin manyetik alanı tarafından yakalanan yüklü parçacıklar (elektronlar, protonlar ve pozitif yüklü diğer atomlar) tarafından ortaya çıkarılır. Dönen gezegenler, içlerindeki düzenli elektrik akımları nedeniyle manyetik alanlar üretir, bu da “kuzeyden” “güneye” doğru akan manyetik güç çizgileri üreten doğal bir elektrik dinamosu oluşturur. Dünya’da aruroralar, Güneş’ten gelen yüklü parçacıklar manyetik alan
- [IXPE İlk Fotoğraf](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2022/02/21/ixpe-ilk-fotograf/) - Bu Ocak’ta, NASA’nın en yeni X-ışın gözlemevi IXPE, yani Görüntüleyici X-ışın Polarimetre Kaşifi, teleskopik teleskop kolunun Aralık’ta başarılı şekilde yerleştirilmesinden sonra bilimsel operasyonlara başladı. Yukarıdaki görsel, ilk bilimsel hedefi olan ünlü Cas A süpernova kalıntısının, Güneş’in yaklaşık on katı kütleye sahip bir yıldız termonükleer yakıtını tüketip patladığında geriye kalan gaz ve tozun bir IXPE görüntüsü.
- [Birlikte Ölmek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2022/02/07/birlikte-olmek/) - Biyologlar, iki farklı organizma arasındaki iyi yapılanmış, uzun süreli, yaşamı değiştiren ilişkileri tarif etmek için “simbiyotik” (Yunanca’dan, “birlikte yaşama” anlamında) terimini kullanırlar. Simbiyotik ilişkiler karşılıklı yararlı olabilir ve her iki organizmanın gelişmesini sağlayabilir. Karşılıklı yararlı simbiyotik ilişkilere klasik bir örnek, palyaço balığı ve zehirli deniz anemonu arasındakidir: palyaço balığı anemona besin sağlarken anemon da balığa
- [Güneş'in İçini Görmek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2022/01/31/gunesin-icini-gormek/) - Güneş’in içinde ne oluyor? Güneş’in içinin nasıl olduğuna dair , Güneş’in dışından yapılan gözlemlerden zorlukla elde edilen oldukça bütünlüklü fikirlerimiz var: ne kadar uzakta (bu da bize ne kadar büyük olduğunu gösteriyor), kütlesi ne ve ne kadar sıcak? Hans Bethe 1938’de bu özellikleri ve atomik süreçlerin fiziğini kullanarak, kadim bir bilmecenin çözümüne buldu, Güneş ve
- [Bir Örümceğe Dönüşmek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2022/01/24/bir-orumcege-donusmek/) - Milisaniye pulsarları adı verilen hızlı dönen pulsarlar, Güneş kadar kütleye sahiplerdir ama bir Formula-1 arabasının motorundan daha hızlı, saniyede yüzlerce kez dönerler. Hızlı dönüşleri, bir yoldaş yıldızdan madde biriktirilmesinden kaynaklanır; bu madde nötron yıldızının çevresinde ince, hızla dönen bir disk oluşturup bir kenarına çarpar ve bir basket topunu elinizle çevirmenize benzer şekilde dönüşünü artırır. Milisaniye
- [Ne Kadarı Çok Fazla?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2004/10/18/ne-kadari-cok-fazla/) - Tüm ışıklar söndükten sonra geriye ne kalır? Bu, astronomların yakın zamanda cevaplamaya çalıştığı bir soru. Yukarıdaki görsel, tüm belirgin radyasyon kaynakları ortadan kaldırıldıktan sonra, Samanyolu’nun merkezinin Chandra X-ışın Gözlemevi’yle alınmış bir görüntüsü. Geriye kalan şey çok sıcak ve aşırı sıcak gazın bir kombinasyonu, ve de büyük bir bilmece. Sıcak gaz muhtemelen galaksi merkezi yakınlarındaki makul
- [Galaksi Dışı Bir Ötegezegen Mi?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2022/01/03/galaksi-disi-bir-otegezegen-mi/) - Samanyolu’nda, Güneş Sistemimiz dışındaki 5000 kadar gezegeni doğrulamış durumdayız. Bu ötegezegenler, yıldızlarının ışığındaki küçük periyodik değişimlerin özenli gözlemleriyle; soğurma çizgilerinin gezegenin ufacık çekiminden kaynaklanan ileri ve geri hareketinden, ya da parlaklıktaki gezegen yıldızın önünden geçtiğinde oluşan küçücük azalmadan bulunuyorlar. Bazı ötegezegenlerin Dünya’ya benzedikleri, hatta atmosfere sahip oldukları ve yaşamı destekleyebilecekleri düşünülüyor. NASA’nın yeni fırlatılan James
- [Geride Kalanlara Bakış](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/12/27/geride-kalanlara-bakis/) - 2021 yılına bir çok soruyla başladık. Ve yıl boyunca, bir çok cevap elde ettik. Nötron yıldızlarının, yani dev bir yıldız yakıtını tüketip çekirdeği çöktüğünde geride kalan küçük, süper yoğun parçaların yuvarlaklığını ve sıkışmışlığını belirledik. Gittikçe derinleşen X-ışın gökyüzünü SRG uzay aracındaki eROSITA teleskobuyla inceledik ve de Samanyolu’nun merkezini çevreleyen, gama-ışın yayınlayan gizemli Fermi Kabarcıkları’yla benzer
- [Gezinen Yıldız](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/12/20/gezinen-yildiz/) - Sabit yıldızlar hareket ediyor, üstelik bazıları oldukça hızlı gidiyor. Galaksimizde, yıldızların pek çoğu birlikte hareket ediyor, Samanyolu’nun merkezi çevresinde (aşağı yukarı) hep beraber dönüyorlar. Ama bazı yıldızlar diğerlerinden daha bağımsız ve daha az kullanılan yolları seçiyorlar. Mira yıldızı (1662'de Polonyalı astronom Johannes Hevelius tarafından verilen adla, "Harika") beyaz cüce bir yoldaşa sahip, zonklayan bir kızıl
- [Şeylerin Şekli](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/12/13/seylerin-sekli/) - 9 Aralık 2021'de, yerel saatle 1'de, NASA IXPE'yi (ya da Görüntüleyici X-ışın Polarimetre Kaşifi) başarıyla fırlattı. IXPE yalnızca kozmik cisimlerin (nötron yıldızları, kara delikler, süpernovalar ve diğerleri) X-ışın parlaklıklarını değil, X-ışın emisyonlarının polarizasyonunu da ölçen ilk uzay temelli deney. Tüm radyasyon türleri gibi X-ışınları da ışık hızında uzayda ilerleyen elektromanyetik dalgalardır. Sahildeki dalgalar gibi, elektromanyetik
- [Kükreyen Cüce](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/12/06/kukreyen-cuce/) - Yıldızlar aşırı ısınmış plazmalar, elektronların atomik çekirdeklerinden soyulacağı kadar sıcak gaz toplarıdır. Kütle çekim, basınç ve sıcaklığın yıldızın yüzeyinden merkeze doğru artmasına yol açar ve bu içeri doğru artış, yıldızın içindeki sıcak plazmanın yükselmesine, dışarı doğru gitmesine, soğumasına ve ardından tekrar aşağı batmasına yol açabilir (ocaktaki bir cezvede sıcak suyun kaynamasına benzer konvektif bir hareket).
- [Bir Gezegeni mi Yiyor?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/11/29/bir-gezegeni-mi-yiyor/) - Söylemek istemezdik ama Dünya’nın günleri sayılı. Daha yakın vadedeki muhtemel felaketleri bir kenara bırakırsak, nihayetinde (yaklaşık beş milyar yıl içinde) Güneş nükleer yakıtını tüketecek. Bu olduğunda Güneş genişleyip bir kırmızı dev yıldıza dönüşecek, şu anki boyutunun 150 katından daha fazla şişecek, Merkür’ü, Venüs’ü ve belki de Dünya’yı yutacak. Sonunda Güneş dış katmanlarını kaybedecek ve Güneş’in
- [Tarihte Yankılanan](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/11/22/tarihte-yankilanan/) - Evren’in büyük patlamadan bu yana ne kadar çabuk genişlemekte olduğuna dair anlayışımızda garip bir belirsizlik var. Evrenimizin genişleme hızı, mikrodalga arka plan radyasyonu, yani Büyük Patlama’dan geriye kalan hatıra radyasyon dikkatlice incelenerek belirlenebilir. Bir diğer yöntemde ise, uzak galaksilerin gerileme hızlarını bize olan uzaklıklarıyla ilişkilendirmek için, genellikle patlayan beyaz cüce süpernovaları olan “standart kandilleri” kullanılır.
- [Kara Deliklerin Sayısını Azaltmak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/11/15/kara-deliklerin-sayisini-azaltmak/) - Yalnızca altı yıl önce, iki kara deliğin çarpışması ve birleşmesiyle üretilen ilk kütle çekim dalgası sinyalinin LIGO tarafından tespit edilmesiyle evrene tamamen yeni bir pencere açıldı. Bu tarihi duyuru, Einstein’ın maddenin (özellikle de bir kara deliğin olay ufku içinde kalmış maddenin) hızlanmasının uzay ve zamanın dokusunda küçük kıpırdanmalara yol açtığı kestirimini doğruladı ve uzun zamandır
- [INTEGRAL'i Kurtarmak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/11/08/integrali-kurtarmak/) - Dış uzayda çalışmak tehlikelidir. Sıcaklıktaki dramatik değişimler, tehlikeli bölgeler, yüksek enerji parçacıkları ve radyasyon; hepsi hoş olmayan bir çalışma ortamı yaratır. Bunun bir örneği, geçtiğimiz Eylül’de Uluslararası Gama-ışın Astrofizik Laboratuvarı’nın (INTEGRAL) başına geldi. INTEGRAL, 2002’den beri Samanyolu ve ötesindeki gama-ışın ve X-ışın kaynaklarını inceleyen, önemli bir yüksek enerji uzay gözlemevi. 22 Eylül’de INTEGRAL, (uzay aracını
- [COSI](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/11/01/cosi/) - Elektromanyetik spektrumun düşük enerji gama-ışın bölgesi, Samanyolu’nun merkezi yakınlarında ve diğer yerlerde anti-maddenin nasıl oluştuğu, yıldızların patlayarak nasıl öldükleri ve sonuç olarak Samanyolu’nun kimyasının nasıl evrimleştiği hakkında önemli bilgiler sunar. Dünya’nın atmosferi (neyse ki) gama-ışınlarının yer ulaşmasını engellediği ve bunları zararsız mavi ışık parlamaları üreten ışıktan hızlı parçacıklara dönüştürdüğü için, gama-ışınları yalnızca uzaydan görülebilir. Evrenin
- [Rüzgarın İçindeki ve Etrafındaki Toz](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/10/18/ruzgarin-icindeki-ve-etrafindaki-toz/) - Galaksilerin kimyasal evrimini süpernova patlamaları ilerletir. Oksijen, azot, karbon, silikon ve demir gibi kompleks elemetler, ölen yıldızların içlerinde hazırlanır ve bunları uzaya süpernovalar dağıtır. Süpernova patlamasının kendisi de basit atomları daha kompleks olanlara dönüştürebilir. Bu kompleks elementler nihayetinde, bir araya gelerek çakıl taşları, kayalar ve belki de sonunda Dünya gibi karasal gezegenler oluşturabilecek molekülleri ve
- [Daireler Çizmek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/10/11/daireler-cizmek/) - Eğer tüm gökyüzünü gözlerseniz, ilginç bir şeyler, devam eden garip olaylar bulacağınız kesin. Daha dikkatli baktıkça, daha fazla sayıda özgün kaynak bulursunuz ve daha uzun baktıkça daha fazla değişen kaynak görürsünüz. X-ışın gökyüzü, özellikle de on yıllardan milisaniyelere kadar uzanan, büyük bir zaman ölçeği aralığında değişen ilginç kaynaklarla dolu. Zararsız gibi görünen kaynaklar bile eğer
- [Afrika Gökyüzü Üzerinde](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/10/04/afrika-gokyuzu-uzerinde/) - Samanyolu’ndaki bazı kaynaklar o kadar kuvvetlidir ki aşırı yüksek enerjili radyasyon üretirler. Kainatın derinliklerinden Dünya’ya doğru ilerleyen bu radyasyon, atmosferde ışıktan hızlı hareket eden yüksek enerji parçacıkları üretecek şekilde Dünya’nın atmosferiyle etkileşebilir. Bu aşırı hızlı hareket eden parçacıkları, kendi özgün mavi ışıltısını oluşturur ve bu ikincil radyasyon da yerdeki hassas teleskoplarla tespit edilebilir. 2003’ün başlarından
- [Görünmez Evreni Dinlemek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/09/27/gorunmez-evreni-dinlemek/) - Dünya’nın ötesindeki uzayın keşfi, büyük oranda tek bir duyu, görme kullanılarak yürütüldü. Büyük patlamadan modern zamanlara kadar, kainata dair bilgimizin çoğu, bir tür ışık emisyonunun analiziyle elde edildi. Uzun bir süre için, bilgimiz gözlerimizin hassas olduğu dar ışık bandını üreten olaylarla sınırlıydı, ama şimdi hassaslığımızı tüm elektromanyetik radyasyon spektrumuna, hatta görünmez olan kısımlarına kadar genişlettik.
- [Buz Üstünde 10 Yıl](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/09/13/buz-ustunde-10-yil/) - Nötrinolar gizemli “hayalet parçacıklar”, evrendeki kütlesi olan en bol parçacıklardır. Neredeyse ışık hızında uçarlar ve nükleer reaksiyonlarla evrenin yapısının belirlenmesinde önemli rol oynarlar. Astronomların, görülmüş en güçlü ve enerjik süreçlerin yerini tam belirlemesine yardımcı olurlar. Ama diğer atom altı parçacıklarla nadiren etkileşime geçtikleri için nötrinoların yakalanması ve tespit edilmesi zordur; aslında her saniye vücudunuzdan trilyonlarca
- [İkaz Lambaları - Dikkatli İlerleyin](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/09/06/ikaz-lambalari-dikkatli-ilerleyin/) - Dünya üzerindeki yaşam belki yaklaşık 4 milyar yıl önce, Dünya şimdiki yaşının yalnızca 10’da biri kadarken başladı. Dünya örneği, uygun noktalarda bulunan gezegenler için yaşamın gezegen yeterince soğuduktan hemen sonra ortaya çıkabileceğini gösteriyor. Dünya’da bunun tam olarak nasıl olduğu bilinmiyor. Galaksideki, ya da diğer galaksilerdeki başka yıldızların çevresinde bunun ne sıklıkla gerçekleştiği de bilinmiyor. Gezegenlerin
- [Yaşayan Renklerle Güneş](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2010/04/26/yasayan-renklerle-gunes/) - Güneş en yakın yıldız olsa da hakkında hala bilmediğimiz çok şey var. Güneş’i kararlı bir radyasyon kaynağı olarak biliyoruz, ama aynı zamanda oldukça dinamik; Dünya’ya ve diğer gezegenlere doğru yüksek enerjili parçacık ve radyasyon patlamaları yağdırıyor. Bu aşırı patlamaları ortaya çıkaran ne? Bilim insanları Güneş’in aktivitesinin kökenini inceleyecek bir araca sahipler: Güneş Dinamikleri Gözlemevi (ya
- [Kümelerin Çarpışması](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/08/16/kumelerin-carpismasi/) - Galaksi kümeleri, yani ortak kütle çekimleri tarafından bir arada tutulan yüzlerce ila binlerce galaksiden oluşan gruplar, evrendeki en büyük bağlı yapılardır. Evrendeki maddenin nasıl büyüdüğünü ve evrimleştiğini anlamak, büyük oranda kümeler ve galaksilerin evrimleştiği süreci anlamanın temelidir. Galaksi kümeleri gerçekten de muazzam Karanlık Madde yığınlarıdır; üye galaksilerdeki yıldızlar, kümenin toplam kütlesinin yalnızca küçük bir bölümünü
- [Karanlıktaki Yankılar](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/08/09/karanliktaki-yankilar-2/) - Samanyolu dağınık bir yer. Herhangi bir yöne baktığınızda, galaksiye bakışınız görüşü örten ve yıldızların görünür renklerini değiştiren karanlık toz bulutları tarafından engelleniyor. Bunun ünlü bir örneği, takımyıldız Orion’daki Atbaşı Nebulası, ışıldayan gazdan parlak bir arka plan karşısında görülen karanlık bir toz bulutu. Toz; demir, silikon, oksijen, karbon ve diğer kompleks elementlerce zengileşmiş gazdan yoğunlaşmış bir
- [Karıştır](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/07/26/karistir/) - Galaksilerarası uzay şaşırtıcı şekilde kalabalık ve galaksilerin arasındaki çarpışmalar şaşırtıcı şekilde yaygın. Galaksi çarpışmaları güçlü, süpersonik şok dalgaları ortaya çıkarır ve bu şok dalgaları yeni yıldızların oluşumuna sebep olup diğer türlerde galaktik faaliyete güç verir (ve galaksilerin bir türden diğerine evrilmesini bile sağlayabilir). Bunun güzel bir örneği, IC 2163 (soldaki galaksi) ve NGC 2207 (sağda)
- [Kürasyon](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/07/19/kurasyon/) - Bilimsel keşifte astronomik arşivler önemli bir rol oynar. Arşivler daha önce elde edilen gözlemleri saklar, ama aynı zamanda bu gözlemleri araştırmak ve analiz etmek araçlar da sağlar. Arşivli verinin analizi, bilim insanlarının beklenmeyeni araştırmasına, veya yalnızca büyük örneklerin dikkatli analizi sayesinde görünür olan konuları açıklığa kavuşturmalarına imkan verir. Chandra ve XMM-Newton X-ışın gözlemevleri gibi büyük
- [Jüpiter'in Taçları Açığa Çıktı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/07/12/jupiterin-taclari-aciga-cikti/) - Dünya gibi, Jüpiter’in de kendi kuzey ve güney ışıkları, yani auroraları var. Bu ışıklar, uzaydan gelen iyonlarla gezegenin atmosferinin, kuzey ve güney manyetik kutuplar yakınında etkileşmesiyle üretiliyor. Jüpiter’in auroraları Dünya’nınkilerden çok daha kuvvetli, X-ışınları üretecek kadar güçlüler. Jüpiter’in X-ışın aurorası aynı zamanda zonkluyor ve tuhaf şekilde, güney auroraları oldukça düzenli biçimde zonklar gibi görünürken kuzey
- [Kara Delikleri Bulmak İçin Dikkatli Bakmak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/07/05/kara-delikleri-bulmak-icin-dikkatli-bakmak/) - Kara delikler saklanmakta iyilerdir. Eğer aktif olarak beslenmiyorlarsa, onları bulmanın tek pratik yolu dönerken çevrelerindeki uzay zamanı bükmeleri, ya da çarpıştıklarında ürettikleri kütle çekim dalgalarıdır (veya teorik olarak, yok olduklarında ürettikleri radyasyon fışkırmasıdır). Aktif olarak beslenen (yakınlarındaki büyük miktardaki maddeyi yutmaları anlamında) kara delikler, yutulmakta olan madde yassı bir diskte ve son olarak kara deliğe
- [Gölge Biliyor mu?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/06/28/golge-biliyor-mu/) - Evrende şu anda gözlenen şiddetli cisimler arasında “TeV kaynakları” listenin en tepesine yakınlar. Bu TeV kaynakları, elektromanyetik spektrumda en yüksek enerji kuşağı yakınlarında olan teraelektronvolt enerji aralığında, görünür ışıktan yaklaşık bir milyar kat daha enerjik radyasyon üretirler. TeV kaynakları yer temelli teleskoplar kullanılarak, rölativistik atom altı parçacık yağmurlarının, bu yüksek enerji fotonları Dünya atmosferine çarptığında
- [Ölü Yıldızlara Teşhis Koymak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2013/12/16/olu-yildizlara-teshis-koymak/) - Patlayan yıldızlar, kompleks kimyasal elementleri üretip dağıtırlar ve bu yüzden de evrendeki en ilginç maddelerden (diğer şeylerin yanında kayalar, bitkiler ve insanlardan) sorumludurlar. Bu sürecin detaylarını ve galaksimizde görülen kozmik kimyadaki değişikliklere neyin sebep olduğunu anlamak, astrofiziğin temel arayışıdır. Bu süreci anlamanın en iyi yolu, kendi galaksimiz ve yakında olanlardaki süpernovalardan geriye kalan kalıntıları gözlemektir.
- [Bebek Magnetarın Güçlü Gürültülü Bağırışı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/06/14/bebek-magnetarin-guclu-gurultulu-bagirisi/) - Evrendeki en güçlü mıknatıslar magnetarlar, yani dev yıldızların, onlara güç veren nükleer yakıt tükenip yıldızın merkezinin aşırı yüksek yoğunluklara (yaklaşık vücudunuzdaki atom çekirdeği yoğunluğu kadar) çökmesi, bu sırada (neredeyse aynı anda) yıldızın geri kalanının bir süpernova olarak dışarı patlamasından sonra geriye kalan ezilmiş kalıntılarıdır. Dev yıldızlar genelde çok zayıf manyetik alanlara sahip olsalar da çekirdeğin
- [Merkezi Sarmalamak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/06/07/merkezi-sarmalamak/) - Dünya, galaksimizin merkezinden çok uzakta. Bu da iyi bir şey. Samanyolu’nun merkezi, ölümcül dev yıldızların (patlamadan önce tehlikeli, yüksek şiddette UV radyasyonu üreten saatli bombalar) yanı sıra çok sayıda X-ışın yayınlayan nötron yıldızı ve (elbette galaksinin tam merkezindeki dört milyon Güneş kütleli canavar Sgr A* da dahil) bir sürü kara delikle dolu tehlikeli bir yer.
- [LISA & Kıpırdayan Evren](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/06/01/lisa-kipirdayan-evren/) - Evren çoğunlukla uzaydaki dev cisimler tarafından yayınlanan radyasyonun miktarı ve türü ölçülerek incelenir. Ama Evren aynı zamanda cisimlerin yayınladığı “kütle çekim radyasyonu” veya “kütle çekim dalgaları”yla da incelenebilir. Kütle çekim dalgaları Einstein tarafından öngörülmüşlerdi ve elektrik yüklü cisimlerin ivmelenmesiyle elektromanyetik dalgaların üretilmesine benzer şekilde, dev cisimlerin ivmelenmesi tarafından üretilirler. Ama kütle çekim dalgaları, uzay zamanın
- [Anti-Yıldızların Başlangıcı mı?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/05/24/anti-yildizlarin-baslangici-mi/) - Maddesel bir dünyada yaşıyoruz. Anti-madde dünyasının, yani asıl olarak anti-maddeden meydana gelenin aksine. Evren’in başlangıcında, eşit miktarda madde ve anti-madde üretilmiş olması gerektiğinden bunun neden böyle olduğu temel bir bilmece. Evren’in taraf seçmesi bizim için iyi bir şey, çünkü madde ve anti-madde temas ettiklerinde yok olur ve birleşik durgun kütlelerini enerjiye dönüştürürler. Bu yüzden eşit
- [Dev Yengeç Zonklaması](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/04/26/dev-yengec-zonklamasi/) - Pulsarlar, düşük enerjili radyo dalgalarından aşırı yüksek enerji gama-ışınlarına kadar elektromanyetik spektrumun neredeyse tümünde ışınım hüzmeleri üreten, çok güçlü manyetik alanlara sahip dönen nötron yıldızlarıdır. Pulsar dönerken bu hüzme (bir tür gök deniz feneri gibi) uzayı tarar, gözlenebilir bir radyasyon zonklaması oluşturur. Nötron yıldızlarının dönme periyodları aşırı kısa olabilir ve saniyede onlarca hatta yüzlerce kez
- [M87'yi Ölçeklendirmek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/04/19/m87yi-olceklendirmek/) - Astrofiziksel açıdan konuşursak, kara delikler küçük cisimlerdir. Samanyolu’ndaki kara deliklerin “büyüklüğü” genelde yalnızca birkaç kilometre kadardır (ve pek rahatça olmasa da Dünya üzerindeki şehirlerin çoğunun sınırları içine kolayca sığabilirler) ve galaksilerin merkezlerinde bulunan en büyük (yani en büyük kütleli) kara delikler bile Güneş Sistemi’nden ancak biraz büyüktür. Küçük boyutlarına rağmen çok güçlü bir etkiye sahiplerdir;
- [Uranüs'ün X-ışınları](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/04/12/uranusun-x-isinlari/) - Modern zamanlarda keşfedilen ilk gezegen olan Uranüs, 1781’de astronom William Herschel tarafından gezegen olarak tanımlandı. Herschel gezegeni “deli kral” III. George’un onuruna isimlendirmeyi önerdi, ardından gezegen için pek çok başka isim de teklif edildi, ama nihayetinde astronom Johann Bode’nin Uranüs (Yunan gökyüzü tanrısı) ismi önerisi kabul edildi. Uranüs sıra dışı bir gezegen, dönüş ekseni gezegenin
- [Çörek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/04/05/corek/) - Kara delikler söz konusu olduğunda, içeri giren şey geri gelmez (öyle olduğunu sanıyoruz). Kara delikler, çevrelerindeki maddenin birikmesiyle büyürler, gittikçe daha fazla madde yutarken gittikçe daha fazla kütle kazanırlar. Bu maddenin doğruca içeri düşmediğini, bunun yerine bir giderden boşalan su gibi, olay ufkunda aşağı doğru spiraller çizerken kara deliğin çevresinde döndüğünü düşünüyoruz. Bu süreç ilk
- [Güneş Pulu](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/03/29/gunes-pulu/) - Uzayda hava durumu hep günlük güneşlik değil. Güçlü rüzgarlar esiyor ve fırtınalar kopuyor. Şiddetli Güneş fışkırmaları, yakın gezegenler ve sakinleri için tehlikeli olabilir. Bunun belki de en bilinen örneği, 1 Eylül 1859’daki “Carrington Olayı”dır. Bu olay İngiliz astronom Richard Carrington tarafından Güneş’in diskinde görülen, son derece parlak sıra dışı iki ışıkla başladı. Artık bildiğimiz şekilde
- [Athena'yı Beklerken](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/02/22/athenayi-beklerken/) - ESA’nın Yüksek Enerji Astrofiziği için Gelişmiş Teleskop (Athena) uzay gözlemevi tarafından eşsiz detaylılıkla incelenecek olan sıcak ve enerjik Evren büyüleyici bir yerdir. 2030’larda fırlatılması planlanan Athena şu anda inşa ediliyor ve yıldızlar, pulsarlar, kara delikler ve aktif galaksilerin yüksek uzamsal ve spektral çözünürlüklü gözlemlerini sağlamak üzere tasarlanıyor. XMM-Newton ve Chandra X-ışın Gözlemevi gibi büyük uzay
- [Kavuşma](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/02/15/kavusma/) - Galaksilerin ve süperdev kara deliklerin büyümeleri karşılıklı olarak birbirlerine bağlı gibi duruyor. Galaksi dışı uzay nispeten kalabalıktır ve galaksiler sıklıkla (büyük oranda karanlık) maddelerinin ortak kütle çekimi tarafından bir araya getirilirler. Galaksiler çarpışıp birleşirlerken içlerindeki süperdev kara delikler zamanla birlikte spiraller çizebilir ve bir kütle çekim dalgası fışkırmasıyla evreni sarsabilir, sonuçta arkalarında daha bile süper
- [CNB](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/03/11/cnb/) - İçerisinde yaşadığımız Evren her zaman, bugün yaşadığımız karanlık enerji ve maddenin baskın olduğu soğuk alem değildi. Daha erken zamanlarda Evren çok daha sıcak ve yoğundu. Büyük Patlama’dan hemen sonra sıcaklıklar ve yoğunluklar, bir yıldızın merkezinde bulabileceğiniz kadar yüksekti. Bu koşullar helyum çekirdeklerini oluşturmaları için protonları sıkıştırdı ve geride bugün etrafımızda gördüğümüz hidrojen ve helyumun neredeyse
- [Karanlık Maddenin Işığı?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/02/13/karanlik-maddenin-isigi/) - Geri döndü! Derin uzaydan gelen tartışmalı bir sinyal karanlık maddenin, Evren’i bir arada tutan kütle çekimin neredeyse tamamını sağlayan şeyin 80 yıllık gizemini çözebilir. Kısaca özetlersek birkaç yıl önce astronomlar 70 galaksi kümesinin X-ışın spektrumlarında 3.5 kilo-elektron voltta (keV), bilinen hiçbir X-ışın özelliğinin var olmaması gereken bir enerjide beliren tuhaf bir emisyon çizgisi buldular. Heyecan
- [Kozmik Sıkıntının Sebebi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/02/08/kozmik-sikintinin-sebebi/) - Kütle çekimle bir arada tutulan yüzlerce, hatta binlerce ayrı galaksi içeren galaksi kümeleri, Evren’i birleştiren “kozmik ağın” temel yapı taşlarıdır. Galaksi kümeleri üzerine çalışmalar, özellikleri arasında belirli, göründüğü kadarıyla esas ilişkileri ortaya çıkardı. Örneğin; pek çok çalışma bir kümedeki galaksilerin arasındaki sıcak gaz tarafından üretilen X-ışın emisyonunun, kümenin içerdiği toplam ışık ve karanlık madde miktarıyla
- [Büsbütün Kayıp](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/01/25/busbutun-kayip/) - Evren’de gördüğümüz galaksilerin çoğunun tam merkezinde, canavar süperdev kara delikler bulunuyor gibi duruyor. Galaktik ölçekte süperdev kara delik küçücük olsa da aslında merkezi süperdev kara deliğin kütlesiyle içerisinde bulunduğu galaksinin özellikleri arasında gizemli bir bağlantı var. Bu süperdev kara delikler sıklıkla çevrelerinden galaktik madde biriktirirler ve X-ışın, optik ışık ve radyo dalgası yayınlayan parçacık hüzmesi
- [Kabarcıkları Birleştirmek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/01/18/kabarciklari-birlestirmek/) - Galaksimiz Samanyolu’yla ilişkili en şaşırtıcı oluşumlardan biri de galaksi merkezinin üstünde ve altında 25.000 ışık yılından daha fazla uzanan, gama-ışın yayınlayan kabarcık benzeri yapılardır. Bu kabarcıklar on yıl kadar önce Fermi Gama-Işın Uzay Teleskobu tarafından keşfedildiler ve astronomlarca “Fermi Kabarcıkları” olarak adlandırılıyorlar. “Fermi Kabarcıkları”nı şişiren ve belli ki Samanyolu’nun merkezi yakınlarında kayda değer bir enerji
- [Merkez Dayanabilecek mi?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2021/01/04/merkez-dayanabilecek-mi/) - Spiral galaksilerin merkezleri esrarengiz bölgelerdir ve bizim Samanyolu’nun merkezi de bir istisna değil. Samanyolu gibi spiral galaksiler, genellikle birkaç yüz bin ışık yılı çaplı, yıldızlardan oluşan yassı geniş bir diske ve diskin merkezinde bir şişkinliğe sahiptir. Bu şekil, galaksinin dönüşü ve onu bir arada tutan (normal ve karanlık) maddenin kütle çekiminin dengeli etkileşimi (ayrıca diğer
- [2020'ye Bakış](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/12/28/2020ye-bakis/) - 2020 Dünya üzerindeki insanların tümü için kesinlikle zor bir yıldı. Yine de, yüksek enerji astrofiziği, elbette sosyal mesafesini de koruyarak, önemli aşamalar kaydetti. En önemli parça, yüksek enerji evreninin, L2 noktasındaki yalnız yerinde, Spektr-RG uydu gözlemevi üzerinde bulunan eROSITA teleskobu tarafından yayınlanan ilk görüntüsüydü. Dikkate değer bir başka şey de, küçük bir taneyi yutan büyük
- [Yıldız Depremi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2014/12/01/yildiz-depremi/) - Dev bir yıldız termonükleer yakıtını tükettikten sonra demir çekirdeği çöker ve yıldızı parçalamaya yetecek kadar enerji açığa çıkarır. Küçük, çökmüş çekirdek, Güneş kütlesinin bir şehir boyutlarına sıkıştırıldığı, nötron yıldızı olarak bilinen bir cisim haline gelebilir. Nötron yıldızları o kadar yoğundur ki bir çay kaşığı kadar nötron yıldızı maddesi, Dünya üzerindeki insan popülasyonunun tamamından daha ağır
- [Jüpiter'in X-ışınlarını Araştırmak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/11/30/jupiterin-x-isinlarini-arastirmak/) - Dış Güneş Sistemi soğuk ve karanlık bir yer olsa da bazı dış gezegenler, nispeten parlak X-ışın emisyonu kaynaklarıdır. Jüpiter gezegeni bunun en iyi örneği. Jüpiter, Dünya’dan yaklaşık 10 kat daha büyük ve 300 Dünya kütlesinde, çoğunlukla hidrojen ve helyumdan meydana gelen, Dünya gibi kaya bir gezegendense daha çok Güneş’e benzeyen dev bir gezegen. Eğer biraz
- [Çok Yüksek Enerji Evrenini Bir Araya Getirmek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/11/23/cok-yuksek-enerji-evrenini-bir-araya-getirmek/) - Evren’deki, patlayan yıldızlar, aktif kara delikler ve gece gümleyen diğer tuhaf şeyler gibi en ekstrem olaylar, çok yüksek enerji X-ışın ve gama-ışın radyasyonu üretir. Bu ekstrem olayları araştırmak, aşırı radyasyonun kaynağının tam yerini belirlemeyi ve özelliklerini ölçmeyi gerektiriyor. Ama bunun zor bir görev olduğu anlaşılıyor, çünkü bu yüksek enerji radyasyonu normal mercekler ve aynalar tarafından
- [Baloncuklar Şişiren Eski Yıldız](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/11/16/baloncuklar-sisiren-eski-yildiz/) - Güneş gibi yıldızlar, çekirdeklerinde hidrojeni helyuma kaynaştırarak enerji üretirler. Bu termonükleer füzyon işlemi bu yıldızların, gelişmiş yaşam formlarına evrimleşme şansı vermeye yetecek kadar bir süre, milyarlarca yıl boyunca kararlı şekilde parlamalarını sağlayan devamlı bir süreçtir. Ama bir noktada böyle yıldızlar yakıtlarını tüketirler. Bu, yaklaşık 5 milyar yıl içinde Güneşimizin de başına gelecek. Nükleer yanma yaşamının
- [NuSTAR'la Güneş Doğuşu](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2015/01/05/nustarla-gunes-dogusu/) - NASA’nın yüksek enerji X-ışını görüntüleme teleskobu NuSTAR uzak karadeliklerin ve nötron yıldızı sistemlerinin ve de derin uzaydaki dış galaksilerin aşırı yüksek enerji X-ışın görüntülerini elde etmek üzere tasarlandı. Ama evimizin yakınlarında da yüksek enerji X-ışını emisyonu kaynakları bulunuyor. Örneğin; NuSTAR’ın tespit ettiği yüksek enerjilerde Güneş nasıl görünürdü? NuSTAR tarafından görülen yüksek enerjilerde yayın yapar mı
- [Şaşırtan Patlama](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/10/24/sasirtan-patlama/) - X-ışını gökyüzü çok büyük değişkenlik tarafından karakterize edilir. Bazı kaynaklar yanıp sönerken diğerleri hiddetli ve aceleci bir şekilde, çokça dikkat çeken ekstrem fışkırmalarla patlar. Ama üç üniversite öğrencisi tarafından tespit edilen X-ışını fışkırmaları astronomları oldukça şaşırttı. Alışılmadık derecede değişken X-ışını emisyonları gösteren kaynaklar arayan bu öğrenciler, Chandra X-ışını Gözlemevi tarafından son 16 yılda elde edilmiş
- [İyi Geceler Ay](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/07/22/iyi-geceler-ay/) - Ay’ın X-ışın emisyonunu araştırmanın tarihi bir önemi var. Ay’dan yansıyan Güneş X-ışınlarını tespit etmek, 12 Haziran 1962’deki MIT/ASE roket uçuşunun ardındaki itici güçtü. Bu deney Ay’ı tespit etmeyi başaramadı, ama iki dakika süren uçuşu sırasında Sco X-1’i ve kozmik X-ışın arka planı keşfetti ve de Güneş Sistemi’nin ötesindeki yüksek enerji evreniyle ilgili araştırmaların, X-ışın astronomisinin
- [Chandra XX](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/07/29/chandra-xx/) - 23 Temmuz 2019, Chandra X-ışın Gözlemevi’nin Uzay Mekiği Columbia’yla fırlatılışının 20’nci yıl dönümüydü. Chandra’nın adı, en çok kuantum fiziğini yıldızların içlerini anlamada kullanması ve bir beyaz cücenin çökmeden önce sahip olabileceği maksimum kütleyi keşfetmesiyle tanınan Nobel ödülü sahibi Hintli astrofizikçi Subrahmanyan Chandrasekhar onuruna verildi. Chandra X-ışın Gözlemevi bu güne kadar bir uzay gözlemevinde kullanılan en
- [Gizli Olan](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2008/05/19/gizli-olan/) - Yakınımızda bir yıldız patlasa ve kimse fark etmese ne olurdu? Bu yaşandı, hem de çok uzun zaman önce değil. Bu patlama tarafından geride bırakılan, G1.9+0.3 adlı kalıntı, 1985 yılında Çok Büyük Dizi’nin radyo teleskopları tarafından Galaksimizin merkezi yakınlarında gözlendi, ama astronomlar patlamanın ne zaman gerçekleştiğini bilmiyorlardı. Daha önceki Galaktik süpernovalar, tüm zamanların en muhteşem gök
- [Kızıl Maskenin Ölümü](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/10/26/kizil-maskenin-olumu/) - Dış diyarda, fiziksel bağlantının rahatlığı olmadan, her şey karanlık ve yalıtılmıştı. Yaklaştıkça, kan kırmızı perdeler, tuhaf bir ışığın titreştiği muazzam boşlukları gizliyordu. Bu derin, uzak inzivanın içinde, şaşırtıcı bir karanlıkta hapsolmuş şekilde, her yer delilik ve korkuyla, boşluk üstüne boşlukla kaplıydı. Bir köşe dönüldü ve kızıl şeytanın kötü niyetle bakan maskesi bir anda görünür oldu.
- [Kainat'ın Armonisi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/10/12/kainatin-armonisi/) - Dünya’nın ötesindeki uzayın keşfi çoğunlukla tek bir duyu, görme kullanılarak yürütüldü. Büyük Patlama’dan modern zamanlara kadar kainata dair bilgimizin büyük bölümü, ışığın bir formunun soğurulması ve emisyonunun analiziyle elde edildi. Uzun bir zaman boyunca bilgimiz, gözlerimizin algılayabildiği ışık formuyla sınırlanmıştı. Ama artık hassaslığımızı elektromanyetik radyasyonun bütün spektrumuna genişlettik. Buna rağmen bilgimizin çoğu hala görme duyumuzdan
- [Küresel Kümelerin Kalbi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2006/09/25/kuresel-kumelerin-kalbi/) - M55, Omega Centauri, M22, NGC 3201, NGC 2808 ve M13 gibi küresel kümeler, milyonlarca yaşlı yıldız içeren küremsi gruplardır. Bu cisimler, galaksileri oluşturan yapı taşları olabilir. Küresel kümelerde bulunan yıldızlardan bazılarının Evren’in kendisi kadar yaşlı olduklarına inanılıyor. Bunlar aşırı derecede ilginç cisimler. Astronomlar küresellerin dış bölgelerini inceleyebiliyor, ama yüksek yıldız yoğunluğu nedeniyle kalabalık iç bölgeleri
- [Hızlı Mermi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2006/11/27/hizli-mermi/) - Astronomlar genelde, bir galaksi kümesinden gelen X-ışın emisyonu miktarını, kümenin kütlesinin yerine kullanırlar. Bu, sıcak, X-ışın yayınlayan gaz, kümedeki maddenin kütle çekim alanının karşı koyduğu, dışarı doğru muazzam bir basınca sahip olduğu içindir. Bu denge, sıcak gaz tekrar ısıtılıyorsa böyle tespitleri şüpheli hale getirecek şekilde bozulabilir. Küme ısınmasının bir örneği, Abell 3376 kümesinin XMM-Newton X-ışın
- [Yeni Bir Yıldızın X-ışın Nebulaları](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2005/05/30/yeni-bir-yildizin-x-isin-nebulalari/) - Yıldız patlamaları bir yıldızın çevresini tekrar şekillendirme yollarından birisidir. Özellikle güçlü bir tür patlama, kompakt bir beyaz cücenin yoldaş bir yıldızdan madde biriktirdiği “klasik novalar”da gerçekleşir. Zamanla beyaz cücenin yüzeyinde o kadar çok madde birikir ki bir nükleer patlama meydana gelir, bu gerçekleştiğinde de yıldız aşırı derecede parlaklaşır. Peki patlamada dışarı atılan maddeye ne olur?
- [Fermi'nin Çalışmaları](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/09/07/ferminin-calismalari/) - Fermi Gama-ışın Uzay Teleskobu 12 yıldır Dünya’nın yörüngesinde dönüyor, her üç saatte tüm gökyüzüne gama-ışınlarında bakıyor, tespit edilen en enerjik kaynaklar ve olaylardan bazılarının uzun kayıtlarını biriktiriyor ve gama-ışın fışkırmalarıyla kara deliklerin doğumlarını katalogluyor. Yukarıdaki görsele “Fermi Spirografı” adı veriliyor. Bu görüntü, 2008’deki fırlatılışından 2012’ye kadarki dört yıllık bir periyodda Fermi’nin Büyük Alan Teleskobu’nun (LAT)
- [Kepler Filmi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/08/24/kepler-filmi/) - Yaklaşık 416 yıl önce gökyüzünü izleyenler, gece göklerinde bilinen tüm yıldızlardan ve Mars gezegeninden daha parlak yeni bir cisim bulduklarında hayretler içerisinde kalmışlardı. İlk kez 9 Ekim 1604’te Verona’daki Ilario Altobelli ve Floransa’daki Raffaello Gualterotti tarafından görülen, ilk olarak Lodovico delle Colombe tarafından duyurulan ve adını ünlü astronom Johannes Kepler’den alan Kepler’in süpernovasının, (muhtemelen bir
- [Girdapta Oynamak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/08/17/girdapta-oynamak/) - Dev yıldızlar termonükleer yakıtlarını tükettiklerinde çöker ve patlarlar. (Saniyeler içinde gerçekleşen) katastrofik çökme, ölmekte olan yıldızın merkezinde küçük, inanılmaz derecede yoğun, hızla dönen bir nötron yıldızı üretir. Daha sonra yıldızın çöken dış katmanları, yeni nötron yıldızının yüzeyine düşer ve buradan sekerek yıldızı bir süpernova patlamasında yok eden güçlü bir şok oluşturur. Eğer bu patlama tüm
- [Büyük Macellan Bulutu'nu Tekrar Keşfetmek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/07/05/buyuk-macellan-bulutunu-tekrar-kesfetmek/) - 400 yıl içinde en yakın görünür süpernovaya ev sahipliği yapan Büyük Macellan Bulutu, tüm astrofizik cisimleri ve süreçleri, yıldız doğumu ve ölümü, kara deliklerle nötron yıldızlarının oluşumu ve evrimi, aynı zamanda karanlık madde ve galaksilerin büyümesi arasındaki ilişkiye dair her türden araştırma için eşsiz bir laboratuvardır. Büyük Macellan Bulutu (ve Küçük Macellan Bulutu) adlarını, 16.
- [Sıcak, Enerjik Evren](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/06/29/sicak-enerjik-evren/) - Yukarıdaki güzel görüntü sıcak ve enerjik Evren’in, SRG uzay aracının üzerindeki eROSITA teleskobuyla, Dünya-Güneş L2 noktasında Dünya’dan 1,6 milyon kilometre uzaktaki geçici yörüngesinden alınan ilk tüm gökyüzü haritasını gösteriyor. Bu, tüm gökyüzünün X-ışınlarında şimdiye dek elde edilen en derin haritası ve (görüntünün merkezinde soldan sağa doğru uzanan) Samanyolu’ndan derin uzaydaki kozmolojik mesafelere kadar 1.000.000 kadar
- [Jet Motoru](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/06/01/jet-motoru/) - Süperdev kara delikler içeren galaksiler (çoğu galaksinin bu canavarlara sahip olduğunu düşünüyoruz) belirsiz bir durumdadır. Kimi zaman, kendi galaksimiz Samanyolu’ndaki süperdev kara delik Sgr A*’nın durumunda olduğu gibi, süperdev kara delikler nispeten sessiz şekilde, karanlıkta gizlenirler. Diğerlerinde ise süperdev kara delik, sıklıkla galaksiden dışarı binlerce ışık yılı boyunca uzanan dar, yıkıcı parçacık hüzmelerinin baskın olduğu
- [Maddesel Dünyayı Dikmek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/05/25/maddesel-dunyayi-dikmek/) - Çevremizde gördüğümüz kompleks maddesel evren, yıldızların merkezlerindeki termonükleer fırınlarda hazırlanmıştır. Bir yıldız patladığında (ya da yıldız rüzgarlarıyla maddesini kaybettiğinde) bu kompleks kimyasallar, uzaya doğru dağıtılır, daha da kompleks sistemler inşa etmek üzere hazır hale gelir. Evren’in kimyasal açıdan basit bir durumdan daha kompleks bir tanesine evrildiği süreçle ilgili anlayışımız, yıldızlarla ilgili detaylı araştırması, büyük oranda
- [Şizoid Anka](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2015/11/02/sizoid-anka/) - Galaksi kümeleri, şimdiye kadar tanımlanan kütle çekimle bağlı en büyük cisimler arasındadır. Bu muazzam cisimler (“kozmik ağımızın” yapı taşları), gizemli karanlık maddenin çekimiyle bir arada tutulur. Bu yapılar karanlık maddenin yanında, onun aksine rahatsız edildiğinde elektromanyetik dalgalar yayınlayan ve bu sayede görebildiğimiz yıldızlar ve sıcak gaz formunda büyük miktarlarda normal madde de içerir. Çoğu kümeyle
- [Tehlike! Tehlike!](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/05/04/tehlike-tehlike/) - Bir nova, yakıtını tüketmiş, dış katmanlarını kaybetmiş ve ölmüş yaşlı bir yıldızın çekirdeğinin yoğun kalıntısı, kompakt bir beyaz cüce yıldızla kütle çekimle bir arada duran, aşağı yukarı alelade bir yıldızdan oluşan bir çift yıldız sisteminin aniden parlaklaşmasıdır. Beyaz cüceler o kadar yoğunlardır ki, bir çay kaşığı dolusu beyaz cüce maddesi, bir kamyonet kadar ağırlığa sahiptir.
- [Büyük Balık Küçük Balığı Yutar](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/04/27/buyuk-balik-kucuk-baligi-yutar/) - Geçen 50 yılda fizikçilerin ve mühendislerin üstün gayretleri sayesinde, uzay zamanın kara deliklerin birleşmelerinden kaynaklanan titreşimini ölçmek, tam olarak bir rutin halini almasa da en azından tamamen alışılmadık olmaktan çıktı. Artık, Evren’deki kara deliklerin ve diğer çökmüş cisimlerin özellikleri hakkında fikir edinebilmek için, farklı türlerde kompakt cisim birleşmelerini kataloglayabildiğimiz ve değişik türlerin nasıl dağıldığını inceleyebildiğimiz
- [Yeni Bir Jet Oluşturmak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/04/13/yeni-bir-jet-olusturmak/) - Kökenlerinden, bir galaksinin merkezindeki süperdev kara delikten binlerce, hatta milyonlarca ışık yılı boyunca uzayan dar, yüksek enerjili atomaltı parçacıklar ve radyasyon hüzmelerinin, yani radyo jetlerinin pek çok güzel görüntüsünü gördük. Bu jetlerin kara delik, onu çevreleyen devasa bir diskten aktif şekilde madde birikimi yaptığı için üretildiği düşünülüyor. Peki bu dar, muazzam uzunlukta ve son derece
- [Kuzey X-Işınları](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/03/16/kuzey-x-isinlari/) - Uzay gözlemevleri genelde çok uzaklara, hem uzayda, hem de zamanda muazzam mesafelerdeki cisimlere bakmak üzere tasarlanırlar. Ama bazen en ilginç şeylerden bazıları daha yakınımızda bulunabilir. Chandra X-ışın Gözlemevi, 20 yıllık geçmişi boyunca Güneş Sistemimizdeki gezegenlerin ve kuyruklu yıldızların X-ışınları üretme yollarına dair bilgimize önemli katkılar sağladı. (Sonuçta sadece fazlaca büyümüş kirli kartopları olan) kuyruklu yıldızlar
- [Ölü Yıldız Taraması](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2012/11/12/olu-yildiz-taramasi/) - Güneş benzeri yıldızlar, çekirdeklerindeki termonükleer motorları çalıştırmak için gereken yakıtı bir gün tüketecekler. Bu gerçekleştiğinde yıldızlar dramatik değişimler yaşayacaklar, dev bir sıcak plazma topundan beyaz cüce adı verilen Dünya büyüklüğünde bir karbon (ya da bazen helyum) yığınına dönüşecekler. Bir beyaz cüce genelde yıldız atmosferinin dışarı atılan kalıntısıyla çevrelenmiştir; bu geniş kalıntıya (küçük bir teleskopla bakıldığında
- [Eta Carinae: Bir Yıldız Rüzgarı Hikayesi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/02/17/eta-carinae-bir-yildiz-ruzgari-hikayesi/) - https://www.youtube.com/watch?time_continue=36&v=yQFesQbTFFk&feature=emb_logo Eta Carinae yıldız sistemi, yaklaşık 10.000 ışık yılı içindeki en büyük ve parlak cisimdir. Kızılötesi ve X-ışın emisyonunda görülen periyodik değişimlere dayanarak Eta Carinae’nin, içinde Güneş’in 30 katı kadar kütleye sahip çok büyük bir yıldızın Galaksimizdeki en büyük yıldızlardan birisinin çevresinde döndüğü bir çift sistemi olduğunu biliyoruz. Bu dev yıldız, Eta Carinae A, neredeyse
- [6 Kat Eğrilme](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/01/27/6-kat-egrilme/) - M87, Virgo galaksi kümesinde baskın olan dev bir eliptik galaksidir. Galaksi şimdilerde, gölgesi yakın zamanda Event Horizon Teleskobu tarafından görülen, altı milyar Güneş kütlesine sahip merkezi kara deliğiyle ünlü. Madde kara deliğe düşerken kütle çekimsel potansiyel enerjinin serbest kalması, kara deliğin birikim diskinin her iki tarafında, milyonlarca ışık yılı boyunca uzaya doğru fışkıran güçlü madde
- [Bir Pulsarın Kuyruğu](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2011/07/18/bir-pulsarin-kuyrugu/) - Pulsarlar hızla dönen nötron yıldızlarıdır. Nötron yıldızının manyetik kutupları yakınlarından yayınlanan radyasyon hüzmeleri yıldız dönerken uzayı tarar ve rastlantısal bazı durumlarda bu hüzme Dünya’nın üzerinden geçebilir. Bu nedenle gözlemler (radyo dalga boylarında, optik ve/veya yüksek enerjili X-ışın ya da gama ışınlarında) kararlı bir radyasyon zonklaması tespit edecektir. Pulsarlar aşırı derecede şiddetli süpernova patlamalarında doğar, ama
- [Kara Delikle Doğum](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2020/01/05/kara-delikle-dogum/) - Kara deliklerin genelde çok yıkıcı cisimler oldukları düşünülür. Kara delikler, madde kendi kütle çekimi tarafından aşırı yüksek yoğunluklara sıkıştırılıp aslında hiç yer kaplamayacak hale geldiğinde oluşurlar. Bu da (elbette gerçekten varsa) doğrudan gözlenemez bir tekillik meydana getirir. Tekillik bir olay ufku, yani ötesindeki hiçbir şeyin, ışığın (ya da herhangi türde bir elektromanyetik radyasyonun) bile kaçamayacağı
- [Bir Nötron Yıldızını Haritalamak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/12/16/bir-notron-yildizini-haritalamak/) - Nötron yıldızları, Güneş’in en az sekiz katı kadar kütleye sahip olan bir yıldız öldüğünde oluşan aşırı yüksek yoğunluklardaki küçük cisimlerdir. Ölen yıldız ilk olarak çöker ve yıldızın tam merkezi yakınlarındaki bölge, geri kalan müthiş ağırlık tarafından ezilir. Yıldızın merkez bölgesi o kadar çok sıkıştırılır ki atomlardaki protonlar ve elektronlar nötronlar oluşturmak üzere birleşirler, bu yüzden
- [Mirasımızın Bir Bölümü](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/12/02/mirasimizin-bir-bolumu/) - Uzaydaki teleskoplarla yapılan gözlemler, özellikle profesyonel bilim insanlarının ilgi alanı olan cisimler hakkında olağanüstü bilgiler sağlar. Bilim insanları rekabetçi biçimde böyle gözlemleri önerir, verileri analiz eder ve sonuçları yayınlarlar. Dijitalleştirilen verilerin kendileri de uzay temelli görüntülerin büyümekte olan mirasının bir parçası halini alıyor. Bu görüntülere, hem kamu hem de bilim insanlarınca, herkes tarafından serbestçe ulaşılabiliyor
- [Dört Taraflı Dur İşareti](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2011/06/27/dort-tarafli-dur-isareti/) - Evren bir galaksi kümesi için oldukça kalabalık bir yer olabilir. Galaksi kümeleri Evren’deki en büyük bağlı yapılardır ve Evren’in kozmik ağının “temel yapı taşlarını” oluştururlar. Büyük bir teleskop için bir galaksi kümesi düzinelerce bağımsız, parıldayan galaksiden meydana gelmiş gibi görünür. Ama gerçekte, bu galaksi kümesindeki maddenin büyük bölümü bizim için görünmezdir. Bu karanlık maddenin, kümeyi
- [Daha İyi Bir Kara Delik Oluşturmak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/11/04/daha-iyi-bir-kara-delik-olusturmak/) - Makul bir hassaslıkla ölçülen kara delik kütleleri sınırlı sayıda aralık içine düşüyor gibi duruyor. Birkaç taneyle onlarca Güneş’e kadar kütleye sahip olan “yıldız kütleli kara delikler” var. Yıldız kütleli kara delikler genelde, normal bir yoldaş yıldızdan çektikleri maddeleri yuttuklarında ürettikleri X-ışın emisyonuyla belirleniyorlar. Bunun dışında, normalde galaksilerin merkezlerinde gizlenen ve milyonlarca (hatta milyarlarca) Güneş kütlesine
- [Muhteşem Yedili](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/10/28/muhtesem-yedili/) - Spektr-Röntgen-Gamma (Spektr-RG, ya da kısaca SRG) uzay gözlemevi üzerindeki yeni bir X-ışın cihazı olan eROSITA, yörüngedeki kontrol ve performans doğrulama aşamasını tamamladı ve çalışır haldeki X-ışın teleskoplarının yedisiyle bilimsel gözlemlerine başladı. Yukarıda gösterilen ilk sonuçlar oldukça heyecan verici ve gelecek olanların mükemmel bir örneği. eROSITA’nın ana görevi X-ışınlarında tüm gökyüzünü haritalamak. Geniş bir görüş alanında
- [TeraVolt SNR](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/10/21/teravolt-snr/) - Havada ışıktan hızlı hareket eden parçacıklar tarafından üretilen emisyonu kullanan yer temelli teleskoplar, bir süpernovanın tera-elektronvolt, yani TeV enerjilerinde tarihi ilk görüntüsünü oluşturdular. Yüksek Enerji Stereoskopik Sistemi, ya da kısaca H.E.S.S. projesi, astrofiziksel bir kaynağın yüklü parçacıkları ışıktan daha yüksek hızlarda bir “foton patlaması” oluşturarak atmosferden geçtiklerinde ortaya çıkan Cherenkov ışımasını kaydetmek için (Namibya’da bulunan)
- [GRB'ler](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2008/05/05/grbler/) - Gama-ışın patlamaları oldukça sık gerçekleşiyor. Kozmik Gama-ışın patlamaları (ya da GRB’ler) her birkaç günde bir tespit ediliyorlar ve bundan çok daha sık meydana geliyor olmalılar. Bilim insanları, Gama-ışın patlamalarının her gün yaklaşık 3 milyon defa (veya saniyede 35 kez) gerçekleştiğini keşfettiler. Bu patlamalar gök gürültülü fırtınalarla ilişkililer. Suzaku gözlemevi üzerindekilere çok benzer detektörler kullanan bilim
- [ChandraXX: Uzayda Çığır Açan Bir Ayna](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/09/30/chandraxx-uzayda-cigir-acan-bir-ayna/) - 20 yıldan uzun süre önceki fırlatılışından bu yana Chandra X-ışın Gözlemevi tarafından yapılan pek çok bilimsel keşif, ileri X-ışın optik sistemi, Yüksek Çözünürlüklü Ayna Tertibatı (HRMA) olmasaydı mümkün olmazdı. HRMA, şimdiye kadar üretilen ya da bir uzay aracında uçurulan en gelişmiş X-ışın ayna sistemi. X-ışın görüntülemesi, görünür ışığı görüntülemekten çok daha zordur çünkü en düşük
- [Chandra XX: X-ışın Gecesinde Yükselen Şeyler](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/09/23/chandra-xx-x-isin-gecesinde-yukselen-seyler/) - X-ışın gökyüzüne yeterince uzun bakarsanız daha önce hiç görmediğiniz şeyleri göreceksiniz. Bu özellikle de, 20 yıl boyunca X-ışın gökyüzünün parçalarına bakan Chandra X-ışın Gözlemevi için doğru. Bu sözün iyi bir örneği Chandra Derin Alanı, yani Chandra’ın gökyüzünün 85 günden daha uzun süreye eşit bir poz süresinde izlediği bölümü. Bu Derin Alan X-ışın gözlemlerinin ana bilimsel
- [Ağır Metal Madeni](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2009/12/07/agir-metal-madeni/) - Yaşamın kimyasal yapı taşları, muazzam süpernova patlamaları tarafından üretilir. Bu patlamalar, bu kimyasalları yıldızlararası uzaya dağıtan parlak gazlardan aşırı sıcak kalıntılar ortaya çıkarır. Galaksilerde süpernovalar meydana geldiğinde, galaksinin farklı bölgeleri bu kompleks elementler açısından daha zengin hale gelebilir. Peki bu zenginlik ne kadar uzaklara yayılabilir? Japon-Amerikan Suzaku X-ışın gözlemevini kullanan astronomlar, Perseus kümesindeki galaksilerin arasındaki
- [ChandraXX: Jetin Havalanışı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/09/09/chandraxx-jetin-havalanisi/) - Aktif galaksiler, galaksi merkezindeki aşırı küçük bir bölgede muazzam miktarda enerji üretirler. Aktif galaksilerin tamamı, Güneş Sistemimizden daha küçük bir alana sıkışmış, Güneş’in milyonlarca, hatta milyarlarca katı kütleye sahip merkezi süperdev kara delikler içerir. Bu galaksiler “aktiftir”, çünkü merkezi süperdev kara delikleri çok büyük miktarlarda gaz (ve yıldızlar ve gezegenler) yutar ve bu maddeler kara
- [Güneş'in Çevresindeki Halka](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2008/01/21/gunesin-cevresindeki-halka/) - “Sabit” Güneşimiz, gerçekte daha çok devamlı değişen, inanılmaz sıcak plazmadan oluşan küresel bir denize benziyor. Astronomlar onu devamlı takip etmek isterler, böylece hiçbir ani değişiklik gözden kaçırılmaz. Şaşırtıcı bir olay 7 Aralık 2007’de meydana gelmiş ve iki STEREO uydusundan biri tarafından görülmüştü. STEREO, belki hatırlayacağınız üzere, Güneş’i farklı açılardan gözleyen ve astronomların Güneş atmosferinin ve
- [ChandraXX: Jakuzi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/08/26/chandraxx-jakuzi/) - X-ışın gökyüzünün geçtiğimiz 20 yılda Chandra X-ışın Gözlemevi tarafından alınan yüksek çözünürlüklü görüntüleri, yüksek enerji Evreni hakkında bilgimizi kökten değiştirmemizi sağladı. Chandra’nın görüntüleri astronomların kalabalık bölgelerin emisyonunu çözmesini ve evren boyunca dağılmış kara delikler, nötron yıldızları ve ışıldayan kaynaklar popülasyonunu daha iyi anlamasını sağlıyor. Bunun mükemmel bir örneği, takımyıldız Av Köpekleri (Canes Venatici) yönündeki büyük
- [Chandra XX: Perseus'taki Fiziği Çözümlemek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/08/19/chandra-xx-perseustaki-fizigi-cozumlemek/) - Galaksi kümelerinde bulunan sıcak, X-ışın yayınlayan gazlar bu kümelerin ve Evren’in kendisinin evriminin önemli bir izidir. Çünkü kümeler Evren’in maddesel yapısının temel yapı taşlarıdır ve kümeye bağlı olan X-ışın yayınlayan gaz aslında kümedeki normal maddenin büyük bölümünü oluşturur (tek tek galaksilerin toplam kütlesinden daha fazla). Bu gaz aynı zamanda büyük küme olayları tarihinin de önemli
- [Acımasız](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/07/01/acimasiz/) - Kütle çekime meydan okunmaz. Bilim insanları bu özdeyişin gerçekliğine tüm kütle ölçeklerinde şahit oldular ve yakın zamanda işleyişini, hayal edilebilecek en büyük ölçeklerden birinde, galaksi kümeleri ölçeğinde gördüler. Yukarıda gösterilen, Dünya’dan yaklaşık 1,2 milyar ışık yılı uzakta bulunan (yani Evren 1,2 milyar yıl daha gençkenki hallerinde görülen), 1E2215 ve 1E2216 olarak adlandırılan, oldukça gizli iki
- [Yalnız Atomlar](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/06/24/yalniz-atomlar/) - Galaksi kümelerinde kütle çekimle bir arada duran sıcak gaz, bilim insanlarına Dünya’da elde edilemeyecek koşullar altında gazın davranışını incelemeleri için eşsiz bir fırsat sunuyor. Bu sıcak küme içi gazdan muazzam miktarda var ve küme galaksilerinin kendilerinden daha fazla elektron ve proton içeriyor. Bu gazdaki maddenin miktarı devasa olsa da gaz o kadar büyük miktarda galaksilerarası
- [Evren'in Bedeni, XXL](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/06/17/evrenin-bedeni-xxl/) - Evren’deki normal maddenin (vücutlarımızı, yiyeceklerimizi, giysilerimizi ve diğer her şeyi oluşturan şey) çoğu, dev bir kozmik ağda uzay boyunca dizilmiştir. Bu ağ yıldızlar ve galaksiler tarafından değil, kütle çekimle bir arada duran, düzinelerce ya da yüzlerce ayrı üye galaksinin muazzam grupları, galaksi kümeleriyle çizilmiştir. Bu galaksi kümelerindeki normal maddenin çoğu da üye galaksilerin kendisinde değil,
- [Uzaktaki Soğuk](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2010/11/01/uzaktaki-soguk/) - Evren galaksi kümelerinden ve kümelerin kümelerinden oluşur. Bu devasa şeyler, kendi kendine kütle çekim uygulayan var olan en büyük cisimler, Evren’in atomlarıdır. Bu cisimlerin nasıl oluştuklarını ve evrimleştiklerini anlamak yüksek önceliği olan bir astronomik hedeftir. Galaksi kümeleri çok büyük miktarlarda sıcak, X-ışın yayınlayan gaz içerdiğinden Chandra X-ışın Teleskobu gibi X-ışın gözlemevleri önemli bir rol oynarlar.
- [RCW 89'u Gıdıklayan Ne?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2011/06/13/rcw-89u-gidiklayan-ne/) - Yukarıdaki görsel, PSR B1509-58 adlı fazlaca manyetize pulsarın etrafındaki parlak X-ışın nebulasının Chandra X-ışın Gözlemevi tarafından elde edilen ünlü görüntüsü. Pulsarın kendisi görüntünün tabanına yakın parlak X-ışın emisyon noktası ve belirgin bir “kuyruğa”, ya da altında uzanan bir X-ışın yayınlayan madde jetine sahip. Güneş kütlesi kadar maddenin yaklaşık 20 kilometre çapa sıkıştığı bir yığın olan
- [Yıldız Mezarlığında Dönmek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/05/20/yildiz-mezarliginda-donmek/) - Çift sistemlerinde sıklıkla, benzer kütleye sahip başka bir yıldızın çevresinde dönen, Güneşimizden 8 kat ya da daha fazla kütleye sahip yıldızlar bulunabiliyor. Böyle dev yıldızlar yaşamlarını patlayarak ve kendilerini kara deliklere veya nötron yıldızlarına çevirerek sonlandırıyorlar. Bu nedenle çift sistemlerinin önemli bir kısmının birbirleri etrafında dönen iki kara delikten, ya da birbirine bağlı iki nötron
- [Çay Fincanı'ndaki Fırtına](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/04/29/cay-fincanindaki-firtina/) - On yıldan uzun süredir bir amatör bilim insanları ordusu, galaksileri sınıflandırmak ve Galaksi Bahçesi’nde bulunan herhangi bir kozmik tuhaflığı tespit etmek için Evren’i tarıyor. Bunlardan belki de en ünlüsü Hanny’nin Voorwerp’i (Flemenkçe’de ‘cisim’ anlamında), Hollandalı bir öğretmen olan Hanny van Arkel tarafından keşfedilen garip bir parlayan damla. Bu tuhaf cisim daha sonra astronomlar tarafından, yakın
- [Astronomlar Parıldayan Dev Ahtapot Keşfettiler](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/04/01/astronomlar-parildayan-dev-ahtapot-kesfettiler/) - Evren’e yüksek enerji X-ışın emisyonunda bakan astronomlar sık sık sıra dışı şeyler görürler. Belki de en sıra dışı olanlardan birisi, XMM-Newton X-ışın Gözlemevi’yle elde edilen ve görüldüğü kadarıyla dev bir ışıldayan ahtapotu gösteren yukarıdaki bu görsel. 300 ışık yılından daha büyük olan bu dev ahtapot şimdiye kadar yakalananların en büyüğü ve güney yarım küredeki büyük,
- [Kornikopya](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2007/11/19/kornikopya/) - Bu bölgeden, Samanyolu’ndaki bir yıldız doğum alanından zenginlik saçılıyor. Dünya’dan yaklaşık 10,000 ışık yılı uzaktaki NGC 281 adlı bu yıldız doğumevi, yoğun tozlardan ve parıldayan iyonize gazlardan oluşan bir bulut. Yıldızlar bu yoğun toz bulutlarında gömülü olarak doğuyorlar ve ardından etraflarını yakarak yollarını açıyorlar, bu süreçte de çevredeki bulutu ısıtıyorlar. Modern astronomik cihazlarda detaylı olarak
- [Oluşumdan Bugüne Yirmi Yıl](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2007/02/26/olusumdan-bugune-yirmi-yil/) - 24 Şubat 1987’de Şili’deki Las Campanas Gözlemevi’nde Ian Shelton ve Oscar Duhalde, Yeni Zelanda’da Albert Jones ve Zimbabve’de Colin Henshaw güney göklerine baktılar ve insanoğlu tarafından 400 yıldır görülmeyen bir şey gördüler: çıplak gözle görülebilecek kadar parlak ve yakın bir süpernova. SN 1987a adı verilen bu süpernova astronomlara yıldız ölümünün süreçlerini modern cihazlarla detaylı şekilde
- [Doydu](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2008/07/28/doydu/) - Yerel Evren’deki bilinen en büyük kara deliklerden bir tanesi, NGC 4649 adlı, nispeten alelade bir eliptik galaksinin kalbinde yaşıyor. Varlıklarını, gücünü ev sahibi galaksilerinden madde biriktirmelerinden alan aşırı faaliyetle (yüksek enerji parçacık jetleri emisyonu, aşırı parlaklıklar, vb.) ortaya koyan çoğu kara deliğin aksine NGC 4649’daki aşırı büyük kara delik uyuşuk sayılabilir. Göründüğü kadarıyla yiyebileceğinin hepsini
- [Kayıp Olan Bulundu Mu?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/03/04/kayip-olan-bulundu-mu/) - Diğer kanıtlarla birlikte kozmik mikrodalga arka planın COBE, WMAP ve Planck gibi uydularla yapılan gözlemleri, Evrenimizin yalnızca yaklaşık %5’i bildiğimiz şeyden, maddesel dünyamızdaki herşeyi oluşturan normal atomlardan oluşurken %96’sınınsa anlamadığımız şeyden; Karanlık Madde ve Karanlık Enerji’den meydana geldiğini gösterdi. Durum aslında bundan bile daha vahim. Evren’deki normal madde miktarıyla ilgili dikkatli çalışmalar, yerel evrendeki normal
- [Özverili Hediye](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/12/26/ozverili-hediye/) - Semavi boşlukta, uzun zaman önce, tükenmiş ve aşırı ağır bir yıldız bir ışık fışkırmasıyla patladı. Bu yıldızı ve bu olayın etkilerini takip edersek derin önemi olan bir şey bulabiliriz: ölümün uzaya yolladığı şok dalgalarının taşıdığı yeni hediyeler; (sodyum, magnezyum, fosfor, alüminyum, potasyum, arsenik, bromür, selenyum ve Süpermen’i üzecek olan kriptonla birlikte) karbon, azot ve oksijen.
- [Açılmamış: Yıla Bir Bakış](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/12/31/acilmamis-yila-bir-bakis/) - Geçtiğimiz yıl pek çok harikayla doluydu: uzun süredir var olan bilmeceler çözüme kavuştu, yeni gizemler ortaya çıktı, sınırlar aşıldı. Geçtiğimiz yılın en şaşırtıcı olayı şüphesiz kozmik bir yabancının, bir süperdev kara delik tarafından üretilen ve kusursuz biçimde Dünya’yı hedef alıp yaklaşık 4 milyar yıl süren bir yolculuğun ardından sonunda Antarktika’nın yeraltı buzunu aydınlatan bir yüksek
- [Demirle Dolu Boşluklar](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2009/09/21/demirle-dolu-bosluklar/) - Dünyamızı oluşturan kompleks kimyasalların nereden geldiğini hiç merak ettiniz mi? Astronomlar özel bir ağır element üreticisini buldular: Hydra A galaksi kümesindeki büyük bir galaksinin merkezinde bulunan bir kara delik. Ev sahibi olan galaksiden madde yuttukça kara delik aynı zamanda, galaksiden küme içi boşluğa doğru yüz binlerce ışık yılı boyunca uzanan birikim diskini iten büyük madde
- [Ricochet](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2019/02/11/ricochet/) - Galaksilerin merkezlerindeki aktif olarak beslenen süperdev kara delikler pasaklı yiyicilerdir. Çok yakın çevrelerinden madde biriktirirler ve bu madde kara deliğe doğru düşerken kütle çekimle dönmenin birlikteliğinin sonucu olarak ince, hızla dönen bir birikim diski oluşturur. Diskteki madde kara deliğe yaklaştıkça gittikçe daha hızlı döner ve geri dönülemeyen bir noktaya ulaşmasından önce, sıcaklıkların yüksek enerji X-ışınları
- [Bir Devin Geçmişinden Hatıralar](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2008/08/11/bir-devin-gecmisinden-hatiralar/) - Galaksi kümeleri bizim için Evren’in yapısını belirlerler. En yakın büyük galaksi kümesi takımyıldız Başak’ta (Virgo) yer alıyor. Virgo kümesi Samanyolu’ndan yalnızca 50 milyon ışık yılı uzakta ve göründüğü kadarıyla galaksimizin de ait olduğu Yerel Grup’la gerçek bir fiziksel bağlantısı var. Virgo kümesini oluşturan aşağı yukarı 2000 galaksinin en büyüğü M87, Messier tarafından kataloglanan dev bir
- [Karanlık Maddenin Ölümü mü?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/12/17/karanlik-maddenin-olumu-mu/) - Maddesel bir dünyada yaşıyoruz ve normal atomlardan yapılmış maddesel insanlarız. Ama bir bütün olarak Evren karanlık madde adı verilen, bizim yapıldığımız daha bilindik şeyden neredeyse beş kat daha bol olan gizemli bir şeyden oluşuyor. Rahatsız edici şekilde karanlık maddenin tam olarak ne olduğunu bilmiyoruz, belirlediğimiz tek karakteristik karanlık maddenin kütle çekim uyguladığı, ama göründüğü kadarıyla
- [Kemerlerinizi Bağlayın](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2008/09/08/kemerlerinizi-baglayin/) - Basit deneyler en iyileridir, özellikle de kozmik bir ölçekte gerçekleştirildiklerinde. Birkaç yıl önce astronomlar cevabını bulmak imkansız gibi görünen bir soru sordular: Karanlık madde, günümüzdeki Evren’in yaklaşık dörtte birini oluşturan gizemli şey, kütle çekim dışında bir yolla etkileşim kuruyor mu? Örneğin bir kova “normal” maddeyi ve karanlık maddeyi atmış olsanız hangisi daha uzağa giderdi? Neyse
- [Meşguliyet](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2010/12/27/mesguliyet/) - Uydu gözlemevi zamanı oldukça değerlidir. Yüksekte uçan gözlemevleri genelde sahip olduklarının dört ya da beş katı kadar gözlem zamanı isteği alırlar, bu yüzden gözlem süresini maksimuma yükseltmek konusunda çok büyük baskı vardır. Ayrıca cihazların kapatılması da hiç istenmez. Chandra X-ışın Gözlemevi veya XMM-Newton X-ışın Gözlemevi gibi bir gözlemevi herhangi bir cismi tam olarak gözlediğinde ve
- [Güvenli](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/10/29/guvenli/) - Uzaydaki gözlemevlerinin hareketi, kütle çekim ve açısal momentum arasındaki hassas bir dengedir. Teleskop yönelimini kontrol etmek ve ölçmek ve de hedeften hedefe doğrultmak için uzay gözlemevleri jiroskoplar kullanırlar. Jiroskoplar temelde uzaydaki yönelimleri açısal momentumun korumunu fizik prensibi nedeniyle korunan dönen disklerdir. Bu, bir bisiklet sürücüsünün uzayda yönelimini ve doğrultusunu kontrol etmesini sağlayan aynı fizik prensibidir.
- [Tahliye Rotası](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2009/02/02/tahliye-rotasi/) - Yakınlardaki M33 galaksisindeki yıldız kümesi NGC 604’ün bu güzel görüntüsü, Hubble Uzay Teleskobu’nun (HST) yüksek çözünürlüklü bir görüntüsü ile Chandra X-ışın Gözlemevi’nin bir X-ışın görüntüsünün birleşimi. Bu görüntü, yıldızlarla çevrelerinin etkileşimini gösteren en iyilerinden bir tanesi. Hubble görüntüsü dev yıldızların birlikte nasıl oluştuklarını ve birleşik rüzgarlarının (ve belki de en büyük üyelerinin patlayarak ölümleri?), (mavi
- [Evren'i İnşa Etmek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/10/15/evreni-insa-etmek/) - Evren’in yapıldığı çok sayıda farklı ölçekte yapı taşı mevcut. Örneğin kuarklar normal maddenin inşa edildiği temel bileşenler. Kütle çekimden etkilenen Evren’in büyük bölümü Karanlık Madde’den oluşuyor, ama kısaca bu şeyin ne olduğunu bilmiyoruz. Diğer uçta ise maddesel Evren, devasa karanlık madde dağılımlarının kütle çekimiyle bir arada duran, parıldayan galaksi kümelerinden meydana geliyor. Karanlık maddenin baskın
- [Tycho'nun Yeni Bir Görüntüsü](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/10/01/tychonun-yeni-bir-goruntusu/) - Kasım 1572’de gözlemciler gökyüzünde, daha önce hiçbir yıldızın görülmediği bir yerde, Venüs gezegeni kadar parlak bir “yeni yıldızın” belirmesiyle şaşırmışlardı. Bugün bu “yıldızın” aslında çıplak gözle gerçekten görülebilecek nadir yıldız patlamalarından birisi, bir Tip Ia süpernova patlaması olduğunu biliyoruz. Tip Ia süpernovalar, yoldaş bir yıldızdan madde biriktiren, çok fazla kütleye sahip hale gelen, çöken ve
- [Kabarcığın Ötesi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/10/08/kabarcigin-otesi/) - Voyager 1 ve Voyager 2, dış Güneş Sistemi’ni araştırmak için tasarlanmış NASA uzay araçları. Aslında ilk olarak Voyager 2, Voyager 1’den 16 gün önce, 20 Ağustos 1977’de fırlatıldı. Bu Voyager 2 olarak anıldı çünkü daha dolambaçlı bir rota izledi ve bu yüzden Jüpiter’e ve Satürn’e Voyager 1’den sonra ulaştı, ama bu güzergah Voyager 2’nin Uranüs
- [Yıldızların Doğumu ve Ölümü](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2009/03/23/yildizlarin-dogumu-ve-olumu/) - Galaksilerde milyarlarca yıldız oluşur. Bunların pek azı nükleer yakıtını tükettikten ve süpernova olarak patladıktan sonra nötron yıldızlarına veya kara deliklere dönüşür. Peki nötron yıldızlarının oluşumu ve bunların öncüllerinin doğumu arasındaki gerçek ilişki ne? Seçilen galaksilerin, X-ışın emisyonlarından ölü yıldızların popülasyonunu ölçmek için Chandra X-ışın Gözlemevi kullanılarak yapılan yeni bir taraması, buna ilave olarak yeni oluşan
- [Jet Hızı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/08/06/jet-hizi/) - Sıklıkla dış galaksilerden doğduğu görülen muazzam parçacık ve radyasyon jetleri kapkaranlık bir astrofizik gizemine, galaktik merkezin yakınlarında pusuya yatmış, aktif şekilde beslenen bir süperdev kara deliğin varlığına işaret eder. Böyle süperdev kara delikler, yarıçapı Uranüs’ün yörüngesinden daha büyük olmayan bir bölgeye sıkışmış milyonlarca, hatta milyarlarca Güneş’e denk kütlelere sahiplerdir. Bu küçük bölgelerin, galaksiler arası uzayda
- [Alanlardaki Ekstremler](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/07/30/alanlardaki-ekstremler/) - Madde evrenin her noktasında, başka bir madde parçasının konumunu ve hızını değiştirmesine yol açabilecek bir çekim gücü yaratır. Uzaydaki bu kütle çekim kuvveti bazen, Einstein’ın görüşüne göre aslında basitçe maddenin uzay zamanın kumaşını nasıl büktüğünün ve salladığının bir dışavurumu olan bir kütle çekim güç alanı olarak görselleştirilir. Bazı madde türleri kütle çekim yükünün yanında bir
- [En Eski Mücevher](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2014/12/22/en-eski-mucevher/) - Galaksi kümeleri, maddesel Evrenimizi tanımlayan kozmik madde ağını çizer. Bu muazzam kozmik yapıların ne zaman ve nasıl oluştuklarını anlamak, karanlık maddenin, galaksilerin ve yıldızların bugün bildiğimiz şekliyle Evren’i oluşturmak için nasıl bir araya geldiklerini anlayabilmek açısından önemlidir. Şimdilerde bir grup astronom, en uzaktaki en büyük kütleli galaksi kümesini belirledi. “il Gioiello” (İtalyanca ‘mücevher’) takma adıyla
- [EXOSAT'I Hatırlamak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/06/25/exosati-hatirlamak/) - Bu bahar X-ışın astrofiziğinin ilerlemesinde önemli bir kilometre taşının, 26 Mayıs 1983’te fırlatılan Avrupa X-ışın Uydusu gözlemevi EXOSAT’ın otuz beşinci yıldönümü vardı. EXOSAT Avrupa Uzay Ajansı’nın tamamen X-ışın gökyüzünü incelemeye adanmış ilk uzay göreviydi ve (ilk X-ışın görüntüleme teleskobunu uzaya taşıyan bir NASA X-ışın uydusu görevi olan Einstein X-ışın Gözlemevi tarafından elde edilen ilerlemeleri tümleyecek
- [Baryonlar Aranıyor](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/06/18/baryonlar-araniyor/) - Maddesel evren bilim insanlarının (Yunanca’da “ağır” anlamına gelen) baryonlar adını verdiği normal madde ile doğası ve kökeni bilinmeyen gizemli “karanlık” maddeden oluşuyor. Karanlık maddenin doğası kritik bir problem çünkü Evren’deki maddenin büyük bölümü “karanlığın” çeşitlerinden meydana geliyor ve karanlık maddenin Evren’deki yapının gelişiminden sorumlu olduğu düşünülüyor. Baryonik madde ise evlerimizi, gezegenleri, yıldızları ve vücutlarımızı oluşturan,
- [Bir Bebek Kara Delik mi?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/06/04/bir-bebek-kara-delik-mi/) - 17 Ağustos 2017 tarihi bir gündü. Bu tarihte ilk kez kainatta kısa süreli bir kaynak hem yayınladığı elektromanyetik radyasyonla, hem de ürettiği kütle çekim dalgalarıyla tespit edilmişti. GW170817 adı verilen bu kütle çekim dalgası kaynağı bir gama ışın emisyonu patlamasıyla ve değişen bir optik, morötesi ve X-ışın kaynağı olarak tanımlanmıştı. Bu gözlemler kaynağın bir kilonova,
- [Tam İsabet](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/05/28/tam-isabet/) - Yüksek kütleli yıldızların süpernova patlamaları oksijen, neon ve demir gibi kompleks elementlerce zengin, büyük sıcak şoklanmış gaz kalıntıları meydana getirir. Bu elementler ölümünden önce dev yıldızın çekirdeğinde oluşturulurlar ve patlama sırasından uzaya doğru saçılırlar. Yukarıdaki görsel Samanyolu’nun uydu galaksilerinden birisinde, Küçük Macellan Bulutu’ndaki iyi incelenmiş bir süpernova kalıntısının kompozit bir X-ışın ve optik görüntüsü. Mavi
- [İlk Yıldızlara Yeni Bir Bakış Açısı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/05/21/ilk-yildizlara-yeni-bir-bakis-acisi/) - Kozmik mikrodalga arka plan ışıması, Evren’in doğumu sırasında üretilen ışığın kalıntısıdır. Başlangıcı Evren’in “saydam” hale geldiği, Evren’in, elektronların nötr atomlar oluşturmak için protonlarla ve helyum çekirdekleriyle tekrar birleşebileceği kadar soğuduğu bir zamana dayanır. Bu, Büyük Patlama’dan kabaca 380,000 yılı sonra gerçekleşti. Bu zamanda kozmik radyasyon artık bağsız elektronlarla sürekli çarpışmadı ve Evren’in en uzak köşelerine
- [Muhteşem Antenler](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2010/08/23/muhtesem-antenler/) - Kozmik otoban galaksilerle doludur ve bunlar arasındaki çarpışmalar oldukça yaygındır. Bunun en olağanüstü örneklerinden birisi, yaklaşık 100 milyon yıl önce başlayan ve bugün hala devam etmekte olan muhteşem bir çarpışma, Anten Galaksileri’dir. Yukarıdaki görüntü NASA’nın Büyük Gözlemevleri’nden üçünden: mavi renkte Chandra X-ışın Gözlemevi tarafından görüldüğü şekilde X-ışın emisyonu, altın rengi ve kahverengide Hubble Uzay Teleskobu
- [Süs](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2010/12/20/sus/) - Kainat kendini pek çok yolla süsler. Bunun neredeyse kusursuz bir örneği de, yukarıda gösterilene benzer, parlayan hidrojen gazı ve X-ışın yayınlayan plazma baloncuklarıdır. Bu baloncuk komşu bir galakside, Büyük Macellan Bulutu’nda patlamış olan bir beyaz cüce yıldızın tutuşması sonucu üretilen kalıntı. Burada, Hubble Uzay Teleskobu’ndan, ince bir dış şoku pembeyle belirten görüntünün ve Chandra X-ışın
- [Karanlığın Ağı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2010/02/08/karanligin-agi/) - Astronomlar Evren’in Karanlık Madde’den yapıldığına inansalar da hiç kimse Karanlık Madde’nin ne olduğunu gerçekten bilmiyor. Göründüğü kadarıyla normal maddeyle yalnızca kütle çekimsel olarak etkileşiyor, bu yüzden en basit özellikleri bile çoğunlukla bilinmiyor: zamanla değişiyor mu, daha fazla normal maddeniz varsa daha fazla karanlık maddeniz var mı, vb. Görünmeyeni karakterize etmenin görünen imkansızlığı Karanlık Madde’nin özellikleri
- [Parlaklığın Ötesi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/03/05/parlakligin-otesi/) - Çağdaş X-ışın astronomisinin bir bilmecesi de Aşırı Parlak X-ışın Kaynakları ya da ULX’lerin doğasıdır. Bir ULX, X-ışınlarında, kütlesi bir kompakt cisim ya da yıldız için olan aralığa düşerse X-ışın fotonlarının momentumunun kendisinin kaynağı parçalayacağı kadar çok fazla parlayan bir cisim olarak tanımlanır. Çok sayıda astronom ULX’lerin yeni bir astrofiziksel cismi, Güneş’in kütlesinin yüzlerce ya da
- [Sıcak Hilalin Yeni Görüntüsü](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/02/26/sicak-hilalin-yeni-goruntusu/) - Yaşlı dev yıldızlar bol miktarda radyasyonla birlikte aynı zamanda bol miktarda madde de yayınlarlar. Maddeler yıldız yüzeyinden yıldızın radyasyonuyla uzaklaştırılır ve kuvvetli bir yıldız rüzgarı formunda uzaya doğru saatte 1.5 milyon kilometreden daha yüksek bir hızda akarlar. Bu rüzgar yıldızın etrafındaki gaz ve tozlara çarpararak dışarı iter ve yıldızın çevresinde büyük bir alanı, bir “baloncuğu”
- [Rüzgardaki Yığınlar](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2011/07/11/ruzgardaki-yiginlar/) - Süperdev X-ışın çift sistemleri, bir adet nötron yıldızı ve bir adet evrimleşmiş, normal tür mavi süperdev yıldızdan meydana gelir. Süperdev yıldız o kadar parlaktır ki yüzeyinden uzaya doğru esen kuvvetli bir yıldız rüzgarı oluşturur. Bu rüzgarın bazı bölümleri nötron yıldızının yanından geçer ve yüzeyine yağarken inanılmaz miktarlarda enerjiyi serbest bırakıp güçlü bir X-ışın emisyonu üretir.
- [Rüzgarlar Kötü Davranıyor](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/02/12/ruzgarlar-kotu-davraniyor/) - Güneş’in 10 katından daha fazla kütleye sahip olan yıldızlar aşırı derecede sıcak ve parlaklardır. Aslında o kadar parlaklar ki radyasyonları, atmosferlerinin azımsanmayacak bir miktarını uzaya doğru atar. Astronomlar bu dışa akışlara yıldız rüzgarları adını veriyor. Uzaya doğru saatte bir buçuk milyon kilometreden daha büyük hızla ilerleyen ve her sene uzaya Dünya kütlesini (veya daha fazlasını)
- [Kütle Çekim Sızıntısı mı?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/02/05/kutle-cekim-sizintisi-mi/) - Kütle çekim neden bu kadar zayıf bir kuvvet, dört temel kuvvet arasında açık ara en güçsüzü? Muhtemel bir açıklama, kütle çekimin, bildiğimiz ve sevdiğimiz üç uzaysal boyutun ötesindeki fiziksel boyutlara erişimi olabileceği ve bu diğer boyutlara sızarak üç boyutlu dünyamızda gözlemlediğimiz geriye kalan kuvveti zayıflatması olabilir. Bu doğruysa, kütle çekimin çok uzun ve nispeten kısa
- [Karanlıkta Yolumuzu Bulmak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/01/22/karanlikta-yolumuzu-bulmak/) - Gemileri dış Güneş Sistemi’ne veya daha ötesine yönlendirmek zorlu bir uğraştır. Uzak bir uzay aracına ışığın seyahat süresi düşünülürse yeryüzünden pozisyonları ve rota düzeltmelerini belirlemek gittikçe daha zor hale gelir. Örneğin, ışık hızında ilerleyen bir komutun Dünya’dan Voyager 1 uzay aracına ulaşması ve bir yanıtın tekrar Dünya’ya ulaşması bir buçuk günden daha uzun sürebilir. Ancak
- [Kendinizi Galaktik Merkeze Kaptırın](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/01/15/kendinizi-galaktik-merkeze-kaptirin/) - Sanal gerçeklik, bilimsel araştırmalar için çok etkili bir araç. Kimileri ise gerçekliğin kendisinin de yalnızca bir bilgisayar simülasyonu olup olmadığını düşünüyor. Bilim insanları şimdi yeteneklerini, Samanyolu’nun belki de en gizemli bölgesinin, Galaktik Merkez’in yüksek enerji emisyonunu anlamaya çalışmakta kullanıyorlar. Chandra X-ışın Gözlemevi bize, Galaksi’nin merkezinin X-ışın yayınlayan enerjilerde şaşırtıcı görüntülerini sundu. Bu önemli çünkü X-ışınları,
- [Yüksek Enerji Yılına Bakış: 2017](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2018/01/01/yuksek-enerji-yilina-bakis-2017/) - 2017’deki tüm dikkate değer ve önemli yüksek enerji astrofiziği kilometre taşları arasında yıl en çok özel bir günle anılacak: 17 Ağustos. Bu, çok uzaktaki bir galakside iki nötron yıldızının gözlenen birleşmesinin, hem elektromanyetik hem de kütle çekimsel radyasyonda görülen bir olayın “çoklu haberci” astrofiziğinde yeni bir çağı açtığı gündü. Bu “mavi kilonovanın” kütle çekim radyasyonu
- [Bir Misafir Yıldız Tanımlandı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2011/12/12/bir-misafir-yildiz-tanimlandi/) - İnsanlık tarafından gözlendiği bilinen ilk süpernova, M.S. 185’de Çinli astronomlar tarafından kaydedildi. Gizemli “misafir yıldız” SN 185, gökyüzünün değişmez olmadığının bir başka kanıtı, yeni bir gök cismiydi ve 8 ay boyunca görünür kaldı. Modern astronomlar bu patlamanın geride RCW 86 adı verilen bir kalıntı bıraktığından şüpheleniyordu ve bu şüphe ancak 2006 yılında, kalıntının genişleme hızının
- [Perseus'u Oluşturmak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/12/11/perseusu-olusturmak/) - Süpernova patlamaları çoklukla, Evren’i hidrojen ve helyumdan daha kompleks kimyasal elementlerle zenginleştirmekten sorumludur. Bu şiddetli patlamalar yıldızlararası çevreye kimyasal elementleri dağıtır (ve süreç sırasında yeni elementler hazırlar). Ve süreç yıldız patlamasıyla sona ermez: dev yıldızların patlamasından geriye kalan nötron yıldızlarının birleşmeleri altın gibi yüksek atom numaralı elementleri üretebilir. Peki evrenin her yerinde bu süreç nasıl
- [Manyetik Samanyolu](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2014/05/12/manyetik-samanyolu/) - Manyetik alanlar karmaşık olgulardır. Manyetik alanlar, elektronlar gibi yüklü parçacıkların hareketiyle üretilir. Güneş’in yüzeyinin altındaki sıcak plazmanın hareketi, Güneş’in dönüşüyle dolaşıklaştırılan ve güneş lekesi çevrimleri ile güneş fırtınalarını yaratan karman çorman manyetik alanını üretir. Galaksimizin tamamı da manyetize olmuş durumda ama Galaktik manyetik alanın kökeni çok iyi anlaşılabilmiş değil. Bu görsel, Samanyolu’nun manyetik alanının Planck
- [Yavaşça Dönüyor](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2012/01/02/yavasca-donuyor/) - Nötron yıldızları, Güneş’in sekiz katından daha fazla kütleye sahip bir yıldızın ölüm patlamasında doğarlar. Bu küçük, aşırı yoğun kürelerin tamamı değilse de çoğu doğum sırasında, bazısı saniyede yüzlerce kez olacak şekilde hızlıca döner. Diğerleri daha bile yüksek hızlarda dönerler. Nötron yıldızları aynı zamanda fazlaca manyetizedir ve manyetik alanlarının çevrelerindeki gazla etkileşimi yıldızları yavaşlatabilir, böylece yaşlandıkça
- [Ağı Bulmak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/11/14/agi-bulmak/) - Evren’deki maddenin büyük bölümü, artık biliyoruz ki; muhtemelen henüz tespit edilemeyen bir çeşit atom altı parçacık olan, gizemli “karanlık madde” formunda. Her gün karşılaştığımız (protonlar, nötronlar ve diğer baryonlardan oluşan) normal türdeki madde, Evren’in toplam kütle içeriğinin yalnızca küçük bir bölümünü oluşturuyor. Ama esrarengiz bir şekilde, normal maddenin çoğunun nerede olduğundan bile emin değiliz. Wilkinson
- [Mavi Kilonova](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/10/30/mavi-kilonova/) - Kütle çekim dalgası patlaması GW 170817, ilk olarak Fermi Gama-ışın Uzay Teleskobu tarafından bir Gama-ışın patlaması, GRB170817A olarak duyuruldu ve dolayısıyla “çoklu haberci” astrofiziği dönemini başlattı. Bu olay, artık biliyoruz ki; iki nötron yıldızının birleşmesinden, çoğu novadan neredeyse 1000 kat daha kuvvetli, ama çoğu süpernovadan daha güçsüz olduğu için astronomların “kilonova” adını verdiği bir patlamadan
- [Yuvarlan](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2013/01/21/yuvarlan/) - Pulsarlar, yolculuklarına Güneşimizin yaklaşık 5-10 katı kadar kütleyle başlayan yıldızların nihai evrimlerinden geriye kalan, hızla dönen küllerdir. Pulsarlar, yaşamının sonunda çöken ve böylece tüm yüklü atom altı parçacıkların (protonlar ve nötronlar) (ters beta çözünmesi adlı bir süreçte) sıkışarak nötronlara dönüştüğü bir yıldızın çekirdeğinin ölü kalıntılarıdır. Ortaya çıkan nötron yıldızı inanılmaz yüksek bir yoğunluğa sahiptir (1
- [Son Parıltının Tadını Çıkarmak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/10/23/son-pariltinin-tadini-cikarmak/) - 17 Ağustos 2017’de tespit edilen ve bir Gama-ışın patlamasıyla neredeyse eş zamanlı olan kütle çekim dalgası olayı tarih yazan bir olaydı. Üç kütle çekim dalgası gözlemevinin birlikteliğinin yanında Fermi ve INTEGRAL’in Gama-ışın verileri kullanılarak olay için gökyüzünde tam bir konum belirlendi ve arayış başladı. Uygun olan teleskopların neredeyse tamamı bu ava katıldı. One-Meter, Two Hemisphere
- [Yüksek ve Düşük](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/09/11/yuksek-ve-dusuk/) - Gökyüzünü tarayarak geçirdiği (neredeyse her 3 saatte bir tam gözlem elde ettiği) 9 yıl boyunca Fermi Gama-ışın Uzay Teleskobu tuhaf ve olağanüstü cisimler ve olaylar gözlemledi: Samanyolu içerisindeki süper kabarcıklar; başka bir galaksideki dönen bir yüksek enerji nötron yıldızı; süperdev kara deliklerin kuvvetli fışkırmaları; patlayan dev yıldızlar ve birleşen nötron yıldızı çiftleri. Ama Fermi’nin bulduğu
- [ULX Fabrikası](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/09/04/ulx-fabrikasi/) - Galaksilerdeki hızlı yıldız oluşumu komşu galaksiler arasındaki çarpışmalarla etkinleşebilir. Bu çarpışmalar, çarpışan galaksilerdeki çevresel gazda şokları tetikleyebilir ve bazı gaz bulutlarının hızla yıldızlara sıkışmasına sebep olur. Samanyolu’na nispeten yakın en aktif yıldız oluşturan galaksilerden bir tanesi, her yıl 10 ile 100 arası Güneş türü yıldız oluşturan Arp 299 adlı galaksidir. Arp 299 gerçekte, uzun zaman
- [Korona Işığı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/08/21/korona-isigi/) - Güneş atmosferinin tacına, yani en dış bölgesine, korona adı verilir. Korona milyonlarca dereceyi aşan sıcaklıklarıyla aşırı şekilde sıcaktır ve Güneş’in görünebilir yüzeyinin hemen üzerinde uzaya doğru akar. Korona oldukça dinamiktir ve Güneş’in leke çevrimiyle ve de çok daha kısa zaman aralıklarında değişir. Ay ve Güneş’in tuhaf bir tesadüfle Dünya’dan görüldüğü şekliyle aynı görünür büyüklüğe sahip
- [1006'nın Mozaiği](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2013/04/29/1006nin-mozaigi/) - 1006 yılının en büyük olayı, o yılın 1 Mayıs’ında “yeni bir yıldızın” aniden belirişiydi ve dünyanın her yerinde görüldü ve kaydedildi. Artık bu “yeni yıldızın”, çok yaşlı bir yıldızın, bir beyaz cücenin, yani nükleer yakıtı tükendikten sonra dış katmanlarını atmış düşük kütleli bir yıldızın yanmış çekirdeğinin aniden patlaması olduğunu biliyoruz. Beyaz cüceler, elektron bozunum basıncı
- [Yeniden Doğmuş](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2015/11/09/yeniden-dogmus/) - 0.8’den 8.0’a kadar Güneş kütlesine sahip olan yıldızlar ömürlerini, gezegenimsi nebulalar olarak bilinen olağanüstü cisimler olarak sona erdirirler. Bu nebulaların bildiğimiz gezegenlerle hiçbir ilgisi bulunmuyor; isim, gezegenlerin mütevazı boyutlu teleskoplardan bakıldığında görülen şekilleriyle olan üstünkörü benzerlikten kaynaklanıyor. Gezegenimsi nebulalar gerçekte, çekirdeklerindeki helyumdan ağır elementleri termonükleer olarak birleştirmek için gerekli şeylere sahip olmayan, düşük ve orta
- [Yeni Bir Yengeç Yakalamak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/07/10/yeni-bir-yengec-yakalamak/) - En muhteşem astronomik görüntülerden biri de, 4 Temmuz 1054’te patlayan ve Dünya’dan neredeyse gerçek zamanlı görülen (yalnızca ışığın yaklaşık 6,500 yıllık seyahat süresince gecikti) bir yıldızın kalıntısıdır. Bu patlama, Güneş Sistemi dışında belki de üzerinde en çok çalışılan uzay cismini, Yengeç Nebulası’nı, ya da Messier 1’i yarattı. Yengeç Nebulası, atan kalbini, Washington DC şehrinden daha
- [X-Sınıfı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2012/07/16/x-sinifi/) - 12 Temmuz’da, Güneş’in yüzeyindeki Aktif Bölge 1520 (AR 1520), “X-sınıfı” Güneş patlaması olarak bilinen kuvvetli bir patlamayla püskürdü. Patlama 12 Temmuz 2012, saat 12:52’de (EDT) zirve yaptı. Bu X-sınıfı patlamalar en tehlikeli türdür ve Güneş gezegenlerarası uzaya yüksek enerji parçacıkları fırlattıkça Dünya üzerinde gözlenebilir etkilere yol açar. Bu etkilerden bazıları normal auroralardan, Kuzey ve Güney
- [Kazançlar ve Kayıplar](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/06/12/kazanclar-ve-kayiplar/) - Eşler insanlarda genelde davranışları etkiler ve yıldızlar da bundan çok farklı değiller. Birbirlerine kütle çekimsel olarak bağlı yıldızlar arasındaki etkileşimler, bu yıldızların evrimleşme şekillerini önemli ölçüde değiştirebilir. Yıldız evrimi asıl olarak yıldız kütlesi tarafından belirlenir, daha ağır yıldızlar, nükleer yakıtlarını daha hızlı tükettiklerinden daha önce değişirler. Böylece bir yıldız çiftinde, daha kütleli yıldız az kütleli
- [LISA'yı Seçmek](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/06/26/lisayi-secmek/) - Evren çoğunlukla, uzaydaki dev cisimler tarafından yayınlanan radyasyonun türü ve miktarı ölçülerek incelenir. Şimdilerde bilim insanları evreni, “kütle çekimsel radyasyon” veya “kütle çekimsel dalgaları” inceleyerek, tamamen yeni bir şekilde görmeye çalışıyorlar. Einstein tarafından öngörülmüş olan kütle çekimsel dalgalar, dev cisimlerin ivmelenmesiyle, elektromanyetik dalgaların elektrik yüklü cisimlerin ivmelenmesiyle oluşturulmasına benzer şekilde meydana gelirler. Ama kütle çekimsel
- [Örtülü Yıldızların Dansı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2012/12/22/ortulu-yildizlarin-dansi/) - En ilginç yıldızlardan bazıları özel, gizli bölgelerde yaşarlar. Cygnus OB2 olarak bilinen yıldızlar grubu, içlerinden yaklaşık 100 tanesi bilinen normal yıldızların en devasa ve ekstrem olanları olan 3000 yıldızın birlikteliğinde de durum böyledir. Astronomlar bu nadir dev yıldızlar üzerine çalışmakta oldukça istekliler, ancak ne yazık ki Cyg OB2, en azından Dünya’dan görüldüğü kadarıyla Galaksi’nin nispeten
- [Eskimo'nun İçindeki Sıcak Gaz](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2013/03/18/eskimonun-icindeki-sicak-gaz/) - Güneş benzeri yıldızlar ömürlerinin sonlarına doğru, başlangıçtaki boyutlarının yüzlerce katına kadar büyüdükleri bir evreye girerler. Derinlerde, nükleer fırın, bir zamanların oldukça istikrarlı enerji kaynağı, değişimler göstermeye başlar. Sonuç, kısa zamanda yıldızın dış katmanlarını uzaklaştıran ve geriye merkezde, çevresi gezegenimsi nebula olarak adlandırılan karmaşık şekilde oyulmuş bir gaz bulutuyla sarılmış, beyaz cüce olarak adlandırılan ölü, yoğun,
- [Uzayın Duvarının Ötesi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2015/03/23/87/) - Nova patlamaları, Güneş benzeri bir yıldız nükleer yakıtını tükettikten sonra geriye kalan küçük, yanmış bir kül parçası olan bir beyaz cücenin, normal bir yıldızın etrafında döndüğü çift yıldız sistemlerinde meydana gelir. Beyaz cüceler, Dünya büyüklüğünde bir cisim içerisinde muazzam miktarlarda, yaklaşık olarak Güneş’imiz kadar madde içerir. Bir beyaz cücenin inanılmaz yoğunluğu uzay zamanda büyük bir
- [Yıkım'ın Kalıntısı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2015/05/15/yikimin-kalintisi/) - Samanyolu’nun yoldaş galaksisi Büyük Macellan Bulutu’nda tuhaf bir nebula yer alıyor. N49 olarak bilinen nebula, dev bir yıldızın patlayarak öldüğü yeri gösteriyor. N49 görünür ışıkta alışılmadık, oldukça bozulmuş ipliksi bir şekle sahip ama milyon derecelik gazın X-ışını emisyonu daha simetrik, neredeyse tam küresel bir kabuk gibi görünüyor. Hubble Uzay Teleskobu’nun optik görüntüleri, Spitzer Uzay Teleskobu’nun
- [Jüpiter'in Havai Fişekleri](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/07/04/jupiterin-havai-fisekleri/) - Jüpiter, Güneş Sistemi'ndeki en büyük gezegendir. Diğer tüm gezegenlerin toplamından daha büyük ve Yer'in neredeyse 318 katı kütleye sahiptir. Artık başka güneş sistemlerinde de Jüpiter büyüklüğünde başka gezegenler bulunduğunu biliyoruz, bu nedenle Jüpiter gibi büyük, ağır gezegenlerin oluşumları oldukça yaygın olabilir ve gezegen sistemlerinin oluşumlarında önemli bir rol oynuyor olabilirler. Çıplak gözle gözlenebilen parlak gezegen
- [Çok Uzak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/09/05/cok-uzak/) - Ortak kütle çekimleri tarafından bir arada tutulan galaksi grupları olan galaksi kümeleri üzerine çalışmalar, galaksilerin yıldızları nasıl ürettiği ve Evren'in bizzat kendisinin nasıl büyüdüğü ve evrimleştiğiyle ilgili hayati bilgiler sağlıyor. Kümelerdeki toplam normal madde kütlesi aslında yıldızlar değil, kümenin içindeki galaksilerin birleşik kütle çekimiyle kapana kısılmış dağınık gazların oluşturduğu muazzam süper-sıcak bulutlar tarafından domine edilmiş.
- [Plüton'daki Değiş Tokuş](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/09/19/plutondaki-degis-tokus/) - Bir yıldan biraz daha uzun bir süre önce New Horizons (Yeni Ufuklar) uzay aracı cüce gezegen Plüton'un ilk yakın çekim görüntülerini sağlamıştı. Bu görüntüler, katı azot buzulları, su buzundan meydana gelen yüzer dağlar, ateş değil buz püskürten 4,000 metrelik bir volkan, üzerinde organik maddelerden oluşmuş garip kırmızı bir nokta bulunduran uydusu ve en önemlisi, donmuş
- [Kalıntı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/11/07/kalinti/) - Galaksi kümeleri, Evren’in gözlemlenebilir yapısının belirlenmesine yardımcı oluyorlar. Bunların yavaşça ve küçük galaksilerin çarpışmaları ve birleşmeleriyle zaman içerisinde aşamalı şekilde oluştukları düşünülüyor. Bu çarpışmalar, karanlık maddeyi görünür maddeden ayırmaya yetecek enerji üretecek kadar muazzam olabilirler. Bu çarpışmalardan bazıları, kümenin simetri eksenine dikey uzanan, tuhaf ve uzun radyo yapıları üretirler. Bu yapıların, kümenin oluşmasına yardımcı olan
- [Karanlığın Görünürlüğü](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/11/14/karanligin-gorunurlugu/) - Evren karanlık maddenin (ve az miktarda normal, ya da baryonik maddenin) kütle çekimiyle bir arada tutuluyor. Karanlık maddenin etkilerine dair ilk fikirler 1930'lu yıllara dayanıyor olsa da hiç kimse karanlık maddenin gerçekten ne olduğunu bilmiyor. Kainatın Gama-ışını salınımı üzerine çalışmalar en sonunda karanlık maddenin gizemini çözmenin, ya da en azından mevcuttaki bazı teorileri elemenin anahtarını
- [GR/FRB?](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2016/11/28/grfrb/) - Derin uzaydan gelen gizemli, güçlü ve hızlı sinyaller şu aralar dünya genelindeki astronomların kafasını karıştırıyor. Saniyenin yalnızca küçük bir bölümü kadar süren ultra kuvvetli radyo emisyonu taşmaları olan bu "Hızlı Radyo Patlamaları" (FRBler), 2007 yılında Parkes radyo teleskobunun verilerini tarayan araştırmacılar tarafından keşfedildi. Görülen, Parkes verilerinde gizlenmiş, bilinmeyen bir kaynağın, saniyenin küçük bir bölümü kadar
- [Perseus'taki Dalgalanmalar](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/05/30/perseustaki-dalgalanmalar/) - Galaksi kümelerinde ikamet eden X-ışın yayınlayan gazın anlatacak bir hikayesi var. Bu gaz önemli çünkü kümedeki normal maddenin çoğunu, küme galaksilerinin tamamında bulunandan daha fazlasını içeriyor. Aynı zamanda, dikkatli, zahmetli bir analizle açığa çıkarılırsa, başlıca küme olayları tarihini biriktiren önemli de bir hazne. Bunun güzel bir örneği yukarıdaki görselde, ünlü Perseus kümesinin derin (10.4 gün)
- [Evdeki Pulsarları Aramak](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/05/01/evdeki-pulsarlari-aramak/) - Tüm gökyüzünün Fermi Gama-ışın Uzay Teleskobu haritası aslında becerikli bir define avcısının ortaya çıkarmasını bekleyen kara delikler, nötron yıldızları ve diğer gizemli cisimlerin bir define haritasıdır. Gerçi bu haritayı deşifre etmek, 2008’deki fırlatılışından bu yana Fermi tarafından elde edilen her bir fotonu ayıklayacak ve analiz edecek çok büyük hesaplama kaynakları gerektiren göz korkutucu bir görev.
- [Geçerken Görüldü](https://heapow.uzaydanhaberler.com/2017/05/22/gecerken-goruldu/) - Yıldızları ve galaksileri uzaydan gözlemleyebiliyor olmak değerli bir olanaktır. Uzay gözlemevlerinin büyük maliyetleri göz önüne alınırsa, astronomlar ve görev planlayıcıları gözlem zamanını en verimli şekilde kullanmak isterler. Uzay aracı gözlemevleri, bir hedeften diğerine doğru ilerlerken kayda değer bir zaman harcarlar ve bu süre teleskop döndükçe cisimleri gözlemek için oldukça etkili şekilde kullanılır. Teleskop hareket halinde

## Sayfalar

- [Anasayfa](https://heapow.uzaydanhaberler.com/) - NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi'nden HEASARC her hafta sizlere X-ışını ve Gama ışını astronomisinden yeni, heyecan verici ve güzel görüntüler getiriyor.
- [Arşiv](https://heapow.uzaydanhaberler.com/arsiv/) - Son Yazılar Ölü Bir Yıldızın Nabzını Bulmak Yeniden Canlanan R Aqr Tek Gökyüzü Jüpiter’in Yüksek Enerji Işık Gösterisi IXPE İlk Fotoğraf Ölü Bir Yıldızın Nabzını Bulmak Alper Gökce - 28 Mart 2022 Yeniden Canlanan R Aqr Alper Gökce - 21 Mart 2022 Tek Gökyüzü Alper Gökce - 14 Mart 2022 Jüpiter’in Yüksek Enerji Işık Gösterisi
- [İletişim](https://heapow.uzaydanhaberler.com/iletisim/) - İletişimHer türlü iletişim ihtiyacınızda bizlere eposta ile ulaşabilirsiniz. Yüksek enerji astrofizik görselleri ve açıklamalarını her hafta sizinle paylaştığımız sayfamız hakkında veya paylaşımlarla ilgili tüm soru ve görüşleriniz için bizlere bilgi@uzaydanhaberler.com eposta adresi ile ulaşabilirsiniz. Haber Bülteni AboneliğiUzaydan Haberler paylaşımlarından ilk siz haberdar olmak ister misniz?Abone Ol Hava Durumu Ankara açık enter location 18.9 ° C 19 °

## Kategoriler

- [Genel](https://heapow.uzaydanhaberler.com/category/genel/)

## Etiketler

- [heapow](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/heapow/)
- [heasarc](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/heasarc/)
- [nasa](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/nasa/)
- [astronomi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/astronomi/)
- [astrofizik](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/astrofizik/)
- [uzay](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/uzay/)
- [bilim](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/bilim/)
- [uzaydanhaberler](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/uzaydanhaberler/)
- [uzaydan haberler](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/uzaydan-haberler/)
- [astronomy](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/astronomy/)
- [astrophysics](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/astrophysics/)
- [space](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/space/)
- [science](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/science/)
- [fermi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/fermi/)
- [m31](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/m31/)
- [andromeda](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/andromeda/)
- [chandra](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/chandra/)
- [swift](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/swift/)
- [xmm-newton](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/xmm-newton/)
- [hubble](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/hubble/)
- [kepler](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/kepler/)
- [corot](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/corot/)
- [Chandr](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/chandr/)
- [NuSTAR](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/nustar/)
- [spacex](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/spacex/)
- [iss](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/iss/)
- [dragon](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/dragon/)
- [hmxt](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/hmxt/)
- [esa](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/esa/)
- [lisa](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/lisa/)
- [ligo](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/ligo/)
- [pathfinder](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/pathfinder/)
- [güneş](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/gunes/)
- [sun](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/sun/)
- [stereo](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/stereo/)
- [sdo](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/sdo/)
- [crab](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/crab/)
- [yengeç](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/yengec/)
- [nebula](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/nebula/)
- [NICER](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/nicer/)
- [uluslararası uzay istasyonu](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/uluslararasi-uzay-istasyonu/)
- [spitzer](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/spitzer/)
- [astrosat](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/astrosat/)
- [blazar](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/blazar/)
- [integral](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/integral/)
- [smarts](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/smarts/)
- [orion](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/orion/)
- [avcı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/avci/)
- [sn 1006](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/sn-1006/)
- [tutulma](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/tutulma/)
- [eclipse](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/eclipse/)
- [galex](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/galex/)
- [icecube](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/icecube/)
- [lofar](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/lofar/)
- [Virgo](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/virgo/)
- [ngc 4993](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/ngc-4993/)
- [pulsar](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/pulsar/)
- [vela](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/vela/)
- [whim](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/whim/)
- [planck](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/planck/)
- [jupiter](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/jupiter/)
- [juno](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/juno/)
- [smc](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/smc/)
- [milky way](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/milky-way/)
- [samanyolu](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/samanyolu/)
- [hitomi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/hitomi/)
- [perseus](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/perseus/)
- [wmap](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/wmap/)
- [sextant](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/sextant/)
- [hxmt](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/hxmt/)
- [extp](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/extp/)
- [soar](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/soar/)
- [rossi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/rossi/)
- [rxte](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/rxte/)
- [eso](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/eso/)
- [vlt](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/vlt/)
- [exosat](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/exosat/)
- [subaru](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/subaru/)
- [bepposax](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/bepposax/)
- [rosat](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/rosat/)
- [geminga](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/geminga/)
- [voyager 1](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/voyager-1/)
- [tess](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/tess/)
- [uvot](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/uvot/)
- [alma](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/alma/)
- [COSMOS](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/cosmos/)
- [maxi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/maxi/)
- [m87](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/m87/)
- [suzaku](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/suzaku/)
- [ay](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/ay/)
- [moon](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/moon/)
- [atb](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/atb/)
- [bilim tarihi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/bilim-tarihi/)
- [bilimtarihi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/bilimtarihi/)
- [gökyüzü](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/gokyuzu/)
- [haber](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/haber/)
- [haberler](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/haberler/)
- [nature](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/nature/)
- [sciencehistory](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/sciencehistory/)
- [sky](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/sky/)
- [tarihtebugun](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/tarihtebugun/)
- [teknik](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/teknik/)
- [teknoloji](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/teknoloji/)
- [hawc](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/hawc/)
- [voyager](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/voyager/)
- [roscosmos](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/roscosmos/)
- [srg](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/srg/)
- [spektr-rg](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/spektr-rg/)
- [eta carinae](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/eta-carinae/)
- [trapezium](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/trapezium/)
- [h.e.s.s.](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/h-e-s-s/)
- [erosita](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/erosita/)
- [wise](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/wise/)
- [tycho](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/tycho/)
- [MAGIC](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/magic/)
- [e-rosita](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/e-rosita/)
- [hercules a](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/hercules-a/)
- [nova](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/nova/)
- [brite](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/brite/)
- [copernicus](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/copernicus/)
- [art-xc](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/art-xc/)
- [cas a](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/cas-a/)
- [jaxa](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/jaxa/)
- [xrism](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/xrism/)
- [arecibo](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/arecibo/)
- [vla](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/vla/)
- [einstein](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/einstein/)
- [eht](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/eht/)
- [herschel](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/herschel/)
- [barnard's star](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/barnards-star/)
- [barnard'ın yıldızı](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/barnardin-yildizi/)
- [2020](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/2020/)
- [meerkat](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/meerkat/)
- [sgr a](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/sgr-a/)
- [gmrt](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/gmrt/)
- [athena](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/athena/)
- [sn 1987a](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/sn-1987a/)
- [cyg x-1](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/cyg-x-1/)
- [jansky](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/jansky/)
- [sgr a east](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/sgr-a-east/)
- [usps](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/usps/)
- [uranüs](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/uranus/)
- [keck](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/keck/)
- [hess](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/hess/)
- [cosi](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/cosi/)
- [ixpe](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/ixpe/)
- [#heasarc #heapow #uzay #bilim #astronomi #astrofizik #uzaydanhaberler #science #space #astronomy #astrophysics](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/heasarc-heapow-uzay-bilim-astronomi-astrofizik-uzaydanhaberler-science-space-astronomy-astrophysics/)
- [mira](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/mira/)
- [2021](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/2021/)
- [nötrino](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/notrino/)
- [super-kamiokande](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/super-kamiokande/)
- [r aqr](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/r-aqr/)
- [fast](https://heapow.uzaydanhaberler.com/tag/fast/)